Nieuw in de VS: hele groepen werknemers ontslaan in videovergadering van enkele minuten

Ontslaggolf VS De Amerikaanse ontslagcultuur was al hard. Tijdens de coronacrisis worden nieuwe diepten bereikt. Thuis afgedankt worden per video, waar de kinderen bij zijn.

Mensen die hun baan verloren hebben staan in de rij om zich in te schrijven bij het arbeidsbureau in Fayetteville, Arkansas.
Mensen die hun baan verloren hebben staan in de rij om zich in te schrijven bij het arbeidsbureau in Fayetteville, Arkansas. Foto Nick Oxford/Reuters

Courtney Sappington was verrast toen op een vrijdagmiddag in april een Zoomvideogesprek op haar agenda verscheen voor de volgende maandagochtend om 9 uur. Evenals collega’s bij de verkoopafdeling van Smart Warehousing, een opslagbedrijf in de Amerikaanse staat Kansas, werkte ze al wekenlang vanuit huis wegens het coronavirus. Dat ging volgens haar goed; door de toename in online aankopen was er „aardig wat verkeer”, zegt ze.

Sappington, die ruim een jaar geleden bij het bedrijf begon, vroeg haar baas voor de zekerheid of het iets was om zich zorgen over te maken. „Ze zei tegen me: ‘nee hoor, niets aan de hand, de bestuursvoorzitter komt ons bijpraten, het is niets bijzonders’”, vertelt de 33-jarige Amerikaanse telefonisch.

Maar toen ze zich die maandagochtend net als haar collega’s van verkoop en marketing aanmeldde voor het videogesprek, met haar camera en microfoon aan, ging het snel de verkeerde kant op. „Het hele team werd in één klap ontslagen”, zegt ze, over de groep van ongeveer zeven personen. „Veel uitleg werd niet gegeven. Ze schakelden onze e-mailaccounts middenin het gesprek uit. Er was niet echt ruimte voor discussie.”

De gang van zaken was „pijnlijk”, zegt Sappington. Haar directe baas wist van niets en werd op dezelfde manier behandeld als de rest van het team. „We keken allemaal naar elkaar en ik heb mijn scherm omlaag gezet, want het was zo ongemakkelijk. Sommige mensen huilden, je kon zien dat de schok en de emotie hen overvielen. De meesten schakelden toen hun camera uit.”

Ontslaggolf

Sappington is niet de enige die de afgelopen maanden is ontslagen via Zoom. Videogesprekken zijn een middel geworden om werknemers op afstand de laan uit te sturen tijdens de ongekende ontslaggolf als gevolg van de coronacrisis in de Verenigde Staten. Die heeft ervoor gezorgd dat de werkloosheid volgens het U.S. Bureau of Labor Statistics sinds februari is opgelopen van minder dan 4 naar 14,7 procent in april.

De manier waarop thuiswerkers in sommige gevallen zijn weggestuurd, heeft verontwaardiging gewekt. Techbedrijf Uber kwam vorige week onder vuur omdat het 3.700 werknemers ontsloeg in een Zoomvergadering van drie minuten. Daarin kondigde het hoofd van de klantenservice het nieuws aan, zonder waarschuwing vooraf. De start-up Bird, die elektrische deelsteps exploiteert, overviel eind maart ruim 400 werknemers tijdens een videogesprek met de mededeling dat ze niet meer nodig waren.

Sommige mensen huilden, je kon zien dat de schok en de emotie hen overvielen. De meesten schakelden toen hun camera uit

Courtney Sappington ontslagen via Zoom

„Het was een vreselijke manier om dat nieuws te brengen”, zegt Jenny Alvauaje, een 23-jarige data-analist die daarbij onverwachts haar congé kreeg. Een uur eerder was ze uitgenodigd voor een Zoomvergadering met collega’s, vertelt ze telefonisch vanuit Los Angeles. Een anonieme stem meldde het ontslag, zonder dat tegenspraak mogelijk was. Inlogs werden direct onbruikbaar. „Zo ga je niet met mensen om”, zegt ze. „Ze hadden persoonlijke gesprekken kunnen plannen.”

Ontslag krijgen is nooit prettig, en de VS kennen al een relatief harde ontslagcultuur, met minder bescherming voor werknemers. Niet zelden worden werknemers van de ene op de andere dag, met hun spullen in een doos, door de beveiliging op straat gezet. Onder de unieke omstandigheden van het coronavirus worden nu nieuwe dieptepunten bereikt, met ontslag via Zoom aan de eigen keukentafel, soms met meeluisterende kinderen.

Bedrijven zoeken naar manieren om het beter te doen. „De Covid-19-crisis heeft verstoord hoe personeelsafdelingen werknemers ontslag aanzeggen”, zegt Raymond Lee, hoofd van CareerMinds, arbeidsbemiddelaar in Philadelphia. „Normaal gesproken spreek je bij inkrimpingen getroffen werknemers persoonlijk. Nu moet je doen wat je kunt.”

Een vrouw bestudeert informatie over het aanvragen van een uitkering in New Orleans, Louisiana. Foto Carlos Barria/Reuters

Niet overvallen

Lee wijst op een aantal do’s and don’ts bij het ontslaan van werknemers op afstand. Het is volgens hem van belang hen niet te overvallen, maar vooraf een indicatie te geven van wat er op komst is, zegt hij aan de telefoon. „Je moet de correcte verwachting wekken, zodat mensen in de juiste gemoedstoestand zijn. Niet dat ze aan de keukentafel zitten met hun kinderen die thuis worden onderwezen, en zich aanmelden in de veronderstelling dat het om een normale vergadering gaat.”

Hoewel het bij grote aantallen ontslagen moeilijk is om iedereen persoonlijk te spreken, raadt Lee af om groepsgesprekken te beleggen waarbij iedereen elkaar kan zien en horen. „Je moet de persoon in zijn waarde laten en met respect behandelen, ook al is het nodig om het ontslag virtueel te geven”, zegt hij. „Je moet in je achterhoofd houden: als het jou zou betreffen, hoe zou je dan behandeld willen worden?”

Lees ook: Ongekende steun, maar de VS krijgen het nog zwaarder

Tegelijkertijd vormt de huidige crisis een „definiërend moment” voor het personeelsbeleid van werkgevers, zegt Brian Kropp, hoofd research bij adviesbureau Gartner. De manier waarop ze zich nu opstellen zal volgens hem van grote invloed zijn op hun reputatie in de komende jaren. „Bedrijven die hun best doen om door deze moeilijke periode te komen, zelfs als het nodig is om werknemers te ontslaan, zullen worden gezien als goede plekken om te werken, en omgekeerd.”

Kropp wijst erop dat het sinds de financiële crisis moeilijker is geworden voor bedrijven om weg te komen met slecht gedrag. Via verslaggeving, blogs, sociale media en platforms als Glassdoor komt naar buiten hoe je als bedrijf met werknemers omgaat. Dat is van belang wanneer de economie herstelt en bedrijven weer werknemers willen aannemen. „Als je bonussen blijft uitkeren en je ontslaat een groep mensen via Zoom, dan maak je een slechte indruk op zowel klanten als werknemers. En op kandidaten die je straks weer nodig hebt wanneer groei terugkeert.”

Alvauaje beaamt dat. „Ik denk dat mensen onthouden wie dit goed en wie dit slecht heeft gedaan”, zegt zij. „Bij een pandemie als deze is het ieders verantwoordelijkheid rekening te houden met je gemeenschap. Dat Bird besloot om dat niet te doen, zegt veel over hun waarden.” Oprichter Travis VanderZanden heeft erkend dat de aanpak „niet ideaal” was.

Sappington heeft intussen een nieuwe baan gevonden. „Ik ben dezelfde dag nog gaan solliciteren, want het leek me geen tijd om te rusten”, zegt ze. Ze houdt contact met haar lotgenoten. De gezamenlijke ervaring van het groepsontslag via Zoom heeft volgens haar een band geschapen van „loyaliteit aan elkaar”.

Wachtenden voor hulp bij het aanvragen van een werkloosheidsuitkering in Las Vegas, Nevada. Foto John Locher/AP