In Japan legt Paulien Cornelisse de tragiek van de hele mens bloot

Zap In het tweede seizoen van Tokidoki maakt Paulien Cornelisse geweldige televisie over jonge Japanners die zich ‘moederziel alleen’ voelen en hunkeren naar een relatie.
Japanse cabaretiers zingen over maagdelijkheid in Tokidoki.
Japanse cabaretiers zingen over maagdelijkheid in Tokidoki. Beeld VPRO

Japan is geen rariteitenkabinet, hield Paulien Cornelisse ons voor aan het begin van het tweede seizoen Tokidoki. Ik knoopte dit in mijn oren en dat was nodig in de aan Hitori-bocchi gewijde aflevering. Dat betekent zoveel als ‘moederziel alleen’. Het is ook een maatschappelijke term, want steeds meer jonge Japanners leven alleen. Cornelisse wilde weten of ze gelukkig zijn of alleen ‘niet ongelukkig’.

Het bracht haar naar een kantoorzaaltje waar een speeddate werd georganiseerd. De daters zaten naast elkaar aan een tafel, elk met een plastic flesje waarin een gele vloeistof schemerde. De tafeltjes waren naar de muur gekeerd, waarop een uitgeprinte foto van een beer of kat hing, met een nummer.

De vrijgezellen zwegen of hun leven ervan afhing. Pas na een teken van de organisator braken er vragen door de verlegenheid heen. Een man in een witte trui ontplofte bijna van de zenuwen toen de naast hem aangeschoven vrouw informeerde wat voor werk hij deed. „Ik werk in een fabriek van puddinggerechten.” Toen Cornelisse hem na afloop kwam vragen wie hij de leukste vrouw vond, zei de arme puddingman: „Ik was zo nerveus, daar heb ik helemaal niet op gelet!”

Er was één match. De Nederlandse gast wilde van het potentieel gelukkige duo weten of ze gingen afspreken. Dat was een tikkie te direct. Het stel keek haar aan alsof ze een potloodventer op een donker bospad zagen en haastten zich in een razend pantomime van excuusgebaren de deur uit.

Japan is géén rariteitenkabinet, hield ik mijzelf nog maar eens voor. Daarop deed Cornelisse verslag van een Botchi Night, waar alleenstaande vrouwen zich in bruidstenue lieten hijsen en laten fotograferen. Ook sprak ze twee cabaretiers die verkleed als reuzenkersen een voorstelling over maagdelijkheid maakten. „Het is niet heel makkelijk te begrijpen wat hier grappig aan is”, recenseerde hun Hollandse vakgenote. Buiten op straat probeerden de jongens publiek te werven, verkleed als straatvegers omdat zij anders moeilijkheden met de politie zouden krijgen.

Door ging het naar het toiletlunchen: allerlei Japanners eten hun werklunch uit sociaal ongemak op het gemak. Cornelisse bezocht een wc die online zeer lovend was gerecenseerd en nam plaats op de smetteloze pot. Iets te eten had ze niet bij zich. „We zijn zo dicht bij waar het weer uit moet komen dat ik de neiging zou hebben om het er meteen in te gooien, zonder tussenkomst van mijzelf.” Ik sprak mijzelf nogmaals toe: Japan is géén rariteitentoilet, eh -kabinet.

Duidelijk was dat dit niet-rariteitenkabinet in Tokidoki (geregisseerd door Jelle Brandt Corstius) geweldige televisie opleverde, waarbij de toon ernstiger werd. Er was een jonge man die een kluizernaarsbestaan leidde: eens in de twee maanden ging hij naar buiten. Hij zat voor een computerscherm, met op tafel twee sinaasappels, een mok, een kussen en een rol wc-papier. Er waren ouderen, ‘draaideursenioren’, die zich opzettelijk lieten arresteren omdat ze in de gevangenis in elk geval een dak boven hun hoofd hadden. We zagen een oude man een brief schrijven. Aan zichzelf.

De aflevering eindigde in een solo-karaokeclub, alwaar mensen hokjes betraden die nogal aan pornocabines deden denken. Hier konden de bezoekers geheel privé hun favoriete karaokelied zingen. Cornelisse zong in hokje 37 vol overgave een Japanse smartlap over eenzaamheid. Het was tot op de gang te horen, net als het gezang achter de gesloten deuren van de andere kamertjes.

„Dit is Japan in een notendop”, zei Cornelisse. „Van binnen gebeurt er van alles, maar de deuren blijven dicht.” Ja en nee. Dit was méér. Dit was de tragiek van de hele mens.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.