De kritische burger wil gehoord worden

Aanpak corona Niet-deskundige, maar wel bezorgde burgers zijn kritisch over het beleid van het kabinet. „Ja, ik heb wel iets activistisch.”

Stills van video’s op de site smartexit.nu van opiniepeiler Maurice de Hond en vastgoedondernemer Klaas Hummel. Daarin wordt uitgelegd waarom de anderhalvemeterregel geen zin zou hebben.
Stills van video’s op de site smartexit.nu van opiniepeiler Maurice de Hond en vastgoedondernemer Klaas Hummel. Daarin wordt uitgelegd waarom de anderhalvemeterregel geen zin zou hebben.

Begin maart had de jongste dochter (3) van Jaap Stronks last van een hoestje. Op de kinderopvang was net een kind ziek geweest van corona. „Toch mocht mijn dochtertje met haar hoest gewoon naar de crèche” , vertelt de ondernemer, die met een klein bureau digitale campagnes maakt voor organisaties als de Fietsersbond, WakkerDier en GroenLinks. „Geen probleem, zeiden ze.”

Volgens Stronks was er wel degelijk een probleem. Als niet-deskundige – maar wel bezorgde ouder – volgde hij actief de berichtgeving in binnen- en buitenland. Daar las hij over de grote besmettelijkheid van het virus. En over de snelle sluiting van scholen en crèches in de buurlanden.

Hij vond dat het kabinet het gevaar van het virus onderschatte door scholen en crèches open te houden, raakte bezorgd over de gezondheid van zijn gezin, en meldde zijn drie kinderen ziek. Op Twitter riep hij andere ouders op hetzelfde te doen. „Ja, inderdaad, ik heb wel iets activistisch.”

Midden maart startte Stronks met tientallen gelijkgezinden online-campagnes tegen het overheidsbeleid. De website containmentnu.nl keert zich tegen de politiek van groepsimmuniteit die Rutte volgens Stronks cum suis nastreeft. Zijn nieuwsbrief heeft inmiddels twaalfduizend abonnees, zegt hij.

De politiek laat de oren hangen naar het RIVM en het OMT

Maurice de Hond opiniepeiler

Stronks is een van de vele kritische en bezorgde burgers die zich op internet roeren. Hoe groot die groep is, weet niemand. Zeker is dat ze op internet goed de weg weten en zeer uiteenlopende aanpakken van het coronavirus bepleiten. Ook vinden ze vaak dat de ‘mainstreampolitiek’ en ‘mainstreammedia’ te veel achter premier Rutte en het RIVM aanlopen. Stronks: „Mijn grootste deceptie was toen de oppositie Ruttes eerste toespraak omschreef als die van een staatsman. Ik dacht: Waar is de kritiek gebleven?”

Teleurgesteld stortte Stronks zich als niet-deskundige op de materie. „Daarbij is het goed te bedenken dat het RIVM ook geen wetenschappelijke instelling is, maar wel veel invloed heeft. Het geeft zijn bronnen en afwegingskader niet prijs. Als ik dan vervolgens bij de WHO lees dat het anders kan en buitenlandse wetenschappers laten zien dat de aanpak van Nederland veel doden veroorzaakte, denk ik: waarom zou ik hier geen opvatting over kunnen hebben?” Grote woorden schuwt Stronks daarbij niet. Zo spreekt hij van „institutioneel bedrog” door het RIVM.

Still van video op de site smartexit.nu van opiniepeiler Maurice de Hond en vastgoedondernemer Klaas Hummel.

‘Geen lockdown maar een exit’

Ook opiniepeiler Maurice de Hond voegde zich in de kritische onderstroom, al wil hij iets heel anders dan Stronks; juist geen strenge lockdown maar een ‘slimme exit’.

Samen met vastgoedondernemer Klaas Hummel lanceerde hij eind april de website smartexit.nu. Centraal staat een petitie tegen de anderhalvemetersamenleving. Het nut van social distancing als officiële tactiek tegen de verspreiding van het virus, is volgens de initiatiefnemers niet bewezen. De teller van de petitie stond dinsdag op ongeveer 22.000.

De Hond benaderde Hummel, nadat die in een artikel voor zakenblad Quote had opgeroepen tot een opstand tegen het overheidsbeleid. Dat maakt de economie kapot en houdt gezonde mensen thuis, schreef Hummel.

Meer dan een miljoen mensen lazen het stuk, volgens Quote. „Ik zag hoe Klaas Hummel vooral economisch keek”, vertelt De Hond. „Ik zei tegen hem: ik heb een inhoudelijke onderbouwing voor je. Daaruit blijkt dat we op een totaal verkeerde manier bezig zijn met de bestrijding. Ik hou al vanaf het begin van de uitbraak allerlei gegevens bij. Twee weken geleden besloten we onze website te lanceren.”

Net als Stronks vindt De Hond dat de politiek niet thuis geeft. „Er zijn ongeveer tien politici waar ik alle informatie naartoe stuur en die op mijn lijn zitten, onder wie Lodewijk Asscher [PvdA] en Jan Paternotte [D66].” Maar de politiek als geheel noemt hij „te geblokkeerd. Ze laten hun oren hangen naar het RIVM en het Outbreak Management Team.”

Lees meer over de wetenschappelijke onderbouwing van de opiniepeiler:Is de kritiek van Maurice de Hond op het kabinetsbeleid terecht?

De reacties van de gevestigde partijen bepalen mede hoe de verontruste burgers zich opstellen, zo merkt Bert Slagter. De wiskundige en ondernemer werd al in januari gegrepen door de historische betekenis en ernst van de pandemie. Hij ziet het als zijn taak om onder meer via mediaoptredens en zijn website lekkercryptisch.nl de complexiteiten van de verspreiding zo feitelijk en toegankelijk mogelijk te laten zien. „In die zin ben ik geen activist”, zegt hij. „Maar dat word ik wel een beetje als ik merk dat mijn verhaal wordt geridiculiseerd.”

Dat gebeurde volgens hem in een uitzending van de talkshow Op1 op 7 mei. Slagter bepleitte daar een verlengde lockdown. Zo zou het aantal besmettingen verder omlaag kunnen worden gebracht en een actief test- en isoleerbeleid mogelijk worden.

Ernst Kuipers, lid van het Outbreak Management Team en bestuursvoorzitter van het Erasmus MC, zag dit als onhaalbaar. Dat zou volgens hem strenge isolatiemaatregelen met enkelbanden vergen, zoals in het Verre Oosten. Slagter: „Het was een herkenbare reactie die je bij alle OMT-leden ziet. Ernst Kuipers maakte mijn standpunt belachelijk door met een politiestaat te schermen. Dan ga ik me vervolgens wat stelliger uitdrukken dan ik eigenlijk van plan was.”

Met medewerking van Niki Korteweg