Als alle schadeclaims tegelijk komen

Schadeverzekeraars en corona Tijdens de coronapandemie schrappen verzekeraars hun pandemiedekkingen. Waarom is dat?

Probleem voor verzekeraars: door de pandemie lijden veel klanten tegelijkertijd schade.
Probleem voor verzekeraars: door de pandemie lijden veel klanten tegelijkertijd schade. Illustratie Pepijn Barnard

Minder auto’s op de weg door corona, dus lagere verzekeringspremies? Anders dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten, waar autoverzekeraars geld terugstorten, is vrijwel geen enkele Nederlandse schadeverzekeraar tot nu toe van plan de autopremies aan te passen. Aan de andere kant grijpen verzekeraars al wel in: het is bij nieuwe verzekeringen niet meer mogelijk schade door een pandemie af te dekken.

1 Waarom schrappen verzekeraars hun pandemiedekking?

Verzekeren gaat om spreiden van onverwachte risico’s: iedereen betaalt premie om schade door ongeluk, ziekte of andere oorzaken te delen met alle andere premiebetalers. Het idee is dat niet alle verzekerden tegelijk claimen, waardoor de premie niet torenhoog hoeft te zijn.

Probleem voor de verzekeraars bij deze coronapandemie is dat, door de lockdowns om verspreiding van het virus te voorkomen, heel veel klanten tegelijkertijd schade lijden. Tóch dekking bieden kan verzekeraars in problemen brengen: de ontvangen premies zijn onvoldoende om de schade te dekken. Dus hebben verzekeraars sinds het uitbreken van de pandemie hun dekkingen teruggeschroefd.

Lees ook het interview met schadeverzekeraar Leon van Riet: ‘Pandemie technisch lastig te verzekeren’

Bij lopende annulerings- en evenementenverzekeringen die pandemieschade dekten voordat de coronacrisis ontstond, wordt in principe gewoon betaald. Voorwaarde is dat de vakantie al geboekt of het festival al gepland was, voor de pandemie uitbrak.

Verzekeraars dekken geen evenementen of reizen meer die zijn geboekt nádat de Wereldgezondheidsorganisatie had gemeld dat sprake is van een pandemie. Het risico was vanaf dat moment immers te voorzien. Bij nieuwe contracten is de pandemiedekking helemaal geschrapt.

2 Is een pandemie dan nooit meer verzekerbaar?

Dat lijkt er voorlopig wel op. Voor sommige partijen kan dat een probleem worden. Evenementenorganisatoren – hard geraakt door de coronacrisis – krijgen mogelijk ook volgend jaar geen evenementen meer van de grond als ze zich niet kunnen verzekeren, waarschuwde de Vereniging van Evenementenmakers (VVEM) eind april. Ze pleitte daarom voor een overheidsgarantie. Die moet ervoor zorgen dat verzekeraars tóch bereid zijn een pandemie af te dekken, omdat in geval van een grote schade de overheid een deel opvangt. Verzekeraars en overheid denken hier over na.

Zo’n garantieregeling komt niet uit de lucht vallen. Na de 9/11-aanslagen zorgden verzekeraars en de overheid er zo voor dat verzekeren tegen schade door terroristische aanslagen mogelijk bleef.

Een pandemiegarantiefonds zou wel enorm groot moeten zijn om enigszins effect te hebben. Waar bij terrorisme de schade is gemaximeerd op 1 miljard euro, zet zo’n bedrag nu weinig zoden aan de dijk. De schade voor evenementen zou alleen dit jaar al 4 miljard euro bedragen, aldus de VVEM.

3 Waarom bieden verzekeraars geen korting op autoverzekeringen?

Tot nu toe heeft één Nederlandse verzekeraar bekendgemaakt korting te bieden op autoverzekeringen: Promovendum. Volgens de andere verzekeraars is het te vroeg om te zien of een paar weken minder auto’s op de weg tot minder schadelast op de lange termijn gaat leiden, en daarmee lagere premies mogelijk maakt.

„Verzekeraars berekenen premies op basis van schade over meerdere jaren”, licht Oscar van Elferen van het Verbond van Verzekeraars toe. „Dat werkt ook andersom. Na een grote storm gooien we ook niet meteen de premies omhoog.”

De vraag is ook of op langere termijn niet juist meer ongelukken gebeuren. Omdat het openbaar vervoer voorlopig beperkte capaciteit biedt, pakken de komende weken, maanden en misschien wel jaren vermoedelijk juist meer mensen de auto.

4 Wat is het effect van corona op andere schadeverzekeringen?

Bij sommige andere producten zien de verzekeraars ook een daling. Zo is er minder diefstalschade; omdat mensen meer thuis zijn, wordt er wat minder ingebroken. Aan de andere kant zien verzekeraars bij bedrijven méér inbraken; daar zijn immers minder mensen. Een eventuele brand wordt daardoor ook minder snel opgemerkt, met grotere schade tot gevolg.

Andere verzekeringen waar meer schade wordt geclaimd, zijn de genoemde evenementen-, reis- en annuleringsverzekeringen – mits er pandemiedekking was. Verder zien verzekeraars claims oplopen bij verzekeringen voor ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en rechtsbijstand.

5 Wat doen verzekeraars ten gunste van hun klanten?

Er zijn verzekeringen waarvan de dekking is verruimd. Die van restauranteigenaren zijn bijvoorbeeld uitgebreid, zodat ook bezorgen van eten is gedekt. Anders dan bij de banken is er geen uitgebreide coördinatie tussen verzekeraars; per klant bepalen zij en hun tussenpersonen wat mogelijk is.

Verder bieden verzekeraars klanten de mogelijkheid tot uitstel van hypotheekbetaling of pensioenafdracht.

Buiten hun normale reserveringen gaven verzekeraars geld aan een aantal fondsen, zoals dat om repatriëring van vakantiegangers betalen. Ook vullen de verzekeraars een fonds voor zieke of overleden zorgmedewerkers.

6 Is er kans dat verzekeraars in de problemen komen door corona?

De hogere schadelasten voor verzekeraars kunnen een flinke strop betekenen. Vooral verzekeraars die zich op één specifiek product concentreren, zoals evenementenspecialisten, kunnen in problemen raken. Wat scheelt is dat een deel van de last bij herverzekeraars – de verzekeraars van de verzekeraars – terechtkomt.

Alle verzekeraars hebben ook last van de klappen die de financiële markten krijgen door de coronacrisis. Ze halen immers een deel van het rendement op de premies uit hun beleggingen in obligaties en aandelen.

Lees ook: Waarom banken en verzekeraars van alle kanten klappen krijgen

De crisis versterkt ook een probleem dat de verzekeraars al langer parten speelt: dat van de lage rentes. Die drukken niet alleen de verdiensten op obligatiebeleggingen. Verzekeraars berekenen ook hun toekomstige dekkingen op basis van de rente, net als pensioenfondsen. Omdat het rentepeil zo laag is, moeten verzekeraars veel meer kapitaal aanhouden om aan de solvabiliteitseisen te voldoen. Dat maakt het moeilijk een gezonde winst te maken.

Toch maken de toezichthouders zich niet direct zorgen om het voortbestaan van verzekeraars. De meesten zitten ruim in hun jas: ze hebben al meer kapitaal opzijgelegd dan minimaal vereist, om schokken op te kunnen vangen. Maar hoe langer de coronacrisis duurt, hoe groter de impact op de verzekeringswereld.