Trump zet samenwerking Saoedi-Arabië voort, ondanks nieuwe feiten schietpartij

FBI-onderzoek President Trump wil de militaire relatie met Saoedi-Arabië tot elke prijs voortzetten. Ook een terroristische aanslag door een Saoedische militair in Florida verandert daaraan niets.

De basis in Pensacola, Florida, waar de schietpartij eind vorig jaar plaatsvond.
De basis in Pensacola, Florida, waar de schietpartij eind vorig jaar plaatsvond. Foto Josh Brasted/AFP

Het FBI-onderzoek naar de schietpartij die een Saoedische militair eind vorig jaar ontketende op een marinebasis in de Amerikaanse staat Florida heeft onthutsende resultaten opgeleverd, zo bleek maandag. Niet alleen voor de Verenigde Staten maar ook voor hun bondgenoot, Saoedi-Arabië.

De dader, de 21-jarige luitenant bij de Saoedische luchtmacht Mohammed Alshamrani, bleek al sinds zeker 2015 in contact te hebben gestaan met het terreurnetwerk Al-Qaida. Al lang voor hij in december drie Amerikaanse militairen doodschoot en acht anderen verwondde, broedde hij op een aanslag. Zelfs terwijl hij voor training in de VS was, onderhield hij nog contact met een leider van Al-Qaida op het Schiereiland, de tak van het terreurnetwerk die vooral vanuit Jemen opereert.

Alshamrani hoefde niet eens overdreven voorzichtig te zijn. Enkele Saoedische collega-militairen die ook in Florida in training waren, worden ervan verdacht op de hoogte te zijn geweest van de radicale denkbeelden van Alshamrani zonder hun superieuren in te lichten. Bij anderen werd eveneens jihadistisch lectuur aangetroffen. In totaal werden 21 Saoedische militairen, onder wie enige liefhebbers van kinderporno, naar Saoedi-Arabië teruggestuurd.

Religieus extremisme

Het incident toont eens te meer aan hoe kwetsbaar de Saoedisch-Amerikaanse betrekkingen zijn. „Saoedi-Arabië is exporteur nummer één van religieus extremisme en radicale ideologie over de hele wereld en soms worden zijzelf of een ander land daar de dupe van, in dit geval de Verenigde Staten”, verklaarde al kort na de aanslag in december Colin Clarke van het Soufan Center, een New Yorkse denktank, tegenover Voice of America.

De Saoedische autoriteiten beseffen al jaren, mede door de aanslagen van 9/11 waarbij de meeste daders uit Saoedi-Arabië kwamen, dat militant islamitisch fundamentalisme en jihadisme zich ook tegen het koninkrijk kunnen keren. Daarom zijn ze er ook in eigen land zeer alert op.

Voor de regering van president Trump was het incident geen reden de militaire samenwerking met Saoedi-Arabië te staken. De trainingen – vorig jaar kwamen er zo’n 5.500 Saoedische militairen naar VS - werden even opgeschort maar zijn inmiddels hervat. Wel worden de Saoediërs vooraf nauwkeuriger gescreend en krijgen ze niet langer toegang tot vuurwapens.

Met elkaar verstrengeld

De Verenigde Staten en Saoedi-Arabië zijn militair gezien al decennia met elkaar verstrengeld. De Saoediërs kopen grote hoeveelheden Amerikaanse wapens en de Amerikanen leren hen daar vervolgens mee omgaan. Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zijn niet van plan die voor de VS lucratieve band op te geven. Ook de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi door Saoedi-Arabië weerhield hen daarvan niet.

Lees ook: Waarom het Westen graag de Saoedische wapenhonger stilt

Een ander bewijs is volgens critici van de regering het ontslag vorige week van Steve Linick, het hoofd van de onafhankelijke inspectie van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Democratische Congresleden suggereerden dat Trump Linick ontsloeg op verzoek van Pompeo, omdat hij een onderzoek was begonnen naar de legitimiteit van de voortzetting van de Amerikaanse wapenleveranties aan Saoedi-Arabië vorige herfst.

Trump gelastte die, tegen de zin van het Congres, omdat het om een noodsituatie zou zijn gegaan wegens de militaire dreiging die van Iran uitging. Het Congres wilde de wapenexport juist verbieden uit onvrede met het gebruik van Amerikaanse wapens bij de oorlog in Jemen. Amerikaanse media meldden ook dat Linick onderzocht in hoeverre Pompeo personeel van zijn ministerie inzette voor privédoeleinden, onder meer het uitlaten van zijn hond. Pompeo ontkende dat dit er iets mee had te maken.

Trump betoogt vaak dat hij wapendeals ter waarde van 110 miljard dollar met de Saoediërs is overeengekomen. De werkelijke wapenuitvoer naar Saoedi-Arabië bedroeg volgens analisten de afgelopen drie jaar samen echter nog geen kwart daarvan.