Reportage

Hoe houd je 1,5 meter afstand in ‘aanraak-musea’ als NEMO en Naturalis?

NEMO & Naturalis Musea doen hun best om op 1 juni coronaproof te zijn. Voor op kinderen gerichte musea als NEMO en Naturalis is het lastiger. „Met tape op de vloer en een bus ontsmettingsmiddel ben je er nog niet.”

Jasper Ongkiehong en Marloes Mol van NEMO maken met tape een route door het museum.
Jasper Ongkiehong en Marloes Mol van NEMO maken met tape een route door het museum. Foto Ilvy Njiokiktjien

Als wetenschapsmuseum NEMO op 1 juni weer opengaat, is het omdat het graag een eerste stap richting het ‘normale’ wil zetten. „Vanuit economische motieven zouden we beter dicht kunnen blijven”, zegt directeur Michiel Buchel. NEMO laat veel minder bezoekers toe, terwijl meer personeel nodig is. De verhouding tussen kosten en inkomsten verslechtert enorm. „Toch vinden we het belangrijk om mee te gaan in de versoepeling van de maatregelen.”

Coronaproof worden is voor musea met vooral te bekijken objecten al een opgave, voor interactieve musea als NEMO in Amsterdam en het Leidse Naturalis ligt de lat nog hoger. Overal op en aan zitten is integraal onderdeel van de ‘beleving’. Wat blijft ervan over als je overal af moet blijven?

Mensen in een rij op 1,5 meter van elkaar door het museum leiden is niet zo moeilijk, maar hoe houd je dezelfde beleving?

Edwin van Huis directeur Naturalis

„Met tape op de vloer en een bus ontsmettingsmiddel ben je er nog niet”, zegt Buchel. Voor zover de coronahygiëne het toelaat, mogen bezoekers nog zelf proefjes doen in het laboratorium. Er zijn desinfectiepunten, speciale stokjes voor de touchscreens. Maar de populaire kettingreactie gaat niet door. In plaats ervan komt een demonstratie over stroom. Een deel van NEMO’s Waterrijk, met een pomp, emmers en veel nattigheid, blijft gesloten.

Het NEMO-principe learning by doing betreft nu vooral het museum-in-coronamodus zelf. „Je kunt alles voorbereiden”, zegt Buchel. „Maar de bezoeker is een onzekere factor.” Ze hebben bij NEMO wekenlang het museum op knelpunten doorgelopen. Het personeel oefent onder meer met rollenspellen. Er is een museumprotocol, maar geen praktijkervaring. „Iedereen probeert het op zijn eigen manier.”

Natuurhistorisch museum Naturalis in Leiden gaat een week later open, op 8 juni. „Je moet bordjes, pijltjes, plakkertjes en plexiglas kopen”, zegt directeur Edwin van Huis. „De dingen die iedereen nu wil. We trainen het personeel uitvoerig. Bezoekers én medewerkers moeten zich veilig voelen. Het vergt veel denkkracht. We hebben geen haast.”

Medewerkers van NEMO maken het museum coronaproef. Foto Ilvy Njiokiktjien

Mensen in een rij op anderhalve meter van elkaar door het museum leiden is niet zo moeilijk, zegt Van Huis. „Maar hoe houd je dezelfde beleving? Die is bij ons geënt op dingen aanraken, dingen doen, kriskras door elkaar. Kinderen die wat ontdekken en hun ouders erbij halen: moet je kijken!”

In de aardbevingsexperience schudt normaal een groep in een ruimte heen en weer. „Met één persoon tegelijk heeft dat geen zin.” Fossielen in de handen houden gaat niet meer. De speciale kijkers waarmee bezoekers in de IJstijdzaal inzoomen op maquettemammoeten worden vervangen door een telefoonapp. „Is dat net zo leuk? Niet helemaal. Maar het komt dichtbij.”

Wat overblijft: „Heel erg veel”, aldus Van Huis. „Mensen blijven normaal drie à vier uur. Het meeste blijft.” In juni is Naturalis gratis voor bezoekers met vitale beroepen. „Die begrijpen goed wat de problemen zijn.”

Jasper Ongkiehong en Marloes Mol van NEMO plakken een route door het museum. Foto Ilvy Njiokiktjien

Verwondering blijft

NEMO is een familiemuseum. Normaal verwelkomt het museum met liefde drie generaties, ouders, kinderen, opa’s en oma’s in het schipachtige gebouw op de IJ-tunnel. Kinderen van twaalf jaar of jonger zijn de grootste groep bezoekers. „We sturen aan op kinderen en één of twee ouders”, zegt Buchel. NEMO volgt het RIVM, dat bepaalt dat toe te laten gezelschappen tot één huishouden moeten behoren.

Ze gebruiken de heropeningsweken om te oefenen voor een onzekere toekomst. Buchel houdt de moed erin. „Veel mensen blijven deze zomer in Nederland. Die willen dingen doen. Ook in coronatijd zijn mensen nieuwsgierig, willen ze weten wat er gebeurt als je een proefje doet. Die verwondering blijft.”

Een museum bestaat om mensen te ontvangen. Maar een museum in blijvende coronastand heeft geen toekomst. „Dit jaar komen we wel door”, zegt Edwin van Huis van Naturalis. „Maar het moet niet nog een jaar duren.”

NEMO gaat 1 juni weer open en Naturalis op 8 juni. Inl: nemosciencemuseum.nl en naturalis.nl