Benut de coronacrisis voor de veranderingen in je leven (en zo doe je dat)

Zelfhulp De crisis is geen feest, maar ze biedt wel een kans om ons leven anders in te richten, zegt zelfhulpauteur Tony Crabbe. Zijn ‘coronakompas’ moet daarbij helpen.

Illustratie Claudia van Rouendal

Van deze crisis vreest de Britse schrijver en psycholoog Tony Crabbe het meest dat we hem niet benutten. „Dat het wordt zoals na een willekeurige vakantie. Dan liggen we op het strand, lurkend aan een tequila, en denken bij onszelf: no way dat ik alles hetzelfde blijf doen als ik terug ben. En binnen een week na thuiskomst zit je toch in precies dezelfde gewoontes en routines.”

Het is voor de meeste mensen nu bepaald geen vakantie. Maar we hebben nooit eerder zo’n moment gehad. „We hebben met z’n allen een unieke kans om opnieuw naar ons leven te kijken, met de psychologische afstand die het ook daadwerkelijk mogelijk maakt om te veranderen.”

Tony Crabbe is auteur van het populaire zelfhulpboek Nooit meer te druk. Hij adviseert bedrijven als Microsoft en Disney over omgaan met drukte, het maken van keuzes en het voorkomen van stress. In de coronacrisis schrijf hij weer een boek, Een nieuw begin, een soort snelle corona-update van zijn bestseller.

Lees ook: Alleen sukkels hebben het druk

Hij woont met zijn vrouw en kinderen op het Spaanse platteland, waar de omvang van de crisis sneller en heftiger zichtbaar was dan in veel andere landen, vertelt hij aan de telefoon. „Er was veel angst. En de lockdown was hier zeer strikt. De eerste weken worstelden we met het leven in quarantaine, maar het zette me ook aan het denken: wat betekent dit nou voor hoe we ons leven straks gaan inrichten?”

Zijn stokpaardje is stress. Volgens hem komt de epidemie van burn-outs, midlifecrises en dertigersdillemma’s van de laatste jaren doordat mensen niet goed omgaan met drukte. En juist de coronatijd is op ongekende manieren druk en overweldigend.

„In plaats van ernaar te streven om alles op rolletjes te laten lopen, moeten we meer denken als een surfer”, schrijft Tony Crabbe in zijn boek. „De beheersing van de surfer heeft niets te maken met het beheersen van de zee, maar met het behendig en opgewekt beheersen van je reactie erop.”

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Hij denkt daarom dat het nuttig is om in deze coronatijd een nieuw ‘kompas’ samen te stellen „om door deze rare tijd heen te navigeren”. Hij raadt mensen aan om eens de tijd te nemen, pen en papier erbij, om opnieuw te definiëren wat ze willen in het leven.

Het noorden op het kompas staat voor je ‘ware noorden’, de richting die je uit wilt in je leven. Er zijn bibliotheken met zelfhulpboeken volgeschreven over het vinden van je missie, je why en je purpose, dus die ideeën zijn niet per se nieuw.

Maar uit deze crisis komt voor hemzelf wel een nieuwe les, die hij op het zuiden van zijn kompas heeft gezet. Die les bestaat uit ‘vlindermomenten’. Tony Crabbe legt uit: „Dat zijn de momenten waarop mijn dochter riep: ‘papa, ik trek mijn vlinderjurk aan!’, waarop ik spontaan met mijn kinderen begon te spelen, ging gamen met mijn zoon, met het hele gezin alle films van Star Wars keek en vervolgens lichtzwaarden bestelde om mee te spelen.”

Het valt met het vele thuiszitten juist op hoe belangrijk die spontane momenten van spelen en gek doen zijn. „Het is ontzettend belangrijk dat je daar in de hectiek tijd voor maakt. Juist voor iemand die net als ik geneigd is tot de serieuze kant van het leven.”

Doelen voor alle windrichtingen

Zowel het ambitieuze en doelgerichte nadenken over je leven als het spontane gek doen zijn belangrijke elementen van levensgeluk, zegt hij: „Aan de ene kant helpt het om een doel te hebben en tevreden te zijn met het grotere verhaal. Maar op kunnen gaan in lol maken en spelen, dat is net zo cruciaal.”

Vandaar dat die momenten een aparte plek hebben op zijn coronakompas. Verder staan daar op het oosten de wensen en doelen voor je leven en gezin, het westen bestaat uit werkgerelateerde ambities. Het is een kwestie van voor alle windrichtingen doelen en keuzes opschrijven, bespreken met gezinsleden, met elkaar in evenwicht brengen en uitvoeren.

Tony Crabbe vergelijkt deze periode van quarantaine met een gigantische A/B-test: het soort testen dat websites doen om de ene groep gebruikers een andere optie voor te schotelen dan de andere – en dan te kijken welke beter uitpakt. „We zitten nu in de grootste A/B-test ooit”, zegt hij. A is ons normale leven, B is ons huidige bestaan thuis.

We zouden toch wel gek zijn als we niet even achterover gaan leunen en de uitkomst van de A/B-test evalueren, zegt hij. „Er zijn zeker weten aspecten aan dit nieuwe leven die ontzettend vervelend zijn. Maar er zit ook heel veel goeds in de nieuwe routines en gewoontes die we nu opbouwen. Laten we dat dan ook benutten door te bedenken: hoe vind ik manieren om die in te bouwen in het leven na corona?” We kunnen volgens hem nu definitief afkicken van bepaalde routines die ons eigenlijk al langer dwarszitten.


Noord De Bestemming

Volgens Tony Crabbe komt het vaststellen van je ‘ware noorden’ – het vinden van wat je echt belangrijk vindt – vooral neer op scherpe keuzes maken. Dit om constante afleiding door bijzaken te voorkomen. Hij vertelt in Een nieuw begin over de persoonlijke piloot van de Amerikaanse topbelegger Warren Buffett, om het belang te illustreren van scherpe keuzes maken. Die piloot, Mike Flint, vroeg Buffett om advies over levensdoelen en prioriteiten stellen. Vervolgens vroeg Buffett Flint zijn belangrijkste 25 doelen te benoemen.

„Toen Flint klaar was, vroeg Buffett hem daaruit de vijf belangrijkste doelen te kiezen. Toen begon het advies interessant te worden. Buffett droeg Flint op om de tweede lijst (doelen 6 tot 25) ‘lijst om koste wat het kost te vermijden’ te noemen. Hij zei dat als Flint het door hem gewenste leven wilde, hij alles moest doen wat in zijn macht lag om de items op zijn tweede lijst juist niet na te streven. Dat waren de dingen die hem zouden afleiden van het leven dat hij echt wilde.”


Lees ook: Ruisloos leven, zoals nu, is bij vlagen heerlijk

West Werk

Eén manier om te bepalen hoe je je werk gezond inricht, is door grenzen te stellen. „Onze grenzen beschermen ons en ze beschermen ook anderen”, schrijft Tony Crabbe in het boek. Door thuiswerken zijn grenzen misschien vaag geworden – en uit onderzoek is gebleken dat vage grenzen leiden tot meer gezinsconflicten. „Sinds het begin van je isolatie werd het evenwicht tussen werk en leven veel complexer. Als je je kinderen thuisscholing geeft, zal dat je werk beïnvloeden; als je in een gedeelde ruimte bent, kan dat van invloed zijn op de momenten waarop je beschikbaar bent voor vergaderingen. Je impliciete of expliciete balans tussen werk en leven zal bijna zeker uitonderhandeld moeten worden.”

Hij raadt aan om met je gezin om de tafel te gaan zitten en af te spreken wat voor aanpassingen nodig zijn om hun (en jezelf) tot steun te zijn tijdens dit proces. „Wees superspecifiek.” En ook met je baas is het een kwestie van duidelijk zijn. „Wacht niet tot je manager dit bespreekt of zich ergert aan je gewijzigde beschikbaarheid. Vraag om een ‘ontmoeting’ met je manager en onderhandel – specifiek – over wat je wilt.”


Oost Thuis en gezin

In je leven zijn routines en gewoontes enorm belangrijk. Volgens een studie van de Amerikaanse Duke University berust zo’n 45 procent van ons dagelijks gedrag op gewoontes. Veel automatismes zijn door de quarantaine verstoord geraakt. „Door het ontwikkelen van nieuwe routines, zul je meer vermoeidheid en stress ervaren”, schrijft Tony Crabbe. Denk voordat je je dagelijkse routine in isolement creëert of aanpast, na over je pre-coronaritmes en de behoeftes die ze dienden. Schrijf je werkdagroutine op. Doe dat zo gedetailleerd mogelijk. Schenk speciale aandacht aan overgangen: wat deed je voordat je naar je werk ging en op weg naar je werk; wat deed je na aankomst op je werk. Vraag je nu bij elk element van je routine af waarom je het doet. Aan welke behoefte voldoet het? Identificeer de belangrijkste behoeftes waaraan je oude routine tegemoetkwam.

Probeer nu in je nieuwe routine aan die behoeftes tegemoet te komen, zij het op een andere manier. „Doe datzelfde met andere gezinsleden. Stel je partner en je kinderen in elk geval de volgende vragen: Wat mis je in je dagelijkse routine? Wat vind je moeilijk in je huidige routine?”


Zuid Vlindermomenten

Naast het nastreven van harde doelen, moet er ruimte zijn voor spontane en speelse momenten, ‘vlindermomenten’, noemt Tony Crabbe die. Maar hoe bouw je vlindermomenten in zonder de spontaniteit te verliezen? Volgens hem draait het vooral om het creëren van de juiste omstandigheden voor die vlindermomenten. „Je kunt condities scheppen waarbij het vaak gebeurt dat je spontane dingen gaat doen. Wij raken vaak geïnspireerd door het gezamenlijk kijken van films. Dus wij keken de laatste tijd alle Star Wars-films. Dat leidde tot allerlei andere speelse dingen zoals het naspelen van scènes, waardoor we in een opwelling lichtzwaarden bestelden.”

Ook als Tony Crabbe met het gezin een spelletje gaat spelen, zowel bordspelletjes als computergames, ontstaan spontane en speelse momenten. „Ik kijk vooral naar activiteiten waarbij we in flow kunnen raken, waarbij we helemaal in de activiteit kunnen opgaan en alle focus hebben op het moment zelf. Je kunt spontaniteit niet inplannen maar je kunt wel tijd maken voor activiteiten die vaak tot spontaniteit leiden.”

Een nieuw begin, Tony Crabbe, Luitingh-Sijthoff, 131 blz, 9,99 euro