Analyse

Met FVD-lidmaatschap bezorgt Van Haga de coalitie kopzorgen

Bij zijn vertrek uit de VVD beloofde Wybren van Haga de coalitie vorig jaar steun. Maar die staat, door zijn nieuwe alliantie met Baudet, opeens op losse schroeven.

Wybren van Haga en Thierry Baudet afgelopen week tijdens het Tweede Kamerdebat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Foto ANP BART MAAT
Wybren van Haga en Thierry Baudet afgelopen week tijdens het Tweede Kamerdebat over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Foto ANP BART MAAT

Onverwachts? Niks onverwachts. „Dit is de dag waarvan iedereen wist dat hij zou komen, denk ik”, zo recenseerde Wybren van Haga het nieuws over zijn lidmaatschap van Forum voor Democratie (FVD). Hij is blij lid te zijn, vertelde het vorig jaar door de VVD geroyeerde Tweede Kamerlid vrijdag in een uitzending van het ‘FVD Journaal’. Naast hem zat een glunderende Thierry Baudet. Maar, zei Van Haga meteen: in de Kamer blijft hij onafhankelijk.

Lees ook: over het vertrek van Van Haga bij de VVD

Het is de politieke mist waarin het voormalig VVD-lid het best gedijt. Vorig jaar hield de ingenieur, annex ondernemer, annex vastgoedbaas de VVD-fractie na zijn gedwongen vertrek twee weken in spanning of hij zijn zetel zou meenemen. Dat deed hij uiteindelijk, met de belofte dat hij „in 99 procent’’ van de gevallen met de coalitie zou meestemmen. Voor de vier coalitiepartijen, die sinds zijn vertrek geen meerderheid meer hebben in de Tweede Kamer, was dat een meevaller. Na vrijdag is elke voorspelbaarheid van het stemgedrag van deze 76e zetel verdwenen.

‘Zetelrovers’

Ook opmerkelijk: vorig jaar zei Baudet nog dat Van Haga „absoluut niet” in zijn fractie terecht kon. „Wij moeten niets hebben van zetelrovers”, zei de partijleider van FVD nadat Van Haga had besloten zijn zetel te houden.

En dan zijn er nog de inhoudelijke meningsverschillen. Op cruciale thema’s zoals Europa en klimaat lijken Van Haga’s opvattingen haaks op die van Baudet te staan. De oud-VVD’er wil, anders dan zijn nieuwe partijgenoot, niet uit de euro stappen. Hij hield een pleidooi vóór handelsverdrag CETA, waar Forum faliekant tegen is. En Van Haga stemde, ook als onafhankelijk Kamerlid, in met het klimaatbeleid van het kabinet.

Maar verrast is vrijwel niemand aan het Binnenhof. Van Haga en Baudet presenteren zich allebei graag als voorstander van het bedrijfsleven en een kleinere overheid. Speculaties over een overstap bestonden zelfs al voor Van Haga uit de VVD werd gezet. Sindsdien groeide de band alleen maar. De twee fracties dienden de afgelopen maanden gezamenlijk moties in en voerden namens elkaar tijdens Kamerdebatten het woord.

Deze week kocht Van Haga zelfs advertentieruimte in op Facebook met een aansporing om in 2021 op FVD te stemmen. Met de nieuwe samenwerkingsvorm heeft Van Haga het beste van twee werelden: wel een stevig bondgenootschap met een partij met veel meer financiële middelen en een toekomstperspectief, maar mét behoud van zijn eigen spreektijd als ‘onafhankelijke’ fractie.

Bemoeienis met Sjopperdepop

Zijn breuk van vorig jaar met de VVD was volgens Van Haga te wijten aan ideologische verschillen. Hij verklaarde in het FVD Journaal dat hij zag hoe de partij „linksaf” sloeg, waardoor hij eenzaam op de rechterflank achterbleef. Verder was hij in zijn 38 jaar als VVD-lid „altijd een loyale partijbroeder” geweest, bekend geworden tegen wil en dank.

Daarbij ging hij voorbij aan het feit dat het de VVD was die hem vorig jaar in september uit de partij zette, na tal van relletjes en incidenten.

Van Haga kwam na zijn verkiezing in 2017, als nummer 41 op de kandidatenlijst, herhaaldelijk in opspraak vanwege zijn praktijken als huurbaas en eigenaar van vastgoedbedrijf Sjopperdepop BV en door een aanhouding wegens rijden onder invloed in de zomer van 2019.

Lees ook (2018): De ondermaatste verhuurpraktijken van een VVD- Kamerlid

Het laatste zetje was zijn bemoeienis met huurdersconflicten, nadat hij de partij had beloofd zijn zakelijke activiteiten op afstand te zetten. Van Haga kwam zijn afspraken niet na, vond de rest van de fractie, die hem gezamenlijk de deur wees.

Van Haga trok een andere conclusie uit het conflict: ondernemers zijn niet welkom in de politiek, ook niet bij ‘ondernemerspartij’ VVD. Daar raakt hij aan een pijnpunt voor de liberalen: de VVD heeft al veel kiezers zien vertrekken naar FVD. Dat wreef Van Haga er vrijdag bij zijn optreden naast Baudet nog eens in: hij spreekt geen ondernemers meer die níét naar Forum zijn overgestapt, zei hij. Van Haga is de tweede overstapper in korte tijd: eerder deze maand stapte oud-VVD-senator Ben Swagerman, voormalig veiligheidschef bij KLM, al over naar FVD.

Volgens Van Haga heeft hij „nog genoeg andere dingen” op „zijn bucketlist staan” om te zeggen of hij interesse heeft in een plek op de kandidatenlijst van Forum voor Democratie. „Als ik een uitnodiging krijg, dan ga ik daar zeker over nadenken.”

De politieke toekomst van Wybren van Haga blijft nog iets langer ongewis.