Steun? Graag! Maar de eensgezindheid is verdwenen

Reacties op steunpakket Nu de coronacrisis langer duurt, ontstaan er meningsverschillen over de nieuwe steunmaatregelen voor bedrijven. Zo zijn vakbonden ontstemd over het schrappen van de ontslagboete, maar werkgeversorganisaties zijn er blij mee .

Ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66), Eric Wiebes (Economische Zaken. VVD) en Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) op de persconferentie van woensdag.
Ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66), Eric Wiebes (Economische Zaken. VVD) en Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) op de persconferentie van woensdag. Foto Bart Maat, ANP

Vakbonden voelen zich geschoffeerd. Elke week spraken de bonden en bedrijvenclubs met de ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) en Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) over het nieuwe steunpakket. Maar het schrappen van de ontslagboete, een gevoelige beslissing, kondigde Koolmees opeens aan in een praatprogramma, twee weken geleden. „Daarna was er niets meer mogelijk”, zegt CNV-voorzitter Piet Fortuin. „Koolmees weigerde mee te denken over een oplossing om er samen uit te komen.”

Bedrijven met loonsteun worden nu nog ontmoedigd om personeel te ontslaan om bedrijfseconomische redenen. Ze moeten de ontvangen loonsteun voor deze mensen terugbetalen én een boeteheffing van 50 procent betalen. Die boete verdwijnt op 1 juni.

„Een klap in het gezicht van werknemers”, noemt FNV-voorzitter Han Busker het. „De werkloosheid schiet straks omhoog”, voorspelt Fortuin.

Vorige week was er nog een compromis in de maak tussen werkgeversclubs en vakbonden: bedrijven zouden met werknemers moeten overleggen voordat ze tot ontslag kunnen overgaan. Wij gaan hier samen uitkomen, zeiden Busker en VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer zaterdag tegen NRC.

Lees hier het interview met Busker en De Boer: ‘Wij begrijpen elkaar: ook als we er niet uitkomen’

Maar werknemersinspraak als voorwaarde is onuitvoerbaar, zei Koolmees. De nu al drukke uitvoeringsinstantie UWV kan niet zomaar voor tienduizenden bedrijven gaan controleren of zij met werknemers hebben overlegd. Ook wilde Koolmees de ontslagversoepeling niet uitstellen tot september, zoals de vakbeweging opperde. Daardoor zijn nu niet alleen de vakbonden, maar ook de linkse oppositiepartijen boos.

Meningsverschil

Het verschil met maart is groot. Toen oogste het kabinet veel lof voor het eerste steunpakket – ook van vakbonden en werkgevers. Nu de coronacrisis langer duurt en de economische schade toeneemt, ontstaat er ook onenigheid over de oplossingen.

Toch zijn de bonden niet alleen negatief. Ze zijn blij met de verhoging van de loonsubsidie. Werkgevers krijgen straks een vergoeding voor de brutolonen, plus een opslag van 40 procent voor werkgeverslasten zoals de pensioenpremie. Nu is dat nog 30 procent. „Dit helpt om bedrijven en daarmee werkgelegenheid overeind te houden”, zegt Fortuin. Busker: „Er ligt een mooi pakket. Daarover geen misverstand.”

Lees meer over het nieuwe noodpakket: Het kabinet komt weer met miljarden, maar ook met een waarschuwing

Ook werkgevers reageren tevreden op die verhoging, en op het schrappen van de ontslagboete. „Veel ondernemers hadden behoefte aan deze verbeteringen”, zegt Hans de Boer van VNO-NCW.

Ontslagen zijn onvermijdelijk, volgens brancheorganisaties. In de technische industrie kan de helft van de bedrijven „personele maatregelen niet uitsluiten”, volgens brancheorganisatie FME. Ondernemersorganisatie ONL kwam dinsdag met soortgelijke cijfers, na een peiling onder leden in uiteenlopende sectoren. 14 procent van de ondernemers zegt personeel te gaan ontslaan. Nog eens 32 procent zegt dat „misschien” te gaan doen. Door een paar mensen te ontslaan, kan faillissement worden voorkomen, zegt FME-voorzitter Ineke Dezentjé. „Anders zitten straks nóg meer mensen zonder werk.”

‘Overheid moet ontslag betalen’

Maar ook ondernemers uiten nu kritiek. De extra tegemoetkoming voor vaste lasten in de hardst getroffen sectoren – horeca, reizen, evenementen – is fors omhoog gegaan, van 4.000 naar maximaal 20.000 euro per drie maanden. Voor middelgrote en grote bedrijven kan dat bedrag nog steeds te laag zijn, zeggen VNO-NCW en MKB-Nederland, waardoor ze failliet dreigen te gaan.

De horecasector wil dat het kabinet ontslag nog makkelijker maakt. De overheid zou hun ontslagvergoeding moeten betalen, zei brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland woensdag.

En er meldde zich een derde groep met kritiek: studenten. Minister Koolmees deed woensdag een voorstel voor een tijdelijke ‘flexwerker-uitkering’, voor werklozen die geen aanspraak maken op de WW én de bijstand. Vaak zijn dat jongeren met een bijbaan. Zij kunnen straks 600 euro per maand krijgen, maar alleen als zij vóór hun baanverlies minimaal 500 euro per maand verdienden.

Dat is onvoldoende, volgens de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) en FNV Young & United. De gemiddelde student verdiende 530 euro per maand, zeggen zij. Het is dus aannemelijk dat er ook veel studenten zijn die rond de 400 euro per maand verdienden – zij vallen nu buiten de boot. Young & United-voorzitter Bas van Weegberg: „Op een studentenbudget is dat nog steeds een flinke smak geld om te verliezen.”