OM niet blij met oproep om boetes niet te betalen

Strafrecht Twee Schiedammers gaan in verzet tegen opgelegde coronaboetes. Met steun van hoogleraar Brouwer, die deze boetes onwettig vindt.

Vanwege het mooie weer zochten veel mensen het strand in Zandvoort op ondanks de maatregelen ivm het coronavirus.
Vanwege het mooie weer zochten veel mensen het strand in Zandvoort op ondanks de maatregelen ivm het coronavirus. Foto Ramon van Flymen/HH

Binnen enkele uren was zaterdag het geld ingezameld voor de bijna 1.600 euro aan coronaboetes die boa’s eind april oplegden aan Lou van Rossum en Taco Nijman uit Schiedam, en de ouders van Nijman. Stadgenoot Reinard Maarleveld had de actie op touw gezet om te laten zien dat Schiedam een „hartelijke en warme stad kan zijn”, zei hij tegen RTV Rijnmond. Maar wat Van Rossum en Nijman betreft gaat het geld straks naar de voedselbank in plaats van naar de overheid. Ze zijn voorlopig niet van plan om te betalen. Ze worden daarin gesteund door hoogleraar algemene rechtswetenschap Jan Brouwer van de Rijksuniversiteit Groningen. Die roept het Openbaar Ministerie op om deze en soortgelijke strafbeschikkingen in te trekken.

De problemen begonnen toen Nijmans ouders op 23 april voor de deur stonden met wafels met chocolade, gele room en aardbei. Nijmans moeder kon vanwege haar heup de trap niet op. Dus gingen ze in de kerktuin tegenover hun woning zitten. De ouders op het bankje en Nijman en Van Rossum ieder op een krukje op anderhalve meter afstand tegenover hen.

Niets aan de hand, totdat er twee boa’s aan kwamen fietsen. Die schreven prompt boetes uit voor overtreding van de noodverordening die was opgesteld vanwege de coronacrisis. Het bleek om 390 euro per persoon te gaan.

Lees ook: Raad van State dringt bij kabinet aan op haast om corona-noodwet

„De eerste twee weken waren we vooral bedremmeld”, zegt Van Rossum. „Toen bleek dat we ook een strafblad zouden krijgen, dachten we: hier moeten we wat mee.”

Van Rossum werkte jarenlang als interim-manager voor overheidsorganisaties. Samen met Nijman heeft ze nu een goudsmidatelier. „Als ik straks weer voor de overheid wil werken, heb ik een Verklaring Omtrent het Gedrag nodig. Of ik die krijg met een strafblad is zeer de vraag”, zegt Van Rossum.

De boa's schreven prompt boetes uit voor overtreding van de regels; vier keer 390 euro

De twee zullen in verzet gaan tegen de strafbeschikking bij de officier van justitie. Of ze daar gelijk krijgen, is te betwijfelen. Volgens de noodverordeningen van de veiligheidsregio’s is het verboden om samenkomsten te laten plaatsvinden. Als de officier de strafbeschikking niet aanpast of intrekt, wordt de zaak voorgelegd aan de rechter.

‘Strijdig met Grondwet’

Hoogleraar Brouwer kan zich niet anders voorstellen dan dat Van Rossum en Nijman dan worden vrijgesproken. Volgens hem is het verbod op samenkomsten in strijd met de vergadervrijheid die in de Grondwet is vastgelegd. „Deze wet is niet handhaafbaar, want in strijd met de Grondwet”, zegt hij.

Ook ziet Brouwer tegenstrijdigheid met de bepaling waarin staat dat je een groep mag vormen, mits je onderling anderhalve meter afstand houdt. Brouwer: „Een samenkomst is niets anders dan een groep, zij het dat een samenkomst meestal op uitnodiging plaatsvindt en een groep zich spontaan vormt. Voor het voorkomen van de verspreiding van het virus maakt dat niets uit. Dit soort regels zijn in strijd met het beginsel dat voor iedereen duidelijk moet zijn welk gedrag leidt tot strafrechtelijke aansprakelijkheid.”

Om juridische procedures te voorkomen roept Brouwer het OM op om alle strafbeschikkingen in te trekken die zijn opgelegd vanwege het verbod op samenkomsten. Op 10 mei waren er 18.200 coronaboetes uitgeschreven. Het grootste deel daarvan op basis van het verbod op samenkomsten, zo verwacht Brouwer.

Het OM is niet gecharmeerd van zijn oproep. „Het OM vindt dat zo’n oproep om boetes niet te betalen niet direct past in een rechtsstaat. Zo’n oproep richt zich, of hoort zich te richten, tegen de wetgever en het parlement”, laat een woordvoerder weten.

Naast het intrekken van de uitgedeelde boetes stelt Brouwer voor de noodverordeningen te wijzigen, zodat voortaan alleen de regel van anderhalve meter afstand nog wordt gehandhaafd. Brouwer: „Dat is niet strijdig met de Grondwet en schept tenminste duidelijkheid.”