Bedrijven ontweken fiscus voor veel meer dan gedacht: 37 miljard euro

Belastingroutes Het kabinet pakt grote concerns aan. In 2018 ontweken die veel meer belasting dan gedacht: voor ruim 37 miljard euro.

Oud-staatssecretaris Menno Snel
Oud-staatssecretaris Menno Snel Foto BART MAAT/ANP

Internationale bedrijven hebben in 2018 totaal voor 37 miljard euro aan belastingen ontweken via Nederland. Dat is 70 procent meer dan tot nu toe werd gedacht.

Om deze vorm van belastingontwijking te voorkomen, wil het kabinet vanaf 2024 ook dividendstromen richting belastingparadijzen gaan belasten tegen het reguliere tarief van de winstbelasting.

Dat heeft staatsecretaris Hans Vijlbrief (Financiën, D66) vrijdag bekendgemaakt. De maatregel sluit aan bij een eerder genomen beluit van zijn voorganger, Menno Snel, om rentes en royalty’s (zoals auteursrechten of octrooien) die door Nederland heen lopen en naar belastingparadijzen verdwijnen te gaan belasten.

Dividenden bleven toen buiten beschouwing, omdat het kabinet bezig was de dividendbelasting helemaal af te schaffen, maar dat ging uiteindelijk na felle kritiek niet door.

Destijds had Snel onderzoeksbureau SEO laten berekenen dat van de 200 miljard aan rentes, royalty’s en dividenden die bedrijven in 2016 door Nederland lieten lopen, 22 miljard uiteindelijk in belastingparadijzen belandde.

24 belastingparadijzen

Een belastingparadijs wordt gedefinieerd als een land dat 9 procent of minder winstbelasting heft. In totaal zijn er 24 van dat soort landen, waaronder de Bahama’s, de Kaaimaneilanden, Panama, Guernsey en Trinidad en Tobago. Veertien landen zijn door Nederland zelf op de lijst gezet, de andere tien komen van een Europese lijst.

Uit aanvullend onderzoek van De Nederlandsche Bank is nu gebleken dat het niet om 22, maar om 35 miljard euro ging die destijds via Nederland werd ontdoken. In 2018 was dat gestegen tot 37 miljard. DNB houdt, anders dan het eerdere onderzoek, ook de winsten bij die in latere jaren uitgekeerd kunnen worden.

„Wat die bedrijven doen is toegestaan, we vinden het alleen onwenselijk dat Nederland hiervoor gebruikt wordt”, zegt Vijlbrief in een telefonische toelichting. „De achterliggende maatregel om bedrijven geen dubbele belasting te laten betalen is goed, deze uitwassen willen we niet meer. Daarom dichten we dat gat nu.”

De maatregel kan pas in 2024 ingaan omdat de Belastingdienst tijd nodig heeft om de regel in te voeren. De verwachting is dat in de tussentijd bedrijven naar alternatieve routes zullen gaan zoeken.

Lees ook: 'Als je zuivere koffie verkoopt, mag je zeker niet sjoemelen met belastingen!'

Unilaterale stap

Nederland zet deze stap unilateraal, dus zonder afspraken te maken met andere landen. In Europees verband zou een dergelijke maatregel veel meer effect hebben. Maar zo ver is het nog niet. Ook de landen die zijn aangesloten bij de OESO werken aan een aanscherping van de internationale regels voor bedrijfswinsten. Vijlbrief: „Internationaal is het meest te bereiken als je belastingontwijking wilt aanpakken. Daar zet Nederland zich ook voor in. Het is nu zaak om hierover internationaal betere afspraken te maken, zodat belasting niet alsnog via andere landen kan worden ontweken. Los daarvan vinden wij dat wij deze stap nu moeten zetten om verdere ontwijking te voorkomen.”

Naast de dividendmaatregel, heeft Vijlbrief ook besloten dat de 47 armste ontwikkelingslanden een deel van voor Nederland bedoelde belastingen tegemoet kan zien. Het gaat om werkzaamheden zoals management en consultancyklussen van Nederlanders in die ontwikkelingslanden die nu nog door de Nederlandse fiscus worden belast. Afgesproken is nu dat de landen waar het werk gedaan wordt het recht hebben de belasting te heffen, een zogenoemde bronstaatheffing. Nederland ziet dan verder af van een heffing.