SCP: tweedeling dreigt bij aardgasvrij wonen

Duurzaamheid In Nederland is veel steun voor duurzaamheid, maar twijfel over aardgasvrij wonen. Overheid, zegt het Sociaal en Cultureel Planbureau, richt je informatie op de twijfelaars.

Slechts 6 procent van de huizenbezitters staat volgens het SCP ondanks alle onzekerheden te popelen om van het aardgas af te gaan.
Slechts 6 procent van de huizenbezitters staat volgens het SCP ondanks alle onzekerheden te popelen om van het aardgas af te gaan. Foto Koen van Weel/ANP

De overheid moet haar voorlichting over aardgasvrij wonen meer richten op de voorzichtige burger. Die suggestie doet het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dinsdag na onderzoek onder 2.384 Nederlanders. Nu gaat de aandacht overwegend uit naar een kleine groep voorlopers.

De studie over het aardgasvrij maken van het eigen huis is de eerste van een reeks SCP-onderzoeken naar de houding van Nederlanders over de energietransitie. Uit dit onderzoek blijkt dat steun voor ‘aardgasvrij’ niet vanzelfsprekend is. Van de ondervraagden schaart 49 procent zich achter het kabinetsstreven uiterlijk in 2050 alle woningen aardgasvrij te maken. Een veel grotere groep burgers (ongeveer driekwart) maakt zich zorgen over klimaatverandering, en wil zuiniger en duurzamer met energie omgaan.

Hindernissen

Een heel kleine groep huizenbezitters (3 procent) moet niets hebben van aardgasvrij wonen. Een groot deel (46 procent) blijkt wel bereid afscheid te nemen van verwarming op aardgas zodra de cv-ketel aan vervanging toe is, maar voelt ook hindernissen. Zij zijn onzeker over de alternatieven voor aardgas, zoals een warmtepomp of een warmtenet. Ze „wachten totdat de overheid met meer informatie komt”, aldus het SCP. „Daar ligt voor de overheid een duidelijke taak weggelegd.”

Voor weinig wijken bestaan nu al ‘aardgasvrije’ plannen. Gemeenten moeten voor eind 2021 in een zogenoemde Transitievisie Warmte vastleggen welke wijken als eerste van het aardgas af gaan.

De ‘overtuigde voorlopers’ zijn typisch hoog opgeleid, hebben geen geldzorgen, en zijn zelfverzekerd over de technische opties

Slechts 6 procent van de huizenbezitters staat volgens het Planbureau bij al die onzekerheid te popelen om van het aardgas af te gaan. Deze „overtuigde voorlopers” zijn hoog opgeleid, hebben geen geldzorgen en zijn zelfverzekerd over de technische opties, blijkt uit de enquête.

Volgens het SCP geeft de overheid veel aandacht aan die kleine groep voorlopers. Het is „wellicht begrijpelijk” dat de overheid hen tot voorbeeld stelt, maar er „kleeft een risico aan”, aldus het Planbureau. Mensen die het „al makkelijk hebben”, wordt het „nog makkelijker gemaakt” om van het aardgas af te gaan. Dat anderen het voorbeeld van de voorlopers volgen, is volgens het SCP „geen gegeven”.

Tweedeling op de loer

De onderzoekers suggereren een alternatieve benadering. De overheid zou zich ook kunnen richten op de burgers die moeite hebben om hun woning te verduurzamen, en juist het meeste baat hebben bij een aardgasvrij huis – zoals door een lagere energierekening. Anders is het „mogelijk dat degenen die nu al minder goed af zijn, er nog verder op achteruitgaan”.

Volgens het SCP ligt een tweedeling in de samenleving op de loer. Mensen met een beperkt vertrouwen in de overheid, met geldzorgen, ouderen en lager opgeleiden zijn minder enthousiast over de energietransitie.

Het onderzoek is uitgevoerd vóór de coronacrisis. In een begeleidend persbericht uit het Planbureau de verwachting dat de crisis de verschillen vergroot. „Het is mogelijk dat, als gevolg van de crisis, de groep die om uiteenlopende redenen dreigt achter te lopen zal blijven groeien.”

Correctie 26 mei: In het artikel stond dat gemeenten voor 2021 een Transitievisie Warmte moeten opstellen. Dat moet voor eind 2021, dat is aangepast.