Opinie

Nieuw leiderschap komt uit het oosten

Rosanne Hertzberger

De coronacrisis leek op het eerste gezicht één grote blunder van China. De artsen die alarm sloegen in Wuhan werden niet serieus genomen, gevraagd op te houden met paniek zaaien en geïntimideerd wanneer ze te veel stennis schopten. Het duurde drie weken voordat wereldkundig werd gemaakt dat dit nieuwe coronavirus wel degelijk van mens op mens overdraagbaar was. Drie kostbare weken waarin de uitbraak zich kon ontwikkelen tot pandemie. De gevolgen zijn letterlijk niet te overzien.

Maar China herstelde vervolgens niet alleen zijn fout, maar ondersteunde de rest van de wereld in het bevechten van de uitbraak. Bijna alles moest uit China komen: de mondkapjes, schorten, handschoenen, swabjes om tests af te nemen, ingrediënten van de buffers, zelfs de middelen om mensen in slaap te houden. Prioriteit nummer één voor Nederland was een luchtbrug met dagelijkse vliegtuigen naar China op te starten en onze Nederlandse logistieke bedrijven in te schakelen om bij Chinese producenten te bedelen om de broodnodige bijstand.

Die vroege blunder van China verbleekt bij de complete meltdown van Amerika. Daar had het coronavirus zich al ver verspreid voordat men toegaf een probleempje te hebben. De eerste zelfontworpen tests van de volksgezondheidsautoriteiten bleken onbruikbaar. En terwijl het virus ongedetecteerd kon circuleren, leek de strategie van de president en zijn handlangers voornamelijk te bestaan uit ontkennen, wegwuiven en bagatelliseren. Trump ontsloeg kritische adviseurs en te midden van de ernstigste pandemie in honderd jaar schortte hij Amerika’s contributie aan de Wereldgezondheidsorganisatie op.

Maar zelfs de president kon niet verbloemen hoe het werkelijk met Amerika gesteld was. Niet alleen de Amerikaanse economie bleek kwetsbaar, ook de Amerikaanse gezondheid bleek in abominabele staat. 40 procent van de Amerikanen heeft een longziekte, hartziekte, suikerziekte of ander gezondheidsprobleem dat extra kwetsbaar maakt, obesitas niet inbegrepen. In een staat als Louisiana is een op de drie coronadoden jonger dan 70 jaar, in Nederland is dat een op de tien. Er stierven 80.000 Amerikanen aan corona en de teller staat nog lang niet stil. De tweede stille golf van doden zal worden veroorzaakt uit sterfte door armoede, geweld en zelfmoord, want een vijfde van de toch al kwetsbare Amerikaanse werknemers is inmiddels zijn baan kwijt.

Nu waren maar weinig landen in staat zich echt goed voor te bereiden. Maar Trump bleef wel heel lang beweren dat het een griepje was, dat het onder controle was, dat het weg zou gaan en dat het eenvoudig te bestrijden was met een oud malariamiddel. Terwijl een paar kilometer van de Trump Tower koelwagens vol lijken werden afgevoerd, probeerde hij uit alle macht de schuld op China af te schuiven om zichzelf vervolgens hardop af te vragen of een injectie met bleekmiddel wellicht een goede oplossing kon zijn.

Het contrast met Amerika van vóór Trump is pijnlijk. Zoals Edward Luce beschrijft in de Financial Times stond het land altijd vooraan om de rest van de wereld te helpen bij rampspoed. Covid-19 zal de geschiedenisboeken ingaan als de eerste crisis waar Amerika geen medische hulptroepen stuurde, geen voedseldroppings of airlifts organiseerde maar grote moeite had zichzelf te helpen.

Het blijft een pijnlijk gezicht, de slowmotion-ontmanteling van een wereldrijk. Ik kijk niet meer. Er is uiteindelijk maar zoveel stupiditeit die een mens kan verdragen. Ik groeide op met Amerika als ultiem toevluchtsoord, als het beloofde land, het land waar mijn gevluchte familie een prachtig bestaan opbouwde. Maar corona maakte het klip en klaar: Amerika is niet meer. Nieuw leiderschap komt uit het Oosten. Daar zagen we wel een succesvolle aanpak, een strakke organisatie. Daar komen nu de hulptroepen vandaan: vliegtuigen vol mondkapjes, medicijnen en wellicht straks vaccins. Vijf van de acht vaccinkandidaten die met testen op mensen zijn gestart zijn helemaal of deels Chinees en lijken even ver gevorderd als de roeptoeters uit Oxford.

Voor Nederland is het hoog tijd om een pietsie minder argwanend en kritisch te zijn en iets nieuwsgieriger. We zouden er zomaar eens iets nuttigs voor terug kunnen krijgen.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.