De omwentelingen van Nobelprijswinnaar Abiy leiden ook tot meer geweld in Ethiopië

Uit een nieuw rapport van Amnesty International blijkt dat het beleid van premier Abiy Ahmeds overheid steeds meer met harde hand wordt afgedwongen.

Aanhangers van Oromo-activist Jawar Mohammed kwamen in oktober 2019 bijeen voor zijn huis, in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba.
Aanhangers van Oromo-activist Jawar Mohammed kwamen in oktober 2019 bijeen voor zijn huis, in de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba. Foto Mulugeta Ayene/AP

Moord, vernietiging van huizen, buitenrechtelijke executies en arrestaties maken onderdeel uit van het veiligheidsbeleid van Nobelprijswinnaar premier Abiy Ahmed. Hij probeert de politieke en etnische onrust in Ethiopië te beteugelen en dit is het gevolg. In een gedetailleerd, deze vrijdag gepubliceerd rapport noemt Amnesty het „grove schending van mensenrechten”, hoewel de organisatie beaamt dat Abiy Ahmed is begonnen met de ontmanteling van het repressieve regime van zijn voorgangers.

De onverwachte machtsovername in 2018 door Abiy Ahmed in het meer dan honderd miljoen zielen tellende Ethiopië luidde een radicale omwenteling in. De gevangenisdeuren gingen open voor dissidenten, censuur in de media verdween, politiek debat bloeide op, de relaties met buurland Eritrea ontdooiden en de door de staat gecontroleerde economie werd opengegooid. Zo opvallend was deze frisse wind in de Hoorn van Afrika dat Abiy Ahmed als een soort aanmoediging afgelopen jaar de Nobelprijs voor de Vrede kreeg wegens zijn toenadering tot aartsvijand Eritrea.

Lees ook: ‘Dit is een positieve energie-injectie’

Maar de problemen van Ethiopië zijn door de omwenteling ook toegenomen. Nu de deksel van de pot is, namen veel populistische politici hun kans waar en gingen op etnische grondslag campagnevoeren. Ook hebben veel gewapende groepen de wapens niet neergelegd. Het vaak xenofobisch aandoende geweld dwong de overheid tot een reactie. Bij dat geweld worden, zo vertellen diplomaten en mensenrechtengroepen, misdaden begaan.

Meeste geweld in Oromia

Ethiopië, opgedeeld in negen op etnische basis gevormde deelstaten, kende het afgelopen jaar het meeste geweld in Oromia. Dit is het woongebied van ’s lands grootste bevolkingsgroep: de Oromo.

Abiy Ahmed is zelf een Oromo, maar jongeren van zijn bevolkingsgroep zijn veel radicaler dan de premier. Ze hebben andere in Oromia gevestigde bevolkingsgroepen aangevallen en verdreven, waarna rondes van wraakacties begonnen. Ook opereren in Oromia gewapende strijders die zich afsplitsten van het oude Oromo Bevrijdingsfront (OLF).

Abiy Ahmed is zelf een Oromo maar jongeren van zijn bevolkingsgroep zijn veel radicaler

Onder direct bevel van het kantoor van de premier werden speciale commandoposten opgezet om de acties te coördineren van het nationale leger, de politie en de veiligheidstroepen van de deelstaat. Ook werden milities ingezet. Bij dit geweld zijn huizen verbrand, tienduizenden burgers gearresteerd of op de vlucht gedwongen, en enkele vrouwen verkracht en burgers geëxecuteerd. Hoewel Amnesty niet direct de gelauwerde Abiy Ahmed de schuld geeft van deze misdaden, kan hij nauwelijks ontkomen aan zijn medeplichtigheid omdat de troepen op zijn bevel handelen.

Lees ook: Xenofobie trekt Ethiopië uiteen

Ook in andere regio’s, zoals Amhara, misdroegen de ordetroepen zich bij interetnisch geweld. Met de kennis van de autoriteiten in die deelstaat vielen jeugdmilities een minderheidsgroep aan, de Qimant.

Amnesty citeert een betrokkene: „Het leger kwam nadat alle schade al was aangericht. Ongeveer 1.600 Qimant-mensen werden naar het militaire kamp gebracht. Ik telde 58 lichamen, we hebben ze samen begraven in een massagraf. We hadden niet de kracht om voor elk van hen een apart graf te maken.”

Chauvinisten en populisten

Het politieke landschap van Ethiopië wordt momenteel gedomineerd door etnische chauvinisten en populisten. In augustus zou deze strijd worden beslecht in een electorale competitie maar door corona zijn de verkiezingen nu uitgesteld. Abiy Ahmed wil af van de etnische polarisatie en richtte de Prosperity Partij op. Veel politici willen de etnische opdeling in staten handhaven en toen Abiy Ahmed de verkiezingen uitstelde, besloot deelstaat Tigray als een teken van opstandigheid zelf de verkiezingen te gaan organiseren. In de huidige crisis concentreert en personaliseert Abiy Ahmed de macht. Dat is misschien begrijpelijk nu het land uiteen dreigt te vallen, maar het betekent ook dat het beleid van de overheid steeds meer met harde hand wordt afgedwongen.