Zo’n mondkapje hoeft niet saai te zijn

Bescherming Vanaf 1 juni moeten we een mondkapje dragen in het openbaar vervoer. Wegwerp of herbruikbaar? Zelf maken of kopen? Dit zijn de mogelijkheden.

De mondmaskers van studio’s en ontwerper, van links naar rechts: mode- en kostuumontwerper Berend Brus, Studio Vormlust en Lumen Couture.
De mondmaskers van studio’s en ontwerper, van links naar rechts: mode- en kostuumontwerper Berend Brus, Studio Vormlust en Lumen Couture. Foto’s Berend Brus/Studio Vormlust/Lumen Couture

Met minimale ingrepen en vaak enkel een schaar als gereedschap is het zo voor elkaar om met een sok, bh of stofzuigerzak een mondkapje in elkaar te zetten. Want hoe je het doet, maakt de premier niet uit, als je maar zorgt dat je een mondkapje hebt. Daar kwam het in de persconferentie van 6 mei op neer. „Zelf maken mag”, zei Rutte erbij.

We mogen straks niet meer onbeschermd met de trein, tram of bus: we moeten verplicht een mondkapje dragen. Maar wat gaan we eigenlijk om ons hoofd binden? Medische mondkapjes zijn uitsluitend voor de zorg bestemd, maar ook tussen niet-medische maskers zit wel degelijk verschil.

Er zijn twee categorieën: er is het intussen bekende lichtblauwe wegwerpmasker dat vrijwel overal – hoewel bol.com een maximum van 25 stuks per klant hanteert – online te bestellen is, maar ook te koop is bij de apotheek en drogist. Bij de bouwmarkten zijn stofmaskers te krijgen. En dan is er het herbruikbare masker. Vooral in de laatste categorie zijn de opties eindeloos. Want een masker hoeft niet saai te zijn.

Je kan een standaard mondkapje maken met behulp van het patroon dat op rijksoverheid.nl wordt aangeboden – dan ben je klaar met twee lapjes textiel en een stuk elastiek. Maar dat is een vrij saai rechttoe rechtaan model. Dat kan leuker, sneller en in sommige gevallen zelfs een beetje beter.

Vooral het sokmasker is populair. Onder andere Libelle TV heeft een tutorial waarin ze laten zien hoe je deze ‘lifehack’ onder de knie krijgt. Benodigdheden: een sok en een schaar, c’est tout. Knip de tenen en de boord aan de bovenkant van de sok af en knip het geheel langs de wreef open. Vouw vervolgens de sok om en knip aan beide zijden een opening, om een los deel te creëren voor achter de oren. Dat is het, klaar is je sokmasker.

De tutorial van Libelle TV.

Minimale middelen, maar geen maximale opbrengst. Een enkel laagje katoen beschermt namelijk wel wát, maar behaalt niet het beste resultaat, laat onderzoek van University of Cambridge zien. Zij onderzochten al in 2013 de effectiviteit van thuisgemaakte gezichtsmaskers om te kijken of er een variant was die voldoende zou beschermen tijdens een influenza-pandemie. Het oordeel: met katoen ga je die oorlog niet winnen.

Mondkapjes kunnen, alsof het verjaardagstaarten zijn, ook bedrukt worden met een afbeelding naar keuze

Gelukkig weet de Zeeman ook met andere middelen raad. Zij hebben geen mondkapjes in het assortiment, maar wel van alles waarmee je een mondkapje kan maken: theedoeken, koffiefilters, elastiekjes, T-shirts en zakdoeken. Van deze opties biedt de theedoek de meeste bescherming, volgens het onderzoek van de University of Cambridge, maar het kan nog beter.

Stofzuigzakmasker

Voor het beste masker grijp je volgens het onderzoek van de universiteit naar de stofzuiger. Zij concludeerden dat na chirurgische maskers stofzuigerzakken het beste uit de test komen als het aankomt op bescherming tegen een virus. Wat stof binnen kan houden, kan ook virussen buiten houden, zagen zij. Maar daarmee is het niet gelijk goed materiaal om een mondkapje van te maken, laat het Nederlands Normalisatie Instituut weten in een aanbeveling over mondkapjes. Zij schrijven dat het gebruik van stofzuigerzakken, luiers en isolatiemateriaal gezondheidsschade op kan leveren. Daarbij, een stofzuigerzak over je hoofd is niet de mooiste oplossing. Er zijn betere opties.

Lees ook: Crisishulp vanachter de naaimachine

Want wie mooi wilt zijn, maar tegelijk ook de kans verkleinen om het virus op te lopen kan zelf een mondkapje van meerdere lagen stof in elkaar naaien. Atelier Kleurstof biedt bijvoorbeeld gratis een patroon aan. Ze hebben daarbij instructievideo’s om hen die nooit naaien te helpen. Kies je katoenen lapje stof met kek printje uit op de lapjesmarkt en maak je eigen modieuze mondkapje. Het voordeel is dat de buitenkant van deze variant gewassen kan worden en daarmee herbruikbaar is. Goed voor mens en milieu.

Nog milieubewuster? Je kan natuurlijk ook kijken wat je al in huis hebt en recyclen. Zo kan je ook van een oude bh – hoe meer push-up hoe beter – een kapje maken. Knip een cup af en knoop de bandjes om je hoofd.

Een mondkapje van Skims van Kim Kardashian.

Foto Skims

Wie geen zin heeft zelf aan de slag te gaan, of om een bh op te offeren, kan ondertussen al bij allerlei cadeauwinkels terecht voor maskers met de gekste printjes. Flamingo’s, stippen of chocoladerepen-print, het is er allemaal. En via United Wardrobe, een hippe variant op Marktplaats en enkel toegespitst op kleding, verkopen gebruikers en masse hun mondkapjes-creaties.

Laten bedrukken

Is er nog steeds niets dat aan je wensenlijstje voldoet? Mondkapjes kunnen, alsof het verjaardagstaarten zijn, ook bedrukt worden met een afbeelding naar keuze. Bij Bags of Love kan je per setje van vier gewatteerde mondkapjes laten bedrukken. Laat er een bedrukken van je eigen mond om te camoufleren dat je überhaupt een masker draagt of kies voor een upgrade en ga voor de lippen van Angelina Jolie.

Lees ook over de bijzondere ontwerpen van mondmaskers: Een beetje couture op je gezicht

Kom je er op het station achter dat je zorgvuldig gemaakte of uitgezochte mondkapje nog op de keukentafel ligt? Geen zorgen. De Etos en de HEMA gaan mondkapjes op de stations-filialen aanbieden.

Een mondkapje van Danielle Baskin.

Foto Danielle Baskin

Naschrift (2 juni 2020): Het Nederlands Normalisatie Instituut ontraadt het gebruik van stofzuigerzakken als mondkapje. De passage waarin die door de University of Cambridge worden aanbevolen, is daarom aangepast.