Opinie

Hallo, Mark. Hier is het eerste kabinet-Hamer

Menno Tamminga

Waren we net lekker bezig in de Nederlandse economie, met panklare adviezen voor sociaal-economische hervormingen, komt die vermaledijde coronacrisis. Weet je wat, we stoppen die oude rapporten gewoon bij elkaar nu Nederland uit z’n ‘intelligente lockdown’ komt. Gezondheidszorg erbij. En die hele zaak als advies voor intelligent herstelbeleid naar Mark Rutte.

Zo zal het niet zijn gegaan op de burelen van de Denktank Coronacrisis, maar dat is in grote lijnen wel de uitkomst. De Denktank wil het kabinet op diens verzoek adviseren „over de contouren van het beleid naar herstel van de economie en de werkgelegenheid”. Afgelopen week publiceerde de Denktank zijn eerste advies. Dat trok vooral de aandacht omdat het kritisch was op het ‘neen’ van het kabinet tegen eurobonds.

Lees ook dit scenario:De economische crisis in zeven fases: van het hakblok tot de angstpiek en de verlossing

Denktank is wel een groot woord voor zeventien knappe knoppen die soms ook ordinaire belangenbehartiger zijn voor werkgevers, werknemers en gemeenten. Een aantal is gerekruteerd uit de Sociaal-Economische Raad, die ook voorzitter Mariëtte Hamer leverde. Permanente adviseurs van het kabinet adviseren ook hier: CPB, SCP, DNB.

Wie de stem van koning Willem Alexander erbij denkt, waant zich al in de Troonrede

Er mankeert wel meer. Wil men te veel? De Denktank formuleert acht uitgangspunten die richtinggevend moeten zijn voor tien thema’s en doet dat in 21 pagina’s.

Wie de stem van koning Willem-Alexander erbij denkt, waant zich soms in de Troonrede. Hier spreekt het eerste kabinet-Hamer. Een pluim hier, wat cijfers daar, een stichtelijk woord en observaties zoals deze: „Onder economen bestaat volstrekte consensus dat absoluut voorkomen moet worden dat de crisis overslaat op de woningmarkt en/of (daardoor) op de financiële sector.” Maar daarvoor heb je geen economen nodig. Zo denkt Nederland.

Het tekort van het advies is dat het leest als een optelsom van eerdere, prepandemieadviezen van met name de SER. De herhaling lijkt in strijd met de eigen oproep niet automatisch terug te vallen in oude patronen. Neem de arbeidsmarkt. Men stapt er makkelijk overheen dat een nieuwe ordening van de markt bij dreigende massawerkloosheid een andere opgave is dan bij volledige werkgelegenheid in de piekeconomie van februari 2020.

Wat de Denktank nalaat, is ongemakkelijke vragen stellen en conventionele opvattingen een nieuwe draai geven.

Men pleit bijvoorbeeld voor meer Europese financiële solidariteit. Maar dat werkt nu juist al twintig jaar als splijtzwam en niet als de beoogde verbroedering. Waarom niet stoppen met de Unie als waardengemeenschap en steunproject, en je concentreren op de Europese Económische Gemeenschap?

Nog een conventionele opvatting: staatssteun gaat niet samen met bonussen aan de top. Prima, dat vindt bijna iedereen. Maar maak er een positieve norm van. Steun? Dan ook een (beter) winstdelingsplan voor het personeel, vast én flex.

Nog eentje. Als de Denktank écht bang is voor een kansloze generatie op de arbeidsmarkt, waarom dan geen driest plan? De Denktank wil dat het kabinet z’n precorona beloofde investeringsfonds (verduurzaming, onderzoek) van misschien wel 50 miljard euro handhaaft. Schrap dat fonds, maar financier daarmee het prepensioen van een hele generatie oudere werknemers, zodat jongeren wél kansen krijgen.

De claim op dat ‘Wopke-Wiebesfonds’ is de meest gulzige van de wensen die de Denktank op tafel legt. De club lijkt opeens wel een lobbygroep voor de volgende kabinetsformatie. De Denktank ontkent daarmee zijn bestaansreden. Economische crisis is krimp. Dat betekent geen welvaartsgroei, maar nationale verarming. Daar past geen duur wensenlijstje in.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.