Desi Bouterse lijkt meerderheid te verliezen na chaotische verkiezingsdag

Parlementsverkiezingen Suriname President Desi Bouterse is volgens prognoses aan de verliezende hand. De VHP van oppositieleider Chan Santokhi lijkt de grootste partij te worden in het Surinaamse parlement.

Op de verkiezingsdag maandag waren veel ongeregeldheden bij stembureaus.
Op de verkiezingsdag maandag waren veel ongeregeldheden bij stembureaus. Foto Ranu Abhelakh/Reuters

Na een chaotische verkiezingsdag stevent de Surinaamse oppositie dinsdagochtend af op een grote overwinning. De Vooruitstrevende Hervormings Partij (VHP) van oppositieleider Chan Santokhi kan op basis van een prognose na telling van circa 65 procent van stemmen rekenen op 21 van 51 zetels. De NDP van de zittende president Desi Bouterse zou van 26 naar 15 zetels zakken. De partij wordt afgestraft voor vijf jaren van economisch en politiek wanbeleid.

Een officiële einduitslag wordt pas deze dinsdag rond zeven uur ‘s ochtends lokale tijd verwacht. De stembussen bleven twee uur langer open dan gepland omdat het stemmen vanwege de coronamaatregelen meer tijd in beslag nam. „De Surinaamse kiezer heeft de NDP keihard afgewezen en geeft mandaat aan de oppositie. Er is duidelijk strategisch gestemd. De nieuwe kleinere partijen hebben het niet gered”, zegt opiniemaker en politicoloog Giwani Zeggen.

In een bomvol partijcentrum de Olifant, omringd door een uitzinnige menigte van aanhangers, sprak VHP-oppositieleider Chan Santokhi zijn dank uit voor het behaalde succes. „Er is bewezen dat mensen iets anders willen. Dank, dank, dank voor dit moment”, zei hij. „Daar staat de nieuwe president!”, gilden zijn aanhangers.

Metamorfose

De VHP is van oorsprong een Hindostaanse partij, zoals veel politieke partijen in Suriname voorheen langs etnische lijnen waren opgebouwd. De partij heeft de afgelopen jaren een metamorfose ondergaan en zich tot een multi-etnische partij ontwikkeld met veel jonge en diverse kandidaten op de kieslijst.

Dat blijkt ook uit de uitslag, waarbij de VHP eveneens goed scoorde in gebieden met veel Creoolse stemmers. Terwijl de VHP aanhangers feestvierden was het in Ocer, het partijcentrum van de NDP van Bouterse vrijwel uitgestorven.

Op basis van de prognose, waarbij ook de ABOP van Ronnie Brunswijk en de NPS zetels wonnen, lijkt de kans dat Bouterse terugkeert als president uiterst klein. Om de president in het parlement te kiezen is een tweederde meerderheid nodig. Dat lijkt mogelijk als het de VHP lukt samen te bundelen met andere oppositiepartijen. Lukt dit niet, dan is er een laatste optie waarbij de president gekozen wordt in de Verenigde Volksvergadering (VVV) met ook honderden regionale gekozenen.

De stembusgang deze maandag begon rustig, de sfeer werd pas grimmig toen steeds meer berichten binnenkwamen over onregelmatigheden. De voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau, Jennifer van Dijk-Silos noemde het de meest chaotische verkiezingen in haar twintigjarige carrière.

Santokhi en NPS-leider Gregory Rusland willen dat met name onregelmatigheden in het district Coronie worden onderzocht. Vijf bussen met Haïtianen, begeleid door militairen, trokken daar heen om te stemmen. Vóór de verkiezingen verleende de regering soepel en snel de Surinaamse nationaliteit aan migranten, mogelijk in ruil voor een stem wat op fraude zou duiden.

Vonnis Bouterse

Voor Bouterse kan het verlies van zijn partij grote persoonlijke consequenties hebben. Bouterse is eind vorig jaar veroordeeld tot twintig jaar celstraf voor de Decembermoorden van 1982, waartegen hij onmiddellijk in hoger beroep ging.

Zolang Bouterse president is, heeft hij macht en immuniteit. De kans lijkt klein dat hij na 12 augustus, als de nieuwe president wordt geïnstalleerd, zal terugkeren. In theorie betekent dit dat het vonnis, mocht Bouterse ook in hoger beroep veroordeeld worden, kan worden uitgevoerd.

De toekomstige nieuwe regering erft een land dat vrijwel bankroet is, waarbij het nog een zware taak wordt de economie op de rails te krijgen.

Update (26-05-2020): Dit artikel is geactualiseerd om 12.30 uur.

Met medewerking van Wilfred Leeuwin in Paramaribo.