Opinie

Vrede in Afghanistan een stapje dichterbij. Zou het echt?

Afghanistan

Commentaar

Binnen drie dagen veranderde het nieuws over Afghanistan van ‘bloedige aanslagen in kraamafdeling en bij begrafenis’ naar ‘akkoord over machtsverdeling’. Van ‘hoop op vrede vervliegt’ naar ‘hoop op vrede stapje dichterbij’.

Zou het ditmaal echt? Afghanistan heeft sinds zondag in elk geval weer één regering. President Ashraf Ghani en zijn politieke rivaal Abdullah Abdullah zijn het na acht maanden, waarin beiden de overwinning bij de verkiezingen van september claimden, eens geworden over de verdeling van de macht. Waarbij de eerste president blijft en de tweede de vredesonderhandelingen met de Taliban zal leiden.

Lees ook over het akkoord tussen VS en Taliban: Een historisch akkoord dat de Taliban salonfähig maakt

Dat er eindelijk een regering is, is goed nieuws. Dat de vredesonderhandelingen kunnen doorgaan, is ook belangrijk. Te lang hebben de Afghanen geleefd onder het juk van geweld.

De Verenigde Staten sloten weliswaar in februari een – toen nog historisch genoemd - vredesakkoord met de Taliban, de beweging die jarenlang een streng islamitisch schrikbewind voerde in het land. Maar bij de onderhandelingen zat de Afghaanse regering niet aan. De legitieme machthebber was buitenspel gezet en werd daardoor verzwakt.

Het leidde onmiddellijk tot problemen. Want aan de Taliban is beloofd dat vijfduizend gevangenen zullen worden vrijgelaten, onder wie ook Talibanstrijders die aanslagen pleegden, executies en martelingen uitvoerden. Daarna zijn zij pas bereid verder te praten. President Ghani, die zegt niet betrokken te zijn bij die deal, moet die wel uitvoeren en weigert meer dan 1.500 gevangenen vrij te laten.

Veel details over het akkoord zijn bovendien niet vrijgegeven. Waardoor onduidelijk is wat er is afgesproken over het neerleggen van de wapens door de Taliban. Transparantie over wat de VS afspraken, is in het belang van de volgende onderhandelingsfase.

Dat er nu één regering is, betekent dat de Afghaanse regering sterker staat bij de onderhandelingen die komen gaan. Al was voor de overeenkomst tussen Ghani en Abdullah een extra zetje van de Amerikanen nodig, die 1 miljard dollar aan steun inhielden toen zij weigerden de macht te delen. Onduidelijk is of die hulpgelden nu weer door de VS worden gestort.

Lees ook over de lange oorlog in Afghanistan: De wereld veranderde, Afghanistan bleef

Het is de VS er veel aan gelegen dat het in Afghanistan enigszins stabiel wordt, zodat zij zich op een fatsoenlijke manier kunnen terugtrekken. Het is inmiddels de langste oorlog waaraan de Amerikanen deelnamen: in oktober 2001 voerden zij hun eerste bombardement uit. Operatie Enduring Freedom had als doel de opdrachtgever van de aanslagen op de VS van 11 september, Osama bin Laden, uitgeleverd te krijgen, die door de Taliban werd beschermd.

Het kostte tien jaar om Bin Laden te vinden. De Taliban hebben na een initiële verzwakking een comeback gemaakt. Ze zijn in ongeveer de helft van de districten de baas, met als gevolg dat een oplossing voor Afghanistan alleen met de Taliban kan worden bewerkstelligd. Zij zeggen veranderd zijn. Als er vrede komt, zal dat niet op dezelfde hardvochtige manier zijn als in 1996, beloofde een Taliban-woordvoerder in december.

Voor de Afghanen is dat afwachten. Geweld is altijd het pressiemiddel van de Taliban geweest. Als de Amerikanen en andere NAVO-troepen in april volgend jaar zijn verdwenen, zoals de VS in het akkoord met de Taliban overeenkwamen, is het land op zichzelf aangewezen. Een wijze stap zou daarom zijn de Afghaanse regering de kans te geven te kunnen onderhandelen.