Geen meerderheid voor behoud ontslagboete

Het is de oppositie dinsdag niet gelukt om de ontslagboete in stand te houden. Maar het kabinet kan de kritiek niet negeren.

Onder meer PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft forse kritiek op het tweede economische steunpakket in de coronacrisis Foto ANP Bart Maat
Onder meer PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft forse kritiek op het tweede economische steunpakket in de coronacrisis Foto ANP Bart Maat

Je zou het een opsteker voor het kabinet kunnen noemen. Dinsdagmiddag verwierp de Tweede Kamer een motie van PVV-leider Geert Wilders om de ontslagboete níét te schrappen. Het kabinet wil die boete wél schrappen in het tweede economische steunpakket, dat tot 1 september gaat gelden. Op dat plan is al weken felle kritiek van vakbonden en oppositiepartijen als de SP, GroenLinks, PvdA en PVV. Maar Forum voor Democratie, SGP en het uit de VVD gestapte Kamerlid Wybren van Haga bezorgden de coalitiepartijen dinsdagmiddag een meerderheid.

Bedrijven die loonsubsidie aanvragen en personeel om bedrijfseconomische redenen ontslaan, kregen tot nu toe in de NOW-regeling een boete van 50 procent van de subsidie. Vanaf juni vervalt die boete, als het kabinet vasthoudt aan het plan. Bedrijven moeten wel de ontvangen loonsubsidie van ontslagen personeel terugbetalen.

Strategisch handig

Er staat het kabinet dus weinig in de weg om de ontslagboete, volgens plan, te schrappen. Tegelijk is de vraag of dat strategisch gezien handig is. Het kabinet onderhandelt op dit moment over een nieuw pensioenstelsel, waarvoor het de vakbonden en de linkse partijen nodig heeft.

Bovendien zal dit niet de laatste keer zijn dat er economisch crisisbeleid wordt gemaakt. Het economische trio van het kabinet, ministers Wopke Hoekstra (Financiën, CDA), Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66), geven in korte tijd tientallen miljarden euro’s uit om de klappen van de coronacrisis op te vangen. Een krappe meerderheid maakt de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie kwetsbaar.

Vandaar dat Koolmees zegt te hechten aan overleg met de vakbonden en in gesprek te blijven. „Je wil natuurlijk dat het breed gesteund wordt”, herhaalde hij dinsdagmiddag in de wandelgangen van de Tweede Kamer. „Het gaat om heel veel geld en om grote belangen voor heel veel mensen in Nederland.” Premier Mark Rutte benadrukte vorige week ook brede steun in de Tweede Kamer belangrijk te vinden voor het tweede pakket met noodsteun voor bedrijven, werknemers en zzp’ers.

Lees ook: nieuw steunpakket leidt tot onenigheid tussen vakbonden en werkgevers

Aanstaande donderdag debatteert de Tweede Kamer met het kabinet over het tweede steunpakket. Het eerste steunpakket voor de maanden maart, april en mei kon op brede steun rekenen in de Kamer en in de polder; bij vakbonden, zzp-organisaties en werkgevers. Inmiddels is de eensgezindheid voorbij. Volgens het kabinet en belangenbehartigers van bedrijven moeten bedrijven de ruimte krijgen zich aan te passen aan de nieuwe realiteit door personeel te ontslaan. Mag dat niet, dan dreigen er faillissementen, en daarmee ontslagen. Volgens oppositiepartijen en vakbonden dreigen er juist ontslagen nu de boete op ontslag verdwijnt. De oude klacht dat Rutte III een bedrijvenkabinet is, valt weer te horen. De verdediging van het kabinet: we subsidiëren banen, geen bedrijven.

Constructief voorstel

De fractie van de PvdA deed dinsdagochtend een „constructief voorstel” voor een compromis, volgens Tweede Kamerlid Gijs van Dijk. Hou de ontslagboete in het tweede pakket, maar schrap die in september. Verhoog intussen de loonsubsidie naar 100 procent (nu maximaal 90 procent) voor zwaar getroffen sectoren als toerisme, cultuur en horeca. En maak het mogelijk dat personeel eerder stopt met werken dan op de officiële pensioendatum. Dat geeft de vakbonden en belangenorganisaties van bedrijven de kans een groot sociaal akkoord te sluiten voor september, aldus Van Dijk in een toelichting.

Als Koolmees wordt gevraagd of hij het voorstel ook constructief zou noemen, valt een langgerekte „ehm”. Daarna zegt hij diplomatiek: „Elke suggestie waarin wordt meegedacht om een probleem op te lossen, vind ik constructief. We willen geen van allen dat er misbruik wordt gemaakt van de regeling en ik ben zeer gemotiveerd om daar een oplossing voor te zoeken.” Of hij in de voorstellen van de PvdA aanknopingspunten ziet om tot een compromis te komen, wil hij niet zeggen. „Als u het goed vindt, ga ik niet met u onderhandelen.”

D66-Tweede Kamerlid Steven van Weyenberg vindt het voorstel van de PvdA niet constructief. Hij snapt de zoektocht van de bonden naar een manier om misbruik van de NOW-regeling door bedrijven te voorkomen als de ontslagboete vervalt. „Laten we proberen iets slims te verzinnen.” Maar de PvdA vraagt nu meer dan alleen het niet schrappen van de boete. „De PvdA wil de oude NOW-regeling terug plus meer ruimte voor vervroegd pensioneren van personeel. Ik hoop dat de vakbonden hun eigen afweging blijven maken.”

Een poging van Koolmees om een compromis over de ontslagboete te sluiten met de vakbonden mislukte vorige week. Het idee was dat werknemers inspraak zouden krijgen bij bedrijven die loonsubsidie krijgen en personeel ontslaan. Maar inspraak als voorwaarde was onuitvoerbaar, volgens Koolmees. Het zou uitkeringsinstantie UWV niet lukken voor tienduizenden bedrijven te controleren of ze met werknemers hebben overlegd.