Reportage

Na het werk trekken Parijse artsen en verpleegkundigen de nacht in om actie te voeren

Frankrijk Nu het applaus voor ‘de helden van Covid-19’ verstomt, hervat de zorgsector zijn acties voor betere betaling en een betere positie.

Arts Lucie Guillemet (links) en haar collega Etienne Lengliné plakken muren vol met slogans die het belang van de openbare ziekenhuizen moeten benadrukken.
Arts Lucie Guillemet (links) en haar collega Etienne Lengliné plakken muren vol met slogans die het belang van de openbare ziekenhuizen moeten benadrukken. Foto Benjamin Girette

Het is bijna middernacht wanneer een dozijn mensen de poort van het ziekenhuis Saint-Louis in het tiende arrondissement van Parijs achter zich dichttrekt. Het zijn dokters en verplegers maar zij hebben hun ziekenhuisplunje ingeruild voor jeans en shorts en zijn gewapend met potten lijm. Aan de overkant van de straat hullen politieagenten zich in beschermende kledij om een huis binnen te gaan – een herinnering dat Covid-19 nog niet helemaal weg is.

Het is om die herinnering levend te houden dat dokters en verplegers als deze – elders in Parijs zijn die nacht andere groepjes actief – na hun dienst niet naar huis gaan. In plaats daarvan trekken zij één keer per week de nacht in om de muren vol te plakken met slogans die het belang van de openbare ziekenhuizen moeten benadrukken. Slogans als: „Du fric pour l’hopital public” (geld voor het openbaar ziekenhuis), „Blousons blancs, colère noire” (witte jassen, zwarte woede) of „J’aime mon hosto public” (ik houd van mijn openbaar ziekenhuis).

„Wij deden dit eind vorig jaar al. We zijn er opnieuw mee begonnen toen de lockdown vorige week werd versoepeld”, zegt Etienne Lengliné, 39 en arts in het Saint-Louis-ziekenhuis.

Het idee, zegt Lengliné, is afgekeken van de feministen die in Franse steden slogans plakken om geweld tegen vrouwen aan te klagen. „Omdat staken voor ons niet echt een optie is, vonden we dit een goed alternatief.”

Lees ook: Parijzenaars drinken nu op straat

Wanneer het groepje in de Avenue Parmentier de lijm tevoorschijn haalt, vraagt een voorbijganger op de fiets wat zij aan het doen zijn. „Het is voor het openbaar ziekenhuis, mijnheer,” antwoordt Matthieu Lafaurie, een 52-jarige dokter. „Bravo, trop cool”, roept de fietser terug.

Door de bewondering die artsen en verplegend personeel te beurt is gevallen sinds de Covid-19-crisis is het makkelijk vergeten dat het ziekenhuispersoneel in Frankrijk bijna het hele vorige jaar actie voerde tegen het gebrek aan middelen in de sector. Er waren beelden van de oproerpolitie die met wapenstokken op betogende dokters en verplegers insloeg.

Paris, France, May 21, 2020: Caregivers (doctor and nurse) gather and demonstrate in front of the Robert Debre Hospital in the north of Paris to denounce their working conditions, the lack of masks and the need for salary increases. Police forces tolerated the demonstration near the hospital but prevented them to start a wild demo in the capital.
Paris, France, le 21 Mai 2020 : Des soignants (medecin et infirmier) se regroupent et manifestent devant l hopital Robert Debre dans le nord de Paris pour d?noncer leur condition de travail, le manque de masque et le besoin de revalorisation des salaire. Les forces de l ordre ont tol?r? le rassemblement devant l hopital mais on emp?che les manifestant de partir en manifestation sauvage.

Foto Benjamin Girette
Artsen en verpleegkundigen demonstreren voor het Robert Debré-ziekenhuis in het noorden van Parijs. Ze eisen extra mondkapjes en salarisverhoging.

Foto Benjamin Girette
Paris, France, May 21, 2020: Caregivers (doctor and nurse) gather and demonstrate in front of the Robert Debre Hospital in the north of Paris to denounce their working conditions, the lack of masks and the need for salary increases.
Paris, France, le 21 Mai 2020 : Des soignants (medecin et infirmier) se regroupent et manifestent devant l hopital Robert Debre dans le nord de Paris pour d?noncer leur condition de travail, le manque de masque et le besoin de revalorisation des salaire.

Foto Benjamin Girette
Artsen en verpleegkundigen demonstreren voor het Robert Debré-ziekenhuis in het noorden van Parijs. Ze eisen extra mondkapjes en salarisverhoging.
Foto’s Benjamin Girette

‘Helden in wittte jassen’

Dat is vandaag ondenkbaar nu dokters en verplegers maanden aan een stuk elke avond applaus hebben gekregen. Politici hebben hun werk bewierookt. President Emmanuel Macron had het over „de helden in witte jassen die de erkenning van de natie verdienen” en beloofde een „massief” investeringsplan om het beroep te herwaarderen. Lengliné en zijn collega’s willen voorkomen dat met het verstommen van het applaus ook de eisen van het verplegend personeel opnieuw naar de achtergrond worden gedrongen.

„Het applaus elke avond om acht uur, dat deed natuurlijk deugd,” zegt verpleegster Sandra Janson (49). „Maar waar ik woon hoor ik al een week niet meer applaudisseren. Tegelijk zien wij dat de directie weer over rentabiliteit begint, over twaalf patiënten per verpleger.”

Het zorgpersoneel is niet onder de indruk van wat tot dusver is beloofd: een medaille, de eer te mogen meeparaderen in het militair défilé op 14 juli, en een eenmalige bonus van 1.500 euro voor het verrichte werk tijdens de epidemie. „Zo’n bonus, dat is prima maar het is geen herwaardering van het beroep”, zegt Lengliné. „Wat wij willen is dat het verplegend personeel in de eerste plaats een fatsoenlijk salaris krijgt.”

Deze maandag is de „Ségur de la Santé” van start gegaan: een commissie van zo’n 300 vertegenwoordigers van de sector genoemd naar het adres van het ministerie van Onderwijs, Avenue de Ségur. De commissie krijgt van minister van Gezondheid Olivier Véran zeven weken om lessen te trekken uit de Covid-19-crisis en Macrons beloftes te realiseren.

Wat wij willen is een fatsoenlijk salaris voor de verpleging

Etienne Lengliné, arts

Op dezelfde dag publiceerde de krant Libération een manifest van een nieuw collectief van het zorgpersoneel dat zich „Les Jours Heureux” noemt, een verwijzing naar een toespraak van Macron waarin hij het Franse volk weer „gelukkige dagen” beloofde. Een van hun eisen is dat het personeel in de ziekenhuizen en zorginstellingen binnen drie jaar het gemiddelde bereikt van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), de club van 36 rijke landen.

Frankrijk bungelt op de 27ste plaats op de OESO-ranglijst. In Frankrijk wordt het verplegend personeel vijf procent minder betaald dan het gemiddelde salaris; in Nederland is dat vijftien procent meer. Concreet betekent dit dat een Franse verpleger of verpleegster aan het begin van zijn of haar carrière zo’n 1.500 euro netto verdient, en zo’n 2.200 euro aan het eind. In Parijs betekent dat dat verplegers en verpleegsters niet kunnen wonen waar zij werken.

„Ik heb het geluk dat ik via-via een betaalbare studio heb gevonden in Parijs”, zegt verpleegster Janson. „Maar mijn jongere collega’s wonen op een uur tot anderhalf uur van het ziekenhuis. Zij moeten vaak om vier uur opstaan om op tijd te zijn voor de dagdienst.”

De artsen in de plakploeg zijn hier vooral uit solidariteit. „Wij artsen hebben niet te klagen over ons loon. Wij kunnen het ons permitteren om in Parijs te wonen”, zegt Lucie Guillemet, 32, die als anesthesist op de reanimatieafdeling van Saint-Louis werkt.

Foto Benjamin Girette

Lopendebandwerk

Maar Janson wil ook gezegd hebben dat het niet alleen om meer salaris gaat. „Door de nadruk op rentabiliteit is ons werk lopendebandwerk geworden. Je raakt uitgeput en je vraagt je af waarom je dit werk eigenlijk doet. Wij zien patiënten terugkeren daags nadat zij ontslagen werden, gewoon omdat wij niet de tijd krijgen hen te begeleiden zoals het zou moeten.”

Na anderhalf uur plakken is de lijm bijna op, maar dokter Lafaurie wil absoluut nog langs de Place de la République omdat daar het standbeeld staat dat de waarden van de Franse republiek symboliseert. Plakken is hier eigenlijk strikt verboden maar een langsrijdende politiepatrouille doet of zijn neus bloedt terwijl Lafaurie samen met een aantal jonge verpleegsters de laatste slogan van de nacht plakt: „Hôpital public (hartje) de la République.”

„De coronacrisis is hard geweest”, zegt verpleegster Janson. „Maar die collectieve ervaring, de solidariteit die we hebben gezien, die hebben ons ook nieuwe energie gegeven.” Voor 16 juni, daags na een verwachte verdere versoepeling van het coronaregime, is opgeroepen tot een grote betoging.