Zuidelijke Rekenkamer kraakt inzet Limburgse ‘klusjesmannen’

Aanbestedingsregels De Zuidelijke Rekenkamer is in een rapport kritisch op het weinig transparante baantjescircuit voor oud-politici in Limburg.

Het Gouvernement is Maastricht, het Limburgse provinciehuis.
Het Gouvernement is Maastricht, het Limburgse provinciehuis. Foto Lex van Lieshout/ANP

Op papier zien de procedures van de provincie Limburg er keurig uit, maar in de praktijk is er alle ruimte om oud-politici aan banen en klussen te helpen. Dat is – kort gezegd – de conclusie die de Zuidelijke Rekenkamer trekt in een dinsdag gepresenteerd rapport.

Het rapport volgt op berichten – vorig jaar in NRC en De Limburger – over het onderhands uitdelen van opdrachten aan oud-politici in Limburg. Daarbij werden volgens de kranten aanbestedingsregels en de gedragscode geschonden. De benoemingen waren niet transparant en afspraken over de beloning geheim. In Limburg kregen 31 voormalig ministers, staatssecretarissen, Kamerleden, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders opdrachten als adviseur, lobbyist of ambassadeur.

Lees het onderzoek terug van NRC en De Limburger: de klusjesmannen van Limburg

De rekenkamer onderschrijft in grote lijnen de bevindingen van de kranten, na onderzoek van 56 dossiers uit de periode 2015-2019. Bij de helft ging het om één-op-één gunningen van een opdracht, benoeming of voordracht. In de regel was het iemand uit het netwerk van Gedeputeerde Staten (GS), het dagelijks bestuur van de provincie. Ambtenaren wisten vaker niet „hoe de bewuste personen in beeld waren gekomen”, staat in het rapport.

De gedeputeerden zochten onvoldoende naar andere kandidaten, buiten hun eigen netwerk. Het opstellen van kandidatenlijsten – als dat al gebeurde – was niet transparant. Op dat gebied is „nog veel te winnen”.

De rekenkamer constateert dat oud-politici die al aan het werk waren, soms hun benoemingsbrief nog moesten krijgen. Ook opdrachtovereenkomsten kwamen in de regel met terugwerkende kracht op papier, soms zelf als de opdracht al voltooid was. Verplichte evaluaties zijn niet altijd uitgevoerd, gespreksverslagen niet op papier gezet. De rekenkamer: „Dit komt de transparantie en zorgvuldigheid niet ten goede en roept vragen op.”

Commissaris van de koning Theo Bovens (CDA) krijgt persoonlijk kritiek. Hij heeft een te geringe „leidende rol vervuld in reactie op de mediaberichten en onrust, ondanks zijn wettelijke zorgplicht voor bestuurlijke integriteit”. GS zijn bovendien maar „beperkt gevoelig” voor verwijten over de schijn van belangenverstrengeling en reageren te defensief op mediaberichten. En de rekenkamer ziet een cultuur waarin ambtenaren niet of nauwelijks durven om „kanttekeningen te plaatsen” bij de door GS voorgestelde kandidaten.

Limburg loopt voorop

Tegelijkertijd zijn de regels en kaders „in lijn met wat landelijk en in andere provincies is vastgesteld”. Met het informeren van Provinciale Staten over benoemingen loopt Limburg sinds kort zelfs voorop. Maar papier is geduldig, zo blijkt. De rekenkamer signaleert dat de website van de provincie over integriteit al sinds 2016 niet meer is onderhouden. Opvallend noemt de rekenkamer het ontbreken van een ‘draaideurbepaling’ die verbiedt dat vertrekkende bestuurders meteen voor klussen ingehuurd worden.

GS zeggen in een reactie tevreden te zijn met de conclusie dat de inzet van de oud-politici „rechtmatig” was en hun beloning „marktconform”. Desondanks wordt het beleid herzien. Zo zou er alsnog een draaideurbepaling in de gedragscode komen.