Knops bevoordeeld bij grondtransactie Limburg

Ruimte-voor-ruimteregeling Staatssecretaris Raymond Knops genoot als Kamerlid voordeel van een landelijke regeling. Notarieel expert hierover: „Ongekend”.

Foto Merlin Daleman

Staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken, CDA) is, toen hij nog Tweede Kamerlid was, bevoordeeld bij een grondtransactie door een onderneming van de provincie Limburg. Dat leverde hem tienduizenden euro’s voordeel op.

Lees ook: Grondspeculatie, bomenkap en vriendendiensten: zo krijg je een droomhuis in Limburg

Dat blijkt uit onderzoek van NRC en dagblad De Limburger. Het gaat om een onderneming die sinds 2002 geleid wordt door voormalig gedeputeerden van de provincie. Het overheidsbedrijf verkoopt in Limburg bouwkavels volgens de zogenoemde ruimte-voor-ruimteregeling. Voor gesloopte varkensstallen komen in het buitengebied riante landhuizen terug. Met de opbrengst van de verkochte kavels verdient de provincie de subsidie terug die is uitgekeerd om de stallen te slopen.

Knops was in 2010 een van de meer dan honderd ‘eenpitters’ die via het ruimtebedrijf zelf bouwden. Hij verkocht agrarische grond aan het ruimtebedrijf. Vervolgens zorgde het bedrijf – via een wijziging van het bestemmingsplan bij de gemeente Horst aan de Maas – dat de grond een woonbestemming kreeg. Daarna was het een bouwkavel, dat voor een marktprijs terugging naar Knops.

Méér woongrond

Knops blijkt bevoordeeld ten opzichte van andere door de kranten onderzochte eenpitters. Zij kregen, net als Knops, een bestemmingswijziging via een projectprocedure. Maar waar andere eenpitters in de regel een woonbestemming voor duizend vierkante meter ontvingen, regelde het ruimtebedrijf voor Knops een woonbestemming voor 1.500 vierkante meter.

Terwijl hij dus méér ‘woongrond’ kreeg, hoefde Knops van het ruimtebedrijf slechts 750 vierkante meter af te rekenen bij de notaris. Na de notariële levering kwam het Kadaster het perceel definitief opmeten. Knops en het ruimtebedrijf wezen het Kadaster er samen op dat de bij de notaris gekochte bouwkavel 1.175 vierkante meter groot was. Dat was 425 vierkante meter méér dan waarvoor Knops bij de notaris afgerekend had.

„Dat ruikt echt naar vis”, zegt Piet Eichholtz, hoogleraar vastgoedfinanciering aan de Universiteit Maastricht. „Als je zegt: ik wil bij de notaris laag afrekenen maar ga bij de landmeter die bouwkavel toch 50 procent groter maken, dan ga je buiten de lijntjes.”

Hoogleraar notarieel recht Pim Huijgen (Universiteit Leiden) noemt het verschil tussen afgerekende en door het kadaster opgemeten vierkante meters „ongekend”. Huijgen: „Dat lijkt op politieke bevoordeling.”

Een kleine afwijking in de perceelgrootte hoeft niet vreemd te zijn, maar dit was ongebruikelijk, vindt ook het Kadaster: „Zouden dergelijke afwijkingen tegenwoordig geconstateerd worden, dan onderneemt het Kadaster actie door notaris en/of partijen vragen te stellen.”

Geen voordeel

De grondtransactie leverde hem geen voordeel op, schrijft Knops in een verklaring. Volgens hem betaalde hij niet een hoeveelheid vierkante meters, maar een „normbedrag”. Knops: „Ik heb een door ruimte-voor-ruimte bepaalde marktconforme eenheidsprijs betaald.” Dat de kadastrale 1.175 vierkante meter afwijkt van de 750 meter in de notariële akte, lag niet aan hem, maar aan de gemeente.

De ruimte-voor-ruimteregeling loopt in Limburg al twintig jaar en blijkt peperduur. Om 36,3 miljoen euro sloopsubsidie terug te verdienen, maakte het bedrijf 93 miljoen euro „project- en organisatiekosten”. De kosten liepen op omdat ruimte-voor-ruimte gepaard ging met hoge rentekosten, maar ook met grondspeculatie en vriendendiensten, zo blijkt uit onderzoek van beide kranten.

Limburgse droomhuizen pagina 24-27

Correctie (23 mei 2020): In een eerder versie van dit artikel stond per abuis dat Knops voormalig staatssecretaris was. Knops is staatssecretaris van Binnenlandse zaken en Koninkrijkrelaties. Van 1 november 2019 tot 14 april 2020 verving hij Kajsa Ollongren als minister. Hierboven is dat aangepast.