Reportage

Wat gebeurt er in de top, wil het Tata-personeel weten

Spontane actie Boze staalarbeiders blokkeerden dinsdagochtend de toegang tot het Tata-complex. „Een kat in het nauw maakt rare sprongen.”

Tientallen medewerkers van Tata Steel blokkeerden dinsdagochtend de toegang tot het fabriekscomplex.
Tientallen medewerkers van Tata Steel blokkeerden dinsdagochtend de toegang tot het fabriekscomplex. Foto Koen van Weel/ANP

Tata Steel is een stad op zich, zeggen de staalarbeiders van het fabriekscomplex (9.000 medewerkers) zelf graag. Wie dinsdagochtend de anderhalve kilometer lange file van vrachtwagens voor de deur ziet, snapt het beeld wat beter. Stikstofgasbuisfabrikanten, mistmachinemakers, cementproducenten, ingenieursbureaus, grondboorbedrijven, tientallen logistieke trucks uit heel Europa – allemaal komen ze iets halen of brengen bij het complex in IJmuiden, dat ruim 7,5 km2 beslaat.

Deze ochtend lukt dat alleen niet. Boze staalarbeiders hebben de drie toegangspoorten tot het terrein geblokkeerd. Ze eisen meer uitleg van de directie over de toekomst van de fabriek en het vertrek van topman Theo Henrar vorige week. Die lag goed bij het personeel, maar vertrok toch. Dat dat in „onderling overleg” gegaan zou zijn, zoals het officiële statement meldde, gelooft bij Tata niemand: Henrar zou zijn weggestuurd door de Indiase directie, omdat hij zich zou verzetten tegen een voorgenomen reorganisatie.

Lees ook: Samen tegen de eigenaar, zo werkt dat in IJmuiden

Dus pakten tientallen medewerkers dinsdagochtend vroeg een paar bakwagens van het terrein, en parkeerden deze voor de slagbomen. Met effect: de file heeft tegen tienen het verkeer rondom Tata volledig vastgezet. Chauffeurs zijn uitgestapt en zitten in de zon, of telefoneren achter hun stuur.

Vroeger ging het weleens over een kloof tussen kantoorpersoneel en fabriekspersoneel, maar nu weet iedereen dat z’n baan niet veilig is

Niels Mans medewerker technische dienst

„Een kat in het nauw maakt rare sprongen”, verklaart Niels Mans, medewerker bij de technische dienst en FNV-lid, de actie. Hij leunt in geelblauwe Tata-overall met wat collega’s op de vangrail bij de poort. Volgens hem is het simpel: als Henrar „aan de kant geschoffeld” kan worden, dan „is niemand meer veilig”. Het personeel was al ongerust, maar de zorgen nemen snel toe: wat is er nu precies gaande in de hogere regionen van het bedrijf? „We voelen ons aan het lijntje gehouden.”

Naar eigen zeggen speelde Mans „een coördinerende rol” bij het opzetten van de blokkade, waar de vakbonden niet bij betrokken zijn geweest. Staat al het personeel wel achter deze aanpak? „Het leeft heel breed. Vroeger ging het weleens over een kloof tussen kantoorpersoneel en fabriekspersoneel, maar nu weet iedereen dat z’n baan niet veilig is.”

Roel Berghuis, bij FNV verantwoordelijk voor Tata Steel, klom dinsdagochtend alsnog op zijn fiets om aanwezig te zijn bij de actie. Telefonisch laat hij weten „heel veel sympathie” te hebben voor de actie. Gepasseerd voelt hij zich naar eigen zeggen niet: een vakbond kan volgens hem nooit zulke spontane acties organiseren – die moeten altijd aangekondigd worden. Er worden volgens hem voorbereidingen getroffen voor geplande acties in juni.

Non-verbale communicatie

Om half negen verscheen ook de nieuwe directievoorzitter Hans van den Berg aan de poort. Hij kwam noodgedwongen te voet – zijn auto parkeerde hij ergens verderop. Van den Berg praatte enige tijd met Mans en enkele collega’s, waarna hij naar binnen ging.

De blokkeerarbeiders schoten er volgens Mans weinig mee op. Toch geniet Van den Berg, vicevoorzitter onder Henrar, zijn voorzichtige vertrouwen. „Hij kan ook niks zeggen, anders ligt hij er straks ook uit. Ik zei tegen mijn collega’s: let vooral op zijn non-verbale communicatie.” Luisteren, de tijd nemen – met dat soort gebaren moeten de actievoerders het doen. Net als de avond tevoren: in een voorproefje van de ochtendactie legde een aantal werknemers uit de nachtploeg rond half elf maandagavond tijdelijk het werk neer. Van den Berg kwam naar de fabriek om in een kantine met hen te praten.

Om twintig over tien op dinsdagochtend houdt de cameraploeg van de NOS het voor gezien, waarna de actie snel wordt afgerond. Mans: „Meer dan de landelijke media kan je niet bereiken.” In een paar minuten zijn de bakwagens verdwenen, een kwartier later is de vrachtwagenfile opgelost. De stad is weer open.