Niet op vakantie? Wat als je straat een vakantiepark zou zijn

vakantie Rotterdam gaat als eerste stad experimenteren met bewoners die hun straten inrichten als vakantieplekken. Geen of minder auto’s, wel kunstgras, een badmintonnet en zwembadjes. De pilot begint deze maand.
Foto Humankind / Olha Rohulya

Stel je even voor; Een boek lezen onder een parasol, terwijl de kinderen zich vermaken bij het zwembadje met vakantievriendjes. Een spelletje badminton met de voeten in het (kunst)gras. ’s Avonds een fijne barbecue. Een vakantie in een (ver) buitenland zit er deze zomer door Covid-19 waarschijnlijk niet in. Maar als je de geparkeerde auto’s weghaalt, is vakantievieren ook gewoon mogelijk in je eigen Rotterdamse Vakantiestraat.

„Door de coronacrisis besteden mensen veel meer tijd in hun eigen buurt dan anders”, zegt betrokkene en bedenker van de naam Vakantiestraat, Derk Loorbach van DRIFT, onderzoeksinstituut voor transities. „Zeker tijdens de zomervakantie waarbij we dit jaar niet ver weg kunnen.” Maar als we dan met z’n allen thuis verblijven, zitten we de hele dag tegen geparkeerde auto’s aan te kijken, zegt hij. Niet iets waar je van in de vakantiestemming komt. En al die geparkeerde wagens leveren ook nog een praktisch probleem op. Want door de richtlijn om 1,5 meter afstand te houden, is er op veel plekken te weinig ruimte voor voetgangers en fietsers. „Een auto is ongeveer 1,5 meter breed en 6 meter lang”, zegt Loorbach. „Op een parkeerplek kan je dus met vier mensen veilig zitten.”

Weg met de geparkeerde en langsrijdende auto’s en ruimte voor spelletjes en een ontmoeting met de buren. Dat is, kortgezegd, de Vakantiestraat. Geen nieuw concept. Eerder waren er bijvoorbeeld al Happy Streets waarbij de drukke Wilhelminapier en de Groene Hilledijk met kunstgras, picknickbankjes, muziek en yogakleedjes veranderden in hippe speel- en ontmoetingsplekken. En Droomstraten waarbij bewoners hun straat, met subsidie van de gemeente, gezelliger, groener en meestal verkeersluwer inrichtten. Door de coronacrisis is de behoefte aan ruimte om te spelen, bewegen en ontmoeten rondom huis nog groter geworden. „Never waste a good crisis”, zegt Loorbach. „Dit is het ideale moment om uit te proberen en aan te tonen wat de voordelen zijn van meer publieke ruimte.”

Foto Humankind

Zwembadjes

Dat idee vindt weerklank. Bewoners van vijftien Rotterdamse straten hebben via de website vakantiestraat.nl laten weten dat zij deze zomer hun straat graag tijdelijk of deels willen ombouwen tot vakantiepark. Door auto’s (deels) te weren, speelplekken zoals zandbakken en (opblaas)zwembadjes te realiseren, een badmintonnet op te hangen en leesbankjes neer te zetten, schetst initiatiefnemer Jorn Wemmenhove van Humankind de Vakantiestraat die hij voor ogen heeft. „Zo is er voor elk wat wils.”

Zeeland wacht met smart op de Duitsers

Wemmenhove verwacht dat de eerste straat eind deze maand gaat proefdraaien. „Uiteindelijk willen we in juni, juli en augustus 200 tot 300 straten in heel Nederland begeleiden om Vakantiestraat te worden.” Rotterdam krijgt de primeur. Niet alleen omdat Humankind en DRIFT gevestigd zijn in de Maasstad. „Deze stad kan trots zijn op de manier waarop met dit soort initiatieven om wordt gegaan”, zegt de initiatiefnemer. „In Rotterdam is nog veel ruimte voor auto’s maar dat is aan het veranderen. Er worden inhaalslagen gemaakt.”

De gemeente Rotterdam is enthousiast. „Door de verplichte 1,5 meter afstand is meer ruimte nodig”, zegt ook wethouder Judith Bokhove (buitenruimte, GroenLinks). „Dat geldt niet alleen voor de winkelstraten, maar ook in buurtjes waar de mensen niet op vakantie kunnen.” De gemeente opende onlangs het mailaccount meerruimte@rotterdam.nl waar bewoners hun plannen voor een Vakantiestraat kunnen indienen. Bewoners van vier straten hebben de gemeente inmiddels laten dat zij deze zomer vakantie willen vieren op hun eigen stoep. „Wij kunnen hen faciliteren”, zegt Bokhove. Bijvoorbeeld door vergunningen te regelen in parkeergarages zodat parkeerplekken op straat vrijkomen voor speel- of zitplekken. „Als tien bewoners meedoen, kunnen we al tien aangesloten parkeerplekken vrijmaken.”

In andere straten is het wellicht mogelijk om verkeer tijdelijk helemaal te weren. „Het is maatwerk”, zegt Bokhove. De gemeente werkt momenteel aan een aantal regels waar de bewoners van Vakantiestraten aan moeten voldoen. Want recreëren op straat of op de stoep moet wel veilig zijn. Zo moet er bijvoorbeeld een afbakening van een bepaalde hoogte komen tussen de speelruimte op de parking en de weg zodat kinderen niet zomaar de straat op rennen. Ook denkt de gemeente aan een speciaal Vakantiestraat-bord. „Dat maakt iedereen duidelijk wat er gebeurt op straat en vraagt om ander gedrag van automobilisten.”

Door de coronacrisis is het autogebruik in de stad flink afgenomen weet Bokhove. „Mensen realiseren zich dat ze best even zonder auto kunnen deze zomer om zo meer ruimte op straat te krijgen.” Daarnaast hoopt ze dat het project de verhoudingen in de buurt verbeterd. „Samen de zomer door.” De gemeente denkt momenteel ook na over een budget om financieel een bijdrage te leveren aan de plannen. „Maar het is aan de bewoners zelf hoe leuk of hoe gek ze het willen maken.”

Foto Humankind

Buurman die geen zin heeft

En daar zit meteen ook de uitdaging. Er zijn altijd buurten en straten waar het de inwoners beter lukt om te profiteren van dit soort projecten. Straten waar ambtenaren wonen, veel creatieve mensen, idealistische mensen en ja, ook linkse mensen wonen weten zich vaak beter te organiseren, zegt Loorbach. „Daar zijn we ons van bewust”, zegt Bokhove. „We willen ook klaar staan voor mensen die meer ondersteuning nodig hebben. Iedereen moet hiervan kunnen proeven.” Ook en misschien wel juist in straten met veel bovenwoningen. „De kinderen hebben daar de afgelopen tijd veel binnen gezeten. Hoe fijn zou het zijn als zij straks een tijdelijk tuin voor de deur hebben en ook lekker buiten kunnen spelen en knutselen?”

Ook initiatiefnemer Wemmenhove wil buurtbewoners ondersteunen. Daarvoor wil hij speciale Vakantiestraat-coaches inzetten. „Zij kijken met de bewoners naar laagdrempelige mogelijkheden”, zegt Wemmenhove. „De glijbaan die nu in de tuin staat, kan die ook op straat worden gezet? En is er een buurman die handig is en een bank kan timmeren?” Ook gaat de coach in gesprek met de buurman die geen zin heeft in een vakantiepark voor zijn of haar deur. „Meestal zien een of twee bewoners het project niet zitten.” Door de bezwaren te bespreken en bijvoorbeeld eerst een kleine of korte Vakantiestraat aan te leggen, draait zo’n buurman of -vrouw vaak bij, weet de initiatiefnemer.

Foto Humankind

Een van de Rotterdammers die samen met haar buren onderzoekt of hun straat deze zomer Vakantiestraat kan worden, is Thalia Verkade (zie kader). Zij woont in het Liskwartier in Noord. Koningsdag dit jaar zorgde voor inspiratie. „Wij en andere jonge ouders wilden iets doen voor de kinderen”, zegt Verkade. En dus stelden de buren hun huis open voor het versieren van pannenkoeken, het eten van een ijsje of een goocheltruc. „Het was mooi weer en het werd een fijne en gezellige dag.” Ook Verkade ziet corona als een katalysator om meer ruimte op straat om te verblijven en te spelen te creëren. „Dat we door de corona-maatregelen niet weg konden, zorgde voor iets leuks in onze eigen straat.”

Een wijkraadslid wees haar vervolgens op een tweet van wethouder Bokhove waarin de Vakantiestraat werd genoemd. Verkade was meteen enthousiast en vroeg haar buren of ze mee wilden experimenteren. „Bijna iedereen was positief. Ouders vinden het fijn dat hun kind veilig buiten kan spelen met vriendjes. De studenten die hier wonen hebben alleen een balkon, of dat niet eens.”

Maar twijfels zijn er ook. Van de hoogzwangere buurvrouw die wel met de auto naar het ziekenhuis moet kunnen, of de buren die een stukadoor hebben geregeld. En de garage verderop wil ook bereikbaar blijven. „Dus daar zijn we nu over met elkaar in gesprek.”

Het plan is nu om komende maand een dag te experimenteren met een straat waar minder ruimte is voor auto’s en meer ruimte om te ‘verblijven’. „Buren kunnen dan ook hun vragen, tips en kritiek kwijt”, zegt Verkade. Hoe de straat er die dag precies uit komt te zien, moeten ze nog samen bedenken. „Een buurmeisje heeft al een tekening gemaakt van haar droomstraat met glijbanen en een renparcours. Haar moeder vertelde dat ze er het meest naar uitkijkt dat ze straks niet hoeft op te letten bij het oversteken.”