Butler Wilson Roosevelt Jerman (1929-2020) glimlachte altijd

De laatste bladzijde In deze rubriek elk weekeinde een necrologie van iemand die recent is overleden. Wilson Roosevelt Jerman (1929-2020) was butler in het Witte Huis. Hij werkte voor elf verschillende presidenten.

Wilson Roosevelt Jerman was eerst schoonmaker, daarna butler en uiteindelijk liftbediende in het Witte Huis, tot hij in 2012 met pensioen ging.
Wilson Roosevelt Jerman was eerst schoonmaker, daarna butler en uiteindelijk liftbediende in het Witte Huis, tot hij in 2012 met pensioen ging. Foto Samantha Appleton/HH

Aan twaalf kleinkinderen en achttien achterkleinkinderen vertelde Wilson Roosevelt Jerman dikwijls over de armoede uit zijn jeugd in Seabord, een gehucht in North Carolina. Als jongetje stopte hij karton in zijn schoenen om niet met zijn blote voeten op de harde grond te lopen. Zo versleten waren zijn zolen.

Het waren de jaren dertig van de vorige eeuw. Net als vandaag woonden er zo’n 500 mensen in het dorp, de meesten met voorouders in Afrika, nagenoeg iedereen onder de armoedegrens. Zo ook Wilson Roosevelt Jerman. Hij verliet school op zijn twaalfde, om te werken op het land. Als twintiger vertrok hij naar Washington DC, de noordelijkste stad van het Amerikaanse Zuiden en de zuidelijkste van het Noorden, op zoek naar werk. Op 16 mei overleed hij aan de gevolgen van Covid-19, de ziekte veroorzaakt door het coronavirus. Hij was 91 jaar oud.

Dat honderden kranten wereldwijd zijn dood meldden, komt door zijn decennia durende dienstbetrekking in het Witte Huis. Hij werkte er eerst als schoonmaker, later als butler en uiteindelijk als liftbediende, tot hij in 2012 met pensioen ging.

Hij was niet de man op wiens leven Hollywood de film De Butler (2013) losjes baseerde. Dat was Eugene Allen, de bediende die Jerman in 1957 naar het Witte Huis haalde. Maar Jerman zou nog langer dienen dan zijn vriend Allen en voor nog meer presidenten: elf in totaal. Beiden zagen van dichtbij – het uitgangspunt van de film – hoe de strijd tegen de raciale segregatie werd aangejaagd, afgeremd en, vooral, besproken. Aanvankelijk zelden met gasten die dezelfde huidskleur hadden als zijzelf. Later veranderde dat tot, in 2009 zelfs een president met hun huidskleur aantrad. „Mijn grootvader had niet verwacht nog tijdens zijn leven een zwarte president mee te maken”, aldus Jamila Garrett, een kleindochter. „Hij was er bijzonder trots op voor de Obama’s te hebben gewerkt”.

Jerman toonde graag de foto die Michelle Obama heeft opgenomen in haar memoires: het presidentieel paar in de lift, achter Jerman.

Jerman was een kleine, al vroeg kalende man, met bril en snor en een vriendelijk gezicht. „Mr Jerman glimlachte altijd”, zei Jenna Hager, een van de dochters van George W. Bush tegen NBC-news. Ze sprak met trillende stem. „Hij was de beminnelijkste man denkbaar” en hoewel Hager meent dat het woord lovely te snel wordt gebruikt, past het voor „Mr Jerman”. Hager: „Dat ik me in het Witte Huis thuis kon voelen, kwam door mensen zoals hij.”

In een condoleanceverklaring prezen ook de Obama’s Jermans vriendelijkheid, zorgzaamheid en generositeit. „We hebben het geluk gehad hem te kennen.” Jermans baas in het Witte Huis noemde hem: „de zachtaardigste man die ik heb gekend”.

Leiding

Dat hij het van schoonmaker tot butler schopte, kwam door Jackie Kennedy. Ze mocht hem en beval hem aan bij de stafleiding. Niet veel later vertrouwde ze hem zelfs haar kinderen toe. Na het nieuws van de moord op haar echtgenoot, trok Jerman zich even terug in een van de vele kamers van het Witte Huis om zijn tranen de vrije loop te laten. Daarna herpakte hij zich om de zorg voor de weduwe, de kinderen en de gasten op zich te nemen.

Niet veel later, onder Lyndon B. Johnson, dacht Jerman dat het einde was gekomen aan zijn baan als butler. Tijdens een officieel diner bleek hij de president slechts een vork te hebben gegeven om zijn soep te eten. Johnson vroeg wie dit had gedaan. Even was het stil, toen stapte Jerman naar voren. Het was zijn fout, zei hij, en hij bood zijn excuses aan. Johnson was onder de indruk. Hij liet Jerman kennismaken met de gasten aan tafel en zei: „Deze man heeft nu de leiding.”

Toen Jermans vrouw Gladys niet veel later op sterven lag, stuurde Johnson zijn persoonlijke dokter, plus copieuze maaltijden voor Jerman en het gezin. Kreeft, biefstuk, dat werk.

Gladys overleed. Dertig jaar later trouwde Jerman opnieuw. „Ik heb hem nooit horen klagen. Nooit.” Aldus kleindochter Garrett. „Hij sprak altijd over het belang van dienstbaarheid.”

Behalve tegen zijn familie, praatte hij nooit over zijn werk. Als mensen vroegen waar hij werkte, zei hij: „op 1600 Pennsylvania Avenue”. In zijn kringen, vertelde hij in een zeldzaam interview, wist niemand wat dat adres betekende.

Tegen zijn familie gaf hij ondertussen hoog op over de bewoners van het Witte Huis. Shani Rivas, een andere kleindochter tegen de Washington Post: „Hij sprak nooit over hun politieke partijen. Hij vertelde altijd hoe aardig ze in het echt waren.”