Minder goed zien in tijden van Corona

Foto Roos Koole/ANP

Heeft de coronacrisis ook gevolgen voor de ogen van Rotterdamse kinderen? Dat onderzoekt Clair Enthoven, optometrist en promovenda betrokken bij Generation R. Schoolwerk vanaf de computer, meer filmpjes kijken op de smartphone en minder vaak naar buiten. Door de uitbraak van Covid19 zullen Rotterdamse kinderen meer tijd binnen en achter een scherm hebben doorgebracht. En dat heeft weer invloed op het ontstaan van bijziendheid.

„De laatste 50 jaar is er een sterke toename van het aantal jongvolwassenen dat bijziend is (een min-afwijking, red.)”, zegt Enthoven, die onderzoek doet onder de supervisie van hoogleraar Caroline Klaver. 80 procent van de jongvolwassenen in stedelijke gebieden in Azië is myope (bijziend). In Europa is dat 50 procent. Op 9-jarige leeftijd was 12 procent van de Generation R kinderen bijziend. Op 13-jarige leeftijd is dat een kwart. „Het ziet ernaar uit dat wij ook op die 50 procent uit gaan komen.” De oorzaak van de verslechtering van het zicht is een veranderende leefstijl. „Het oog is gemaakt om ver weg te kijken”, zegt Enthoven. „Door veel binnen te zitten en ‘dichtbijwerk’ te doen, zoals lezen in een boek en kijken op een scherm, wordt het oog gestimuleerd om te ver door te groeien.” En zo’n te lang oog kan goed dichtbij kijken, maar niet meer veraf.

En er is nog een risico. Omdat het oog te lang is, rekt het netvlies uit en is het risico groter op scheurtjes, bloedingen en zelfs loslatingen wat weer kan zorgen voor slechtziendheid en zelfs blindheid op latere leeftijd. „Vooral vanaf een sterkte van -6 neemt het risico hierop fors toe”, zegt Enthoven. Tegen deze beschadigingen is nog geen goede behandeling beschikbaar. Er is echter wel een remedie om te voorkomen dat de ogen van kinderen te ver doorgroeien; meer buiten spelen. „Wij houden de 20-20-2 regel aan”, zegt Enthoven. Dat betekent dat na 20 minuten lezen of computeren, aan te raden is om 20 seconden in de verte te staren en tenminste twee uur per dag buiten te spelen.

Tijdens het buitenspelen worden de ogen niet alleen getraind om veraf te kijken, maar het buitenlicht helpt de groei te stoppen. „Dat komt waarschijnlijk omdat het dopamineniveau in het oog stijgt door de invloed van daglicht. En dat blokkeert weer de drang om verder te groeien.” De afgelopen weken was de verleiding om veel dichtbijwerk te doen en weinig naar buiten te gaan, natuurlijk groot. Met een vragenlijst aan de ouders van de 10.000 deelnemers van Generation R willen Enthoven en haar collega’s nagaan hoeveel tijd de kinderen de afgelopen periode achter een scherm hebben doorgebracht en hoelang zij buiten speelden. „Bij een oogtest op 17-jarige leeftijd willen we zien of er een effect is van deze periode.”

Tegelijkertijd is Enthoven bezig met nóg een onderzoek. Op de telefoon van 200 deelnemers van Generation R en 300 Rotterdamse scholieren werd een app geïnstalleerd die de schermtijd bijhoudt en de afstand van de telefoon tot het oog meet. „Het is voor ouders niet altijd makkelijk om in te vullen hoeveel tijd hun kind achter een scherm zit”, zegt Enthoven. „Hiermee kunnen we dat objectief meten.” Daarnaast kijkt de onderzoeker of de afstand van het oog tot de telefoon van invloed is op het ontwikkelen van bijziendheid. „Uit eerder onderzoek weten we dat werken op een desktop computer risico oplevert, maar dat het lezen van een boek een nog veel groter risico geeft. Dat zou erop wijzen dat ook een smartphone, die je vaak dichtbij houdt, een hoog risico heeft.”