China vergroot greep op Hongkong

Bij de opening van het Nationale Volkscongres ging het vooral over de veiligheidswet, waarmee het streven naar afscheiding van China strafbaar wordt.
Het Volkscongres in China zou in maart plaatsvinden, maar werd uitgesteld vanwege het coronavirus.
Het Volkscongres in China zou in maart plaatsvinden, maar werd uitgesteld vanwege het coronavirus. Foto AP / Ng Han Guan

Beijing gaat een nationale veiligheidswet voor Hongkong opstellen. Met de nieuwe wet wordt het streven naar afscheiding van China strafbaar, net als buitenlandse inmenging in Hongkongse aangelegenheden, terrorisme en het beledigen van Chinese symbolen als de vlag en het volkslied.

Op donderdag werd al bekend dat het Nationale Volkscongres in Beijing, niet het parlement van Hongkong zelf, de nieuwe veiligheidswet gaat opstellen. Het is het meest directe ingrijpen van Beijing in Hongkong sinds 1997. Hongkong verliest hiermee in feite zijn zelfbestuur.

Bij de opening van de jaarlijkse zitting van het Nationale Volkscongres in Beijing bevestigde de Chinese premier Li Keqiang het Chinese voornemen. ,,We zullen robuuste wettelijke systemen en handhavingsmechanismen instellen om de nationale veiligheid te handhaven in de twee speciale administratieve regio’s (Hongkong en Macau), en zorgen dat de regeringen in de twee regio’s voldoen aan hun constitutionele verplichtingen”, aldus Li in zijn openingstoespraak op vrijdag.

Daarmee gaat China in tegen de eerdere belofte dat Hongkong in de vijftig jaar vanaf de machtsoverdracht in 1997 zou worden geregeerd door bestuurders uit Hongkong zelf.

Oorspronkelijk was het aan het parlement in Hongkong om de wet op te stellen. De verplichting tot een dergelijke wet is vastgelegd in de mini-grondwet van Hongkong, maar in 2003 liep de bevolking van Hongkong er massaal tegen te hoop. De invoering werd toen voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Beijing drong eerder dit jaar opnieuw aan op invoering van de wet. Door een diepe verdeeldheid tussen pro-democratische en pro-Beijinggezinden in Hongkong, die onlangs twee keer met elkaar op de vuist gingen in het parlement, kwam de wet er tot nu toe niet.

Beijing is bang dat de wet voorgoed op de lange baan wordt geschoven. Zeker omdat de kans bestaat dat pro-democraten bij parlementsverkiezingen in september een meerderheid halen in Hongkong. Pro-democraten vaagde Beijinggezinde kandidaten zo goed als weg bij districtsverkiezingen in november 2019. Zij hopen dat succes in september te herhalen.

Lees ook: China en VS zetten WHO in om imago op te vijzelen

Carrie Lam, de hoogste leider van Hongkong, heeft vrijdag in een verklaring laten weten dat ze achter de beslissing van Beijing staat. Het lukt Hongkong volgens haar niet goed „om zijn eigen wetgeving om de nationale veiligheid te garanderen op voorzienbare termijn af te ronden”.

De oppositie in Hongkong heeft fel gereageerd. „Dit is het einde van Hongkong en het einde van Eén land, Twee Systemen”, zei het pro-democratisch parlementslid Dennis Kwok. Vooral Li’s uitspraak dat er een mechanisme komt om de nieuwe wet te handhaven, leidt in Hongkong tot ongerustheid. De angst is groot dat de geheimzinnige en gevreesde Chinese Staatsveiligheidsdienst zich in Hongkong zal vestigen om naleving van de wet af te dwingen en om in de gaten te houden wie de wet overtreedt.

De Hongkongse dollar zakte in reactie op het nieuws. De financiële markten zijn bang dat het Chinese ingrijpen de felle en langdurige anti-Chinese protesten in Hongkong nieuw leven zullen inblazen. Ook kan de VS de speciale handelsstatus van Hongkong met de VS herzien. Daardoor gelden bijvoorbeeld de strafheffingen op de import van Chinese goederen niet voor de Amerikaanse import uit Hongkong. De Amerikaanse president Trump zei donderdag al over de invoering van de nieuwe wet: ,,Als dat gebeurt, dan zullen we er heel sterk op reageren.”

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken liet vrijdag in een verklaring weten geen buitenlandse inmenging in Chinese aangelegenheden te dulden. Geen enkel land staat toe dat separatisten de nationale veiligheid in gevaar brengen, aldus de verklaring.

Geen doelstellingen economische groei

Premier Li Keqiang maakte verder bekend dat China voor dit jaar afziet van het stellen van een groeipercentage voor de Chinese economie. ,,Dat is omdat ons land te maken krijgt met een aantal factoren waarvan moeilijk te voorspellen is hoe die zich zullen ontwikkelen, door de grote onzekerheid rondom de Covid-19 pandemie en door het mondiale economische- en handelsklimaat”, aldus Li. Het niet stellen van een groeidoel is een breuk met de communistische traditie. De afgelopen decennia stelde elk Volkscongres een doel, dat vervolgens ook altijd werd behaald.

Het Volkscongres wordt jaarlijks in Beijing gehouden. Het dient voornamelijk om beslissingen en wetten die zijn voorgekookt op interne bijeenkomsten van de Communistische Partij van China formeel goed te keuren. Wets- en beleidsvoorstellen worden zo goed als altijd aangenomen, vaak met unanimiteit van stemmen.

Normaal vindt het Volkscongres plaats in maart, dit jaar werd het tien weken uitgesteld door de coronacrisis. Alle deelnemers, waarnemers en journalisten zijn eerst getest op Covid-19 voordat ze de Grote Hal van Het Volk op het Plein van de Hemelse Vrede in Beijing binnen mochten. Er werd een minuut stilte gehouden om de slachtoffers van Covid-19 te gedenken.

Deze zitting, waarbij 2948 volksvertegenwoordigers aanwezig zijn, duurt waarschijnlijk tot 28 mei: zo’n drie dagen korter dan normaal.

Dit artikel is op 22 mei om 12.15 uur geactualiseerd