Opinie

Excentrieke Van Gaal

Frits Abrahams

‘Dat het zo goed klikte tussen Louis en mij, komt omdat we allebei zulke rare vogels zijn”, zegt Robin van Persie in de nieuwe biografie van Louis van Gaal. Onlangs liet Van Gaal weten dat hij het niet prettig vindt zo genoemd te worden.

Nu kan raar ‘niet goed wijs’ betekenen, maar Van Persie zal bedoeld hebben: eigenaardig, zonderling. Wat chiquer zou je Van Gaal ook excentriek kunnen noemen – iemand die zeer afwijkt van het normale en daardoor opvalt. Hoe excentriek hij is, blijkt ook weer uit deze biografie. Als mensen trots zijn op zichzelf, zullen ze dit vaak zo goed mogelijk proberen te verbergen, uit al dan niet valse bescheidenheid. Zo niet Van Gaal – die durft nog trots te zijn op zijn eigen trots.

Om zijn bijzondere gaven nog eens extra in het zonnetje te zetten, stuurde hij Robert Heukels, een journalist annex bewonderaar, naar allerlei voetbalberoemdheden die zijn bekwaamheden konden bevestigen. Dat is gelukt, zelfs een criticus als Bayern München-bestuurder Uli Hoeness is lovend: „Een unieke persoonlijkheid. Dat kwam door zijn grenzeloze zelfvertrouwen. Dat wist hij op het team over te brengen.”

Toch is LvG. De trainer en de totale mens voor mij geen waardeloze hagiografie geworden. Ik heb het grotendeels geboeid gelezen, ook al is het nogal rommelig samengesteld. Van Gaal zegt veel interessants over de ontwikkelingen in het voetbal, over individuele spelers, over ‘Oranje’ en over zijn successen én problemen met Ajax. Hij is de ideale voetbalanalyticus omdat hij in glasheldere taal zijn visie kan overbrengen; dit in tegenstelling tot zijn vijand Johan Cruijff.

Bovendien is hij inderdaad een van de beste voetbalcoaches ter wereld geweest. Het is geen toeval dat zoveel topspelers met wie hij gewerkt heeft, zo lyrisch over hem zijn. Ze praten nog steeds met veel ontzag over zijn vakmanschap.

De treffendste anekdote gaat over zijn relatie met Van Persie, die kon schitteren op het WK van 2014, waar Van Gaal met zijn zwak geachte ploeg verrassend derde werd. Kort daarna werkten ze samen bij Manchester United. Van Persie raakte over zijn hoogtepunt heen en Van Gaal vond het nodig hem te ontslaan. „Het zit erop voor jou bij Manchester”, zei Van Gaal. „Dat mag je denken, maar ik heb nog een contract voor een jaar”, zei Van Persie. „Toch moet je weg”, zei Van Gaal. En Van Persie ging, zonder afscheid te nemen van Van Gaal.

Maar voor zijn laatste wedstrijd bij Feyenoord nodigde hij Van Gaal toch uit; hij vond het een eer als die erbij wilde zijn. In het boek zegt Van Persie: „Als coach moet je woord houden en zo niet, dan moet je het uitleggen. Dat is een dun lijntje. Veel trainers beheersen dat niet. Louis wel.”

Van Gaal gaf de jeugd graag een kans, omdat oudere spelers te vaak op hun routine leunen. Zo kritiseerde hij tegenover Erik ten Hag het huidige spel van Messi: „Hij loopt net acht kilometer per wedstrijd, dat kán niet.”

Opmerkelijk vond ik Van Gaals bevestiging dat hij als coach geleidelijk van idealisme (aanvallend voetbal) naar realisme (minder risico) is opgeschoven. Het Ajax van Ten Hag vond hij defensief soms te riskant spelen, maar hij noemt dit Ajax wel veel creatiever dan het zijne destijds: „Ik had geen Ziyech en Tadic, ik had Overmars en Finidi: rechttoe, rechtaan.”