Groeiend wantrouwen over uitblijven Surinaamse verkiezingsuitslag

Suriname Twee dagen na de Surinaamse parlementsverkiezingen is er nog steeds geen uitslag en dat leidt tot toenemende kritiek en bezorgdheid onder nationale en internationale waarnemers.
Autoriteiten doen in de Anthony Nesty Sporthal de laatste check-up van de processen-verbaal van de 274 stembureaus.
Autoriteiten doen in de Anthony Nesty Sporthal de laatste check-up van de processen-verbaal van de 274 stembureaus. Foto Ranu Abhelakh/ANP

In en rondom de Anthony Nesty Sporthal in Paramaribo, de plek waar alle stembussen van de stemlokalen van de hoofdstad worden verzameld en bewaakt door veiligheidsdiensten, installeerden burgers en vertegenwoordigers van politieke partijen zich op de tribunes. Sommigen hingen er hun hangmat op, dit wordt de tweede avond dat ze op deze plek slapen om de stembussen te bewaken.

„We houden alle handelingen in de gaten. We hebben gehoord dat er bij sommige stembureaus zijn geen processen verbaal zijn opgetekend, en dat moet wel. Met deze huidige regering kun je alles verwachten, je moet met alles rekening houden, ook met fraude”, zegt Karan Anandbahadoer. Hij zit in het landelijke coördinatieteam van de VHP, de oppositiepartij die volgens de voorlopige prognose de meeste stemmen heeft binnen gehaald.

Lees ook deze analyse: Pijnlijke nederlaag voor Bouterse

Na twee dagen is er nog altijd geen voorlopige uitslag bekend gemaakt door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, dat de verkiezingen organiseert. Onbegrijpelijk, vindt Anandbahadoer. „Het wordt steeds uitgerekt, waarom lukt het altijd maar nu niet? We zijn allemaal gespannen we willen weten waar we aan toe zijn”.

Chaotische verkiezingen

Woensdag liet het hoofd van het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB), Jennifer van Dijk-Silos, zich uiterst kritisch uit over de traagheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, dat maar niet met de voorlopige uitslag komt. Van Dijk-Silos, die vanuit het OKB uiteindelijk haar fiat moet geven aan de uiteindelijke uitslag, noemt het de meest chaotische verkiezingen die ze in haar 20-jarige loopbaan heeft meegemaakt.

Van Dijk-Silos, een autoriteit in Suriname, heeft naar eigen zeggen zelf de voorlopige uitslag al in haar bezit, omdat ze foto’s heeft gemaakt van de processen verbaal bij de stembureaus. Ze gebruikt die als controlemiddel voor de uiteindelijke uitslag. „Maar”, zo dreigde ze in een interview met NRC „als het nog langer duurt denk ik dat ik ze zelf maar ga publiceren. Het is niet mijn competentie om het te gaan bekijken, ik heb het in het archief en stel dat er een dispuut is, dan kan ik het opzoeken en vergelijken. Maar doordat dit nu zo gaat, denk ik dat ik het ga publiceren”, zegt ze.

De vertraging komt volgens het Ministerie van Binnenlandse Zaken vanwege de coronamaatregelen. „Door Covid-19 hebben we te maken gehad met veel afzeggingen van potentiele stembureauleden. Hierdoor moesten weer nieuwe mensen worden geïdentificeerd om dit werk te doen”, aldus directeur van Binnenlandse Zaken Putridewi Amatsoemarto. Ook duurt het tellen van de stemmen volgens haar langer doordat de verkiezingen veel langer hebben geduurd vanwege alle hygiënemaatregelen rondom Covid-19. Er is volgens het Ministerie geen opzet in het spel.

De verkiezingsdag zelf verliep ook chaotisch, waarbij bij sommige stemlokalen niet de juiste kieslijsten of stembiljetten waren. Ook ontstond er commotie over vijf bussen met Haïtianen die vanuit Paramaribo naar het district Coronie zouden zijn gereden onder leiding van militairen, om daar te stemmen. Vooraf aan de verkiezingen kregen buitenlandse migranten in Suriname, onder wie een grote groep Haïtianen, versneld de Surinaamse nationaliteit toegewezen waardoor ze konden stemmen. Tijdens een discussieprogramma woensdagavond op tv zei voorzitter Gregory Rusland van de oppositiepartij NPS, een partij die traditiegetrouw een sterke aanhang heeft in Coronie, dat zijn partij deze zaak wil laten onderzoeken.

Lees ook dit profiel van verkiezingswinnaar Chan Santokhi: De ‘sheriff’ die het tot president kan schoppen

Een groep internationale waarnemers van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) heeft ook zorgen geuit over een gesprek op verkiezingsdag tussen president Bouterse en de voorzitter van het OKB. In een voorlopig rapport over de Surinaamse verkiezingen staat dat een kandidaat geen contact zou moeten hebben met het Kiesbureau voordat de uitslag bekend is.

Bezorgde burgers

In de Anthony Nesty sporthal was het ook woensdagavond nog druk met bezorgde burgers die de stembussen in de gaten houden. Tegen zes uur lokale tijd bleek dat de telling van het resort Latour, een van de armere buurten in de stad, moest worden herteld omdat volgens het proces-verbaal bepaalde gegevens niet kloppen. De stembiljetten werden een voor een uit de bus gehaald, de naam van de persoon op wie gestemd is werd hardop voorgelezen en gecontroleerd.

Van Dijk-Silos wil niet vooruit lopen op zaken en van fraude wil ze nog niet spreken. „Ik hou het op incompetentie”, zegt ze. Ondanks het chaotische verloop van de verkiezingen hebben waarnemers van de Caricom, een samenwerkingsverband van Caribische landen, geen grote onjuistheden geconstateerd. Bij de kleine incidenten die er waren ging het volgens hen vooral om menselijke fouten maar was volgens de Caricom geen sprake van fraude.

Met medewerking van Wilfred Leeuwin vanuit Paramaribo.