Een zware cycloon nadert India en Bangladesh, maar hoe evacueer je in coronatijd?

Cycloon Amphan In India en Bangladesh worden miljoenen mensen geëvacueerd voor een naderende cycloon. Door de coronapandemie zijn de opvanglocaties snel vol.

Evacués wachten tot cycloon Amphan voorbij is getrokken.
Evacués wachten tot cycloon Amphan voorbij is getrokken. EPA

Aan de oostkust van India waren het niet alleen de donkere wolken en rukwinden die de komst van cycloon Amphan aankondigden, maar vooral de mannen in fluoriserende oranje overalls en met mondkapjes op. Dorp na dorp gingen ze door de straten, roepend door hun megafoons dat de bewoners zich klaar moesten maken voor evacuatie.

„Onze diensten doen wat ze kunnen om ervoor te zorgen dat iedereen zoveel mogelijk sociale afstand houdt”, zegt Satya Narayan Pradhan, het hoofd van India’s nationale rampenbestrijding, aan de telefoon. „Maar tijdens een massa-evacuatie en dan ook nog eens in de stromende regen en met hevige wind is dat niet gemakkelijk.”

‘Niet makkelijk’ is een eufemisme voor de monstertaak waarmee Pradhan – en zijn collega’s van de rampenbestrijding in Bangladesh – deze dagen worden geconfronteerd: hoe breng je grote groepen mensen in veiligheid voor een van de zwaarste cyclonen in jaren, als je ook moet vrezen voor een virus dat beide landen al weken op slot houdt?

In zekere zin heeft de lockdown geholpen, zegt Pradhan. „Na ruim vijftig dagen van strenge restricties zijn mensen in de stemming om naar autoriteiten te luisteren. Bovendien weet iedereen van de gevaren van corona en dat het belangrijk is afstand te houden.”

In gebruik voor quarantaine

Amphan zwakte voor hij woensdag aan land kwam, af naar windsnelheden van 155 tot 165 kilometer per uur. In India’s oostelijke deelstaten West-Bengalen en Odisha werden de afgelopen dagen zo’n 450.000 mensen geëvacueerd, in Bangladesh meer dan 2 miljoen.

Alleen: een deel van de betonnen opvangen die speciaal zijn gebouwd voor evacuaties tijdens cyclonen, wordt in India momenteel gebruikt voor de bestrijding van Covid-19. Zo zijn in Odisha, een arme deelstaat met 46 miljoen inwoners en bijna duizend coronapatiënten, ruim een kwart van de 800 evacuatiecentra in gebruik voor quarantaine.

De centra die wel ‘vrij’ zijn, kunnen vanwege de afstandsvoorschriften niet naar volle capaciteit worden gebruikt. „Waar normaal plek is voor duizend man, slapen er nu slechts 400 tot 500”, zegt Pradhan. De rest wordt ondergebracht in onder meer scholen en kantoorgebouwen die vanwege de lockdown zijn gesloten.

Gelukkig was er genoeg tijd daarvoor de nodige voorbereidingen te treffen, stelt het hoofd rampenbestrijding. Zo kondigde de storm zich een week geleden aan, waarna de lokale autoriteiten in allerijl op zoek gingen naar alternatieve opvanglocaties. Ook werd hun vaste provisie van dekens en voedsel met mondmaskers en handgels uitgebreid.

Vluchtelingenkampen

In Bangladesh vrezen hulporganisaties vooral voor de mogelijke destructie die de storm kan aanrichten als zij dicht langs de vluchtelingenkampen van Cox’s Bazar raast. Bijna 900.000 Rohingya wonen daar in wankele hutjes op modderige hellingen. De lokale krant The Daily Star meldt dat vijftig speciale evacuatiecentra in gereedheid zijn gebracht.

Recent werden de eerste vijf coronabesmettingen in het kamp geconstateerd. De tweede man van de Internationale Organisatie voor Migratie in Bangladesh waarschuwde dinsdag voor ,,een nieuwe humanitaire crisis” als Amphan de kampen raakt nu ze met man en macht proberen een uitbraak te voorkomen.

De dodelijkste cycloon in de Golf van Bengalen vond plaats in 1999. In India vielen toen bijna 10.000 doden, waarvan het merendeel in een kustdistrict van Odisha. „Sindsdien is onze paraatheid sterk verbeterd”, zegt Pradhan. Dankzij gedetailleerde evacuatieplannen, duizenden stormshelters en een uitgebreid waarschuwingssysteem.

Vooralsnog lijkt Amphan dichtbevolkte gebieden als miljoenenstad Kolkata alleen zijdelings te raken, zegt Pradhan. „Maar we houden de situatie nauwlettend in de gaten.”

Lees ook: Een lockdown alleen al brengt de armsten in India in levensgevaar