Plots lijkt het sprookje van modeimperium FNG voorbij

Modeconcern FNG Het Belgische ondernemerstrio achter FNG floreerde dankzij gewaagde overnames. Nu zit het modeconcern, eigenaar van ketens als Miss Etam, Steps en Promiss, in de problemen: de topman ging ineens weg, resultaten staan onder druk en de schuld is veel te hoog. Is er nog een uitweg?

Claudia Sträter is een van de vijftien ketens van FNG.
Claudia Sträter is een van de vijftien ketens van FNG. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Hij vergeleek het met puzzelen. Een stukje aanleggen en dan op zoek naar het volgende. Dieter Penninckx, topman en medeoprichter van het Belgische modeconcern FNG, was de afgelopen jaren vrijwel permanent op overnamepad. In 2012 kocht hij kledingketen Claudia Sträter, twee jaar later Steps en in 2016 voegde Penninckx (44) Miss Etam en Promiss toe aan zijn snelgroeiende modeconglomeraat.

Al die bedrijven hadden één ding met elkaar gemeen. Los van elkaar stonden ze er financieel niet heel florissant voor, maar door achter de schermen samen te werken, viel veel voordeel te behalen, zagen Penninckx en zijn twee compagnons: echtgenote Anja Maes en Manu Bracke. Ze konden goedkoper inkopen, gebruikmaken van hetzelfde distributiecentrum en hoofdkantoor en beter onderhandelen over de huur. Wat zo’n vijftien jaar geleden begon met de overname van een kleine Belgische importeur van kinderkleding, is nu uitgegroeid tot een concern van meer dan vijftien modemerken en winkelketens, met zo’n vijfhonderd winkels en circa drieduizend werknemers. De omzet van FNG steeg in die periode van 5 miljoen naar meer dan een half miljard euro.

De afgelopen maanden is dat bouwwerk gaan wankelen, slecht nieuws stapelde zich op. Om te beginnen staan omzet en winst door de corona-uitbraak onder druk, meldde het bedrijf onlangs. Voor FNG was dat reden publicatie van de jaarcijfers uit te stellen naar een nader te bepalen moment – iets waardoor bij beleggers onmiddellijk alarmbellen gaan rinkelen. Alsof dat nog niet genoeg was, heeft de Belgische beurstoezichthouder FSMA twijfels over enkele transacties van FNG in 2018. Waar de waakhond naar kijkt, willen FSMA noch bedrijf zeggen. De handel in het aandeel ligt inmiddels een ruime week stil.

Het is gemakkelijk om mensen af te maken als het even slechter gaat

Annie Vereecken aandeelhouder

Begin mei maakte FNG bovendien bekend dat boegbeeld Penninckx het bedrijf per direct zou verlaten, nadat een maand eerder de financieel directeur al was vervangen. Penninckx kampt met medische problemen en wordt opgevolgd door medeoprichter Manu Bracke. Zijn vertrek is „in grote mate ingegeven door zijn gezondheidstoestand”, zegt een woordvoerder van FNG. Maar, geeft hij toe: het heeft ook te maken met de recente problemen.

Uitgestelde jaarcijfers, vragen van de toezichthouder, een vertrekkende topman: alles bij elkaar zijn het behoorlijk veel „rode vlaggen”, stelt analist Robert Jan Vos, die het bedrijf volgt voor ABN Amro. Dreigt FNG te bezwijken aan de coronacrisis?

Bijna alle winkels hebben het door corona moeilijk, maar voor kledingwinkels is het probleem extra nijpend. Lees ook: De kledingvoorraad raakt over datum: straks koopt niemand nog een zomerjas

Sprookje

In de moeizame retailwereld leek FNG lang een sprookje. Natuurlijk hadden analisten weleens vragen. Zo waren er aandeelhouders met twijfels over de bedrijfsvoering die uit het bedrijf stapten. Maar tot halverwege vorig jaar presteerde FNG eigenlijk heel goed, zegt Vos. De omzet groeide en het bedrijf was winstgevend. Weliswaar was 2016 een verliesjaar, maar twee jaar later bedroeg de winst alweer 11,5 miljoen.

Vrouwenmodeketen Miss Etam ging in 2015 failliet. Onder nieuwe FNG werd ‘de grijze muis’ opgefrist én weer winstgevend

Aandeelhouders en andere betrokkenen zijn nog altijd te spreken over het bedrijf. Aandeelhouder Annie Vereecken: „Het is gemakkelijk om mensen af te maken als het even slechter gaat. Dieter [Penninckx] heeft veel visie gehad. Ik heb daar bewondering voor.” Alle bedrijven kampen momenteel met problemen door de coronacrisis, aldus Vereecken.

Ook Wouter Torfs, topman van de Belgische schoenenketen Schoenen Torfs, wijst naar de coronacrisis. Hij nam samen met FNG in 2016 schoenenketen Brantano over en investeerde zo’n 20 miljoen in FNG Group. „Natuurlijk maak ik me met de huidige berichtgeving wel zorgen. Maar de coronacrisis kon niemand zien aankomen.” Hij kent de drie ondernemers die FNG oprichtten als „zeer gedreven ingenieurs” die „slim investeren, met behulp van grondige analyses gekoppeld aan stoutmoedigheid en daadkracht”.

Kantelpunt lijkt achteraf bezien de overname van de Zweedse online woonwinkel Ellos Group

Toch was het niet enkel de coronacrisis die FNG in de problemen bracht. Met het soort bedrijven waar Penninckx – de drijvende kracht achter de overnames – op joeg, nam hij een behoorlijk risico, zegt topman van investeringsfonds Value8 Peter Paul de Vries, die zijn aandelen in FNG in 2016 verkocht. „De retailmarkt loopt terug en daarbinnen is mode ook nog eens een zwaar concurrerende markt. Als je dan de zwakkere broeders oppikt, neem je een behoorlijke uitdaging op je. Dieter heeft het zichzelf ontzettend moeilijk gemaakt.”

Torfs wijst op de schuldenlast die FNG op zich nam. De laatste jaren vonden „wel heel veel” overnames plaats. „Ze hebben veel risico’s genomen. Zolang de motor blijft draaien zonder te sputteren en conform de berekeningen in Excel, is er natuurlijk geen vuiltje aan de lucht. Maar als er dan iets gebeurt dat niet meer met de businesscase klopt, zoals corona, levert dat wel problemen op.”

Oplopende schuld

Kantelpunt lijkt achteraf bezien de overname van de Scandinavische Ellos Group, eigenaar van enkele woonwinkelketens. Deze overname werd vorig jaar zomer aangekondigd. Voor het eerst trad FNG buiten de Benelux, én buiten de vertrouwde modewereld. Dat paste in de langetermijnstrategie van het bedrijf, vertelt Gino Van Ossel, sinds 2006 toezichthouder bij FNG en retailspecialist aan de Vlerick Business School. „We wilden geografische expansie en digitaal groeien. Ellos Group paste perfect in dat plaatje.”

Het nadeel: Ellos was eigenlijk te duur. Maar FNG koos ervoor „tijdelijk heel krap te gaan zitten”. FNG betaalde 229 miljoen euro voor Ellos, dat vooral online opereert. Het was de grootste overname voor het bedrijf tot dan toe. „De schuld werd te hoog”, zegt Van Ossel. „Toen kwam corona en werd dat plots een heel groot probleem.”

Alleen al bij banken had het modeconcern volgens het meest recente jaarverslag, over 2018, een lening van 200 miljoen euro uitstaan. Daarnaast had het eind dat jaar voor 83 miljoen euro aan obligaties en andere leningen uitstaan. Een van de schuldeisers is de Vlaamse Participatiemaatschappij, die 25 miljoen euro aan Vlaams belastinggeld in FNG in aandelen investeerde, en volgens De Standaard ook nog een achtergestelde lening van 10 miljoen en garanties op bankleningen voor 7,5 miljoen verstrekte.

Het afgelopen jaar is de schuld alleen maar opgelopen. Hoe hoog die precies is, moet blijken uit de jaarcijfers. Analist Vos van ABN Amro gaat in eigen rekensommen uit van 540 miljoen euro, tegen een geschatte brutowinst van 112 miljoen euro vorig jaar. De schuldratio – de verhouding tussen schuld en brutowinst – komt daarmee uit op een factor vijf. Volgens Vos „uitzonderlijk hoog” voor een beursgenoteerd bedrijf en boven de toegestane limiet in de afspraken met schuldeisers.

Ook in Nederland probeerden twee bedrijvendokters van problematische modemerken een imperium te bouwen. Lees ook: De dure les van Varova: mode laat zich lastig vangen in een spreadsheet

Twee weken geleden besloot FNG bij obligatiehouders aan te kloppen voor hulp. Het bedrijf vroeg een deel van hen of het de rentebetaling een jaar mocht opschorten en de einddatum met drie jaar mocht verlengen. Omdat onvoldoende schuldeisers over dat voorstel wilden vergaderen, is dat plan van de baan, werd deze week bekend. FNG wil nu álle obligatiehouders vragen om drie maanden uitstel van betaling.

Maar met een paar renteloze maanden is het Belgische modeconcern niet gered. Het zal de komende maanden hard op zoek moeten naar geld. Eind deze maand al loopt een krediet van 2,5 miljoen euro af, en in december een lening van 10 miljoen euro met een torenhoge rente. Volgend jaar juni moet FNG nog eens drie obligatieleningen terugbetalen, voor samen bijna 25 miljoen euro.

Hoe het bedrijf aan dat geld komt? „Er wordt voortdurend overlegd met alle betrokkenen”, zegt toezichthouder Van Ossel. „Het is niet alsof er geen uitweg meer mogelijk is.” Analist Vos van ABN Amro ziet het somberder in. „Ik zie eerlijk gezegd niet wat de mogelijkheden zijn.” Nieuwe leningen afsluiten wordt lastig. En ook de verkoop van onderdelen is volgens hem niet realistisch. Want wie koopt er op dit moment een kledingketen?

Daar komt bij dat alle dochterbedrijven van FNG met elkaar vervlochten zijn. Dat maakt het lastig een of twee ketens of merken te verkopen, aldus Vos. De analist vergelijkt het met een muur die steen voor steen is opgebouwd. „Als je daar dan stenen uithaalt, verzwak je het geheel.”