Opinie

Nederland moet Frans-Duits voorstel voor Europees coronaherstelfonds wel/niet steunen

Twistgesprek Merkel en Macron toonden deze week leiderschap met hun coronaherstelfonds, zegt . Dit plan vergroot de kloof tussen Noord en Zuid, stelt .
Twistgesprek

Opeens was daar de Frans-Duitse as weer. Afgelopen maandag verrasten president Macron en bondskanselier Merkel met een plan voor een Europees coronaherstelfonds van 500 miljard euro. Dat bedrag moet aan de EU-begroting toegevoegd worden, en ingezet voor het financieren van economische herstelprojecten in de zwaarst getroffen Europese regio’s en sectoren. De normale EU-begroting wordt grotendeels gefinancierd met directe afdrachten van de lidstaten. Deze 500 miljard moet door de Europese Commissie worden geleend op de kapitaalmarkten, en moet in de loop der jaren worden terugbetaald met de toekomstige afdrachten van de lidstaten, naar rato van het gebruikelijke aandeel in de EU-begroting.

Het plan is een compromis tussen Frankrijk en Duitsland dat snel steun kreeg uit meerdere Europese hoofdsteden. Nederland broedt samen met onder meer Oostenrijk nog op een alternatief en ook de Europese Commissie werkt aan voorstellen. De uitkomst mag niet zijn dat Nederland moet gaan betalen voor het oplossen van Italiaanse problemen, betoogt FVD-Europarlementariër Derk Jan Eppink. Investeren in zuidelijke landen is investeren in onszelf, reageert Sophie in ’t Veld, D66-Europarlementariër. Zij twisten over de stelling: Nederland moet zich achter het Frans-Duitse plan voor een Europees coronaherstelfonds scharen.

Sophie in ’t Veld is SV, Derk Jan Eppink is DJE.

SV: „Merkel en Macron tonen leiderschap. Ze vertellen het eerlijke verhaal. Ook in Europa is dit het moment voor grote stappen. Nederland heeft een krachtig Europa nodig, juist nu. Als founding father van de Europese Unie heeft Nederland steeds de waarde gezien van Frans-Duitse initiatieven voor een sterker Europa. Door aan te sluiten bij de visionaire voorhoede hebben we invloed.”

DJE: „Met dit Frans-Duitse voorstel wordt Nederland volledig de transferunie ingetrokken, vooral met gezamenlijke schulden. Het geeft meer macht aan de EU als centrale bureaucratie, maar is slecht voor Europa. Het is een illusie te denken dat Nederland Italiaanse problemen kan oplossen die Italianen zelf niet kunnen oplossen. Transfers helpen nauwelijks, maar verarmen de gevers. Ze veroorzaken vooral ruzies tussen landen over geld. Als dit plan in Nederland ter tafel komt, moet het worden voorgelegd aan de burgers. In een referendum. Lijkt me een democratische aanpak!”

SV: „Investeren in Europa is investeren in onszelf. Nederland verdient goed aan Europa en de eurozone, maar dat verhaal krijgt de Nederlandse kiezer zelden te horen. De afnemers van onze bedrijven zitten in de landen die het nu moeilijk hebben. In Nederland heeft de overheid ongekende steun gegeven aan bedrijfsleven en werknemers. Omdat het nodig is. Ook in Europa. Samen komen we er beter uit dan elk voor zich.”

DJE: „Er is een grote Noord-Zuid-kloof in de eurozone. De oorzaak is de euro zelf, die vergroot de verschillen. Nederland heeft nu een ‘appeltje voor de dorst’ – na hervormingen. Landen in Zuid-Europa deden dat te weinig. Te vroeg met pensioen, te korte werkweken. En nu geen buffers. Het plan-Merkel-Macron vergroot die kloof. Noordelijke landen voelen er weinig voor. Midden- en Oost-Europese landen evenmin. Het plan wordt een splijtzwam.”

SV: „De wereld verandert razendsnel en ingrijpend. De natiestaat is allang niet meer het antwoord op alles. Dat is een illusie. Dit gaat over het behouden en versterken van de Unie die wél onze belangen kan behartigen in de wereld van Trump, Poetin en Xi. Europa is divers en soms knettert het tussen landen. Maar uiteindelijk trekken we samen op. Dat is de beste kans om uit deze crisis te komen.”

DJE: „De coronacrisis liet zien dat burgers direct terugvielen op hun natiestaat. De EU komt pas in tweede instantie. Zag u dat in het plan-Merkel-Macron drie elementen van unanimiteit zitten: EU-begroting, nieuwe EU-belastingen en gezamenlijke EU-schuld. Merkel wil dat de 27 lidstaten dit plan ratificeren. Elk land heeft een veto. Wat doet D66 als Rutte III het plan afschiet?”

SV: „De nationale reflex belemmerde inderdaad Europese bestrijding van de pandemie, met dramatische gevolgen. Zelfs de hardliners in de Duitse CDU willen die nationale kramp nu doorbreken. Inclusief een ongekende Europese investering in groen, digitaal en sociaal herstel. Europese belastingen? Zeker: Europese digitaks en CO2-heffing. Techreuzen en de grootste vervuilers gaan betalen.”

Lees ook: Hoe Merkel wegdreef van Rutte

DJE: „Uw mooie bewoordingen verbloemen een harde realiteit. Nederland staat in de diverse EU-noodfondsen bloot aan een risico van ruim 100 miljard euro. Er was al het eerste noodpakket van 540 miljard. Met Merkel en Macron komt daar 500 miljard bij. Ondertussen wil de Commissie een herstelfonds van 1500 miljard en het Europees Parlement eist in een resolutie – waar u voor stemde – zelfs 2000 miljard. Een bescheiden vraag: wie gaat dit allemaal betalen?”

SV: „De harde les uit de vorige crisis is dat met talmen en halfhartige maatregelen onnodige schade aan onze economie werd toegebracht. Het geld groeit niet op de lavendelvelden, maar wordt verdiend in de Europese economie. Het herstel daarvan zal veel geld kosten. Maar géén herstel kost nog veel meer geld. Als we nu goed investeren, komen we er sterker uit. Merkel weet dat. Rutte weet dat. En de SER adviseert het ook.”

DJE: „Opmerkelijk aan het plan-Merkel-Macron is dat het vooral giften beoogt: geld zonder condities. Premier Rutte werkt aan een alternatief plan met Oostenrijk, Denemarken, Zweden en Finland: de ‘vrekkige vijf’. Hulp ja, maar met voorwaarden. Wat vindt u daarvan? Kan D66 het regeerakkoord openbreken voor ‘meer EU’, zoals de heer Jetten voorstelde? Wel riskant. Het is makkelijker zo’n akkoord open te scheuren dan het weer dicht te naaien.”

SV: „Ik merk dat de Haagse politiek belangrijk is voor Forum, maar straks moeten u en ik als Europarlementariërs instemmen met de Europese meerjarenbegroting. Een meerderheid van het Parlement, ook uw fractie, roept om een realistische begroting voor herstel uit de crisis. Dat is wellicht geen populaire boodschap. Maar het gaat nu om verantwoordelijkheid. Ik stem straks voor herstel, voor Nederland en voor Europa. Wat stemt u?”

DJE: „Europa is Haagse politiek, en omgekeerd. U bent de beste ambassadrice van een federale EU-staat. Uw passie staat tegenover mijn scepsis. Geen illusies: politiek draait om macht en geld. Frankrijk heeft een agenda, Duitsland een verleden. Daartussen moet Nederland zijn boontjes doppen. De Nederlandse burger wordt bij de kassa geroepen. Ik kom op voor die burger die moet meebetalen, maar die misschien zijn baan heeft verloren. Mijn opdracht in het Europees Parlement is om diens stem geluid te geven.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.