Boekhoorn dreigt regie over HEMA kwijt te raken

Schuldenlast Eigenaar Marcel Boekhoorn voert harde onderhandelingen met schuldeisers van HEMA. Die sturen aan op een scenario waarin zij eigenaar worden van de winkelketen.

Typische HEMA-producten, basaal en Hollands: rookworsten, kinderspullen en eierkoeken.
Typische HEMA-producten, basaal en Hollands: rookworsten, kinderspullen en eierkoeken. Foto Nick Somers

Amper anderhalf jaar nadat Marcel Boekhoorn werd gepresenteerd als nieuwe eigenaar van HEMA dreigt hij de grip op het bedrijf alweer te verliezen. Schuldeisers van de warenhuisketen sturen aan op een scenario waarin zij eigenaar worden van HEMA.

Dat vertellen meerdere bronnen aan NRC. Consumenten merken er vooralsnog niets van, maar HEMA is sinds enkele weken inzet van harde onderhandelingen tussen eigenaar Boekhoorn en een grote groep schuldeisers. Aanleiding voor de gesprekken is de klap die HEMA heeft gekregen door de coronacrisis in combinatie met de hoge schuld van het bedrijf – een erfenis uit de jaren dat HEMA eigendom was van private-equityfonds Lion Capital.

HEMA torst circa 800 miljoen euro schuld, voornamelijk in de vorm van verhandelbare obligaties. Daarover betaalt het winkelconcern jaarlijks meer dan 50 miljoen euro rente.

Dat is in goede tijden al nauwelijks op te brengen. In een crisis zoals deze kunnen de verplichtingen de warenhuisketen omvertrekken. HEMA-topman Tjeerd Jegen waarschuwde een kleine twee maanden geleden nog dat „binnen afzienbare periode het voortbestaan van onze onderneming in gevaar” zou komen, als de omzet niet snel zou aantrekken.

Intussen wordt het langzaam drukker in de Nederlandse HEMA-filialen en buitenlandse vestigingen gaan weer open. Maar de vooruitzichten voor het bedrijf zijn, net als voor andere retailondernemingen, op zijn best onzeker.

Om acute geldnood te voorkomen, betaalt het concern leveranciers al later en maakt het minder huur over aan eigenaren van de HEMA-panden, zo werd eerder dit voorjaar bekend. Die maatregelen lossen het structurele probleem echter niet op. De schuld is te hoog, ondanks eerdere beloftes van Boekhoorn die „drastisch” te verlagen.

Verkeerde schuldstructuur

„HEMA is een toptent, maar met een verkeerde schuldstructuur”, zei een partner van Boekhoorns investeringsmaatschappij Ramphastos begin april in Het Financieele Dagblad. Hij vroeg schuldeisers van HEMA af te schrijven op hun vorderingen. In ruil daarvoor zou Boekhoorn bereid zijn het eigen vermogen van het concern aan te zuiveren.

Of het zover komt, is twijfelachtig, vertellen meerdere bronnen rond de onderhandelingen nu aan NRC. Zij spreken op voorwaarde van anonimiteit, vanwege de vertrouwelijkheid van de gesprekken. Die gaan in de kern over één vraag: van wie is HEMA, nu de schuldenlast het bedrijf boven het hoofd groeit, van de aandeelhouder of van de crediteuren?

Van wie is HEMA, nu de schuldenlast het bedrijf boven het hoofd groeit? Van de aandeelhouder of van de crediteuren?

Een grote groep schuldeisers heeft zich verenigd onder aanvoering van Angelsaksische hedgefondsen, gespecialiseerd in probleemgevallen als HEMA. Deze debt funds sturen aan op een deal waarbij zíj en de crediteuren die zij vertegenwoordigen, eigenaar worden van de warenhuisketen, in ruil voor aanzienlijke verlaging van de schulden. Het gaat om beleggers die het grootste en minst risicovolle deel van de (verhandelbare) HEMA-schuld in handen hebben, 600 miljoen euro aan obligaties, met het bedrijf als onderpand.

Warenhuis onder water

Hun redenering: HEMA is door de coronacrisis en de sombere economische vooruitzichten op dit moment aanzienlijk minder waard dan de schuld die op het bedrijf rust. Met andere woorden, de warenhuisketen staat onder water, als een huis waarvan de marktprijs is gezakt tot onder het niveau van de hypotheek die erop rust. In 2018 maakte de keten (11.600 werknemers) nog 112 miljoen euro brutowinst op 1,3 miljard euro omzet.

Boekhoorns aandelen zijn volgens de schuldeisers op dit moment niets waard. Die claim wordt tegenover NRC onderschreven door een belegger en een bankier die de casus van dichtbij kennen, en geen belang hebben bij de onderhandelingen. De schuldeisers stellen dat een forse afschrijving op hun vorderingen voor hen alleen acceptabel is als zij in ruil daarvoor aandeelhouder worden van het bedrijf.

Houders van achtergestelde HEMA-leningen – in totaal goed voor zo’n 200 miljoen euro – zouden in dit scenario hun vorderingen vrijwel volledig moeten laten vallen. Daar wordt in de markt al ernstig rekening mee gehouden, getuige het feit dat de koersen van deze obligaties zijn gekelderd en de handel is stilgevallen.

De persconferentie in oktober 2018 toen Marcel Boekhoorn eigenaar werd van HEMA.Foto Nick Somers

Grote vraag is wat Boekhoorn hier tegenover stelt. De harde opstelling van de belangrijkste groep schuldeisers drukt Boekhoorn in het defensief en plaatst hem voor een dilemma. Op 15 juni al moet de moedermaatschappij van HEMA ruim 50 miljoen euro aan achtergestelde obligaties aflossen. Boekhoorn kan dat geld zelf op tafel leggen of ervoor zorgen dat HEMA aan zijn verplichtingen voldoet. Op die manier voorkomt hij dat schuldeisers onderpand kunnen opeisen en de bedrijfsvoering in gevaar komt, bijvoorbeeld doordat leveranciers vrezen dat rekeningen niet meer worden betaald. Zo koopt Boekhoorn tijd en houdt hij de regie, in ieder geval tot de volgende rentebetaling wacht, later deze zomer.

Crisistijd

Maar aantrekkelijk is het niet. Het is onwaarschijnlijk dat HEMA zelfstandig 50 miljoen euro kan betalen. Volgens de laatst gepubliceerde resultaten (november 2019), had HEMA 27,4 miljoen aan contanten beschikbaar. Zelfs al zou dat bedrag sindsdien zijn toegenomen, dan nog zal de warenhuisketen zijn reserves in crisistijd niet graag gebruiken om houders van risicovolle leningen af te betalen.

Voor Boekhoorn zelf geldt: als en zo lang zijn aandelen ‘onder water’ staan, komt iedere euro die hij in het bedrijf steekt ten goede aan schuldeisers. Daar komt bij dat er veel méér nodig is dan 50 miljoen euro om de schuld van HEMA tot gezonde proporties terug te brengen – waar het allemaal om begonnen was.

De onderhandelingen zijn er volgens betrokkenen daarom op gericht vóór 15 juni tot een akkoord te komen. Dat zou beteken dat Boekhoorn nog ruim twee weken heeft om de belangrijkste groep schuldeisers te overtuigen van de deal die hij voor ogen heeft: zij schrijven flink af op hun vorderingen, Ramphastos steekt kapitaal in het bedrijf. Of hij moet een alternatieve oplossing bedenken waarmee hij schuldeisers voorlopig op afstand houdt.

Boekhoorn zit in een moeilijke positie, concludeert een zakenbankier die de onderhandelingen volgt, „maar ik denk niet dat hij zich zomaar gewonnen geeft”.

HEMA bevestigde donderdag in gesprek te zijn met zijn schuldeisers. Doel is volgens het bedrijf om tot „een gezonder schuldniveau” te komen. Over de inhoud van de gesprekken wil het bedrijf niets zeggen. Boekhoorn (Ramphastos) wilde niet reageren.

Update (28 mei 2020 11.38 uur): De reactie van HEMA is toegevoegd in de laatste alinea.