Duizenden demonstranten op de Dam: ‘Dit is belangrijker dan een virus’

Protest tegen racisme De dood van de Amerikaan George Floyd bracht duizenden demonstranten op de been in het centrum van Amsterdam. Dat er niet altijd afstand gehouden kon worden, leek de actievoerders niet allemaal te deren.
Er waren volgens de gemeente Amsterdam maandag zo'n vijfduizend demonstranten op de been.
Er waren volgens de gemeente Amsterdam maandag zo'n vijfduizend demonstranten op de been. Foto Eva Plevier / Reuters

Bij een van de toeristenwinkels aan de Dam worden de ansichtkaarten en koelkastmagneten kort voor 17.00 uur haastig naar binnen gehaald. De laatste drie klanten kunnen nog net een mondmasker krijgen, voordat het rolluik definitief achter ze sluit. De demonstratie komt nu goed op gang. De aanleiding: de dood van de 46-jarige Amerikaan George Floyd, die door politiegeweld om het leven kwam in Minneapolis in de VS. Onderliggende reden voor veel demonstranten: geweld en racisme, ook in Nederland.

De duizenden opeengepakte demonstranten vormen een onwennig beeld. Nadat de anderhalvemeter-regel de voorbije maanden het straatbeeld heeft bepaald, lijken de duizenden demonstranten die vanuit alle richtingen het plein opkomen iets uit een film. Vooraf rekende de organisatie, het collectief Kick Out Zwarte Piet in samenwerking met Black Queer & Trans Resistance NL, op zo’n driehonderd man. Desgevraagd zeggen de meeste actievoerders via sociale media van de actie te hebben gehoord.

Vanaf een podium in de verte worden demonstratieleuzen aangeheven. De gescandeerde leus ‘Black Lives Matter’ valt ook op veel kartonnen bordjes te lezen. Er zijn spandoeken en veel mondmaskers. Het publiek is divers van afkomst, zo ziet ook de 23-jarige Ilayda, die met haar vriendin naar de Dam is gekomen. „Dat er zo veel support is en dat er mensen zijn van zoveel afkomsten. Dat doet me goed, ik voel me trots.” Ze staat met een vriendin net buiten de grote drukte.

Racisme in de westerse wereld

Ook Yael (28, geeft liever geen achternaam) en zijn vriendin (27) zijn onder de indruk van de drukte. Ze hopen dat daarmee al een signaal wordt afgegeven: racisme is niet alleen iets uit Amerika of een probleem waarvan mensen via Facebook-video’s op de hoogte worden gebracht, zegt Yael. „Het gaat hier om racisme in eigenlijk de hele westerse wereld. Dat is een onderwerp dat voor ons allemaal relevant zou moeten zijn.” Met één protest is de oplossing nog niet gevonden, denkt Yael. „Maar misschien dat mensen racisme en politiegeweld als een groter probleem opvatten als ze deze opkomst zien.”

Even verderop staat Moiz Da Silva (21) met een vriend te kijken. „Ik denk dat het belangrijk is dat we er hier voor staan - letterlijk staan – om zo’n belangrijk onderwerp aan te kaarten.”

En juist dat met zovelen samen staan, was wat vooraf niet de bedoeling was. De organisatie riep op zo veel mogelijk afstand te houden – maar ruim voor de demonstratie begon, bleek dat praktisch onmogelijk. De actievoerders lijkt het niet te deren. „Ik ben heel blij dat het vandaag zo gaat”, zegt Ilayda. Dat er geen anderhalve meter afstand gehouden kan worden, zien zij en haar vriendin niet als een bezwaar vandaag. „Dit is belangrijker. Als er mensen doodgaan om hun huidskleur, dan is een ziekte eventjes wat anders.”

Da Silva: „De festivals en feesten, de evenementen op Koningsdag: alles is afgelast. Nu staat het helemaal vol, en dat laat zien hoe belangrijk het is. Dat dit moet. Ondanks een virus dat nu heerst, dit is nu nodig blijkbaar.” Belangrijk dus, maar of het verstandig is? „Het is eigenlijk niet handig nee. We hebben mondkapjes meegenomen en proberen wat afstand te houden.”

Tegen de Amsterdamse zender AT5 zei burgemeester Halsema: „De 1,5 meter afstand wordt niet altijd in acht genomen. Maar demonstratievrijheid is een heel groot goed. De driehoek ziet geen grond om de demonstratie te ontbinden. Daarvoor is de demonstratie ook te belangrijk en bovendien zijn mensen zelf verantwoordelijk.”

Omstreeks 18.30 uur begint de Dam leeg te stromen. De vriendinnen Lara Dieudonné (26, uit Luxemburg) en Esma Derdour (32, Parijs) lopen uit het gedrang. „Het voelt goed om solidair te zijn - in de groep demonstranten staan geeft je het gevoel dat je niet alleen bent, je begrijpt direct waarom je allemaal op de Dam staat”, zegt Esma. De solidariteit voelde ditmaal misschien extra diepgaand, zeggen ze, omdat iedereen zo lang binnen moest blijven. „Natuurlijk weet iedereen dat we al in een rotsituatie zitten. Misschien zorgt dat er ook voor dat we ons nog directer verbonden voelden met de andere demonstranten.”

Veel mensen droegen een masker, zag Derdour, en gedroegen zich respectvol. Daarmee zou er geen probleem moeten zijn. „En juist op de dag dat de mensen weer op het terras zouden mogen zitten…” Derdour lacht. „Het is ook een zwaar onderwerp om zo intensief mee bezig te zijn. Misschien kunnen we hierna wel een borrel gebruiken.”