‘Willikumo ana Rottaa’

Taal Voor wie wil horen hoe men 1000 jaar geleden sprak in Rotterdam; dat kan nu.

Rotterdam in de Elfde eeuw.
Rotterdam in de Elfde eeuw. Bron Stadsarchief Rotterdam

Hoe Rotterdam er duizend jaar geleden uitzag, is min of meer bekend. Anderhalf jaar geleden liet Archeologie Rotterdam een animatiefilmpje maken over de nederzetting Rotta, dat ter hoogte van de huidige Hoogstraat lag. Aan het filmpje is nu gesproken tekst toegevoegd, in de taal die toen werd gesproken.

„Willikumo ana Rottaa. Ik bim thorperi hiera ana Rottaheimi”, zegt de stem die de rondleiding door het middeleeuwse gehucht verzorgt. In modern Nederlands vertaald: „Welkom bij Rotta. Ik ben een dorpeling hier in de Rotta-nederzetting.”

De stem is van historisch taalkundige Peter-Alexander Kerkhof. Van hem is de tekst bij de animatie die in 2018 door Carolien Bijvoet van bureau Alarmvogel in opdracht van de Rotterdamse archeologiedienst werd gemaakt. Kerkhof spreekt Oudnederlands, de taal die tussen de zevende en de twaalfde eeuw in grote delen van het huidige Nederland en België werd gesproken.

Het Oudnederlands is bekend uit verschillende bronnen, zoals het handschrift met het beroemde gedicht Hebban alla vogala, dat lange tijd werd beschouwd als de oudst bekende Nederlandse zin. Maar er zijn meerdere bronnen waarvan Kerkhof gebruik heeft gemaakt om de vier minuten durende monoloog bij de filmbeelden te schrijven. De animatie is in zowel Oudnederlands als modern Nederlands ondertiteld.

Veel gegevens over Rotta zijn te danken aan opgravingen tijdens de bouw van de Markthal. In de bouwput werd een terp met de resten van zes elkaar opvolgende boerderijen uit de periode 950-1050 gevonden, op basis waarvan de animatie werd gemaakt.

Rotta komt voor het eerst voor in een oorkonde uit 1028. De inwoners hielden zich in de tiende en elfde eeuw bezig met akkerbouw, veeteelt en handel. Het einde van de nederzetting kwam in de twaalfde eeuw door aanhoudende overstromingen. Zo’n honderd jaar later keerden er bewoners terug aan de monding van de Rotte en werd Rotterdam gesticht.

De film is te zien én te horen op YouTube onder taal in Rotta.