Recensie

Recensie

Louis van Gaal was een toptrainer, en dat zullen de lezers weten ook

Biografie Oud-trainer Louis van Gaal liet zijn loopbaan mede optekenen door twintig zorgvuldig uitgekozen betrokkenen. Het is te veel van het goede.

Louis van Gaal samen met Arjen Robben bij Bayern München, in maart 2010.
Louis van Gaal samen met Arjen Robben bij Bayern München, in maart 2010. Foto Federico Gambarini/EPA

Elf jaar na Louis van Gaal, Biografie & Visie liet hij zich ervan overtuigen dat het tijd was voor een nieuw boek. Het voorstel dat ook andere mensen dit keer aan het woord zouden komen, deed Louis van Gaal besluiten mee te werken aan de biografie die dinsdag 12 mei verscheen: LvG. De trainer en de totale mens. Hij bemoeide zich nadrukkelijk met binnen- en buitenkant van het boek – „het is uiteindelijk mijn biografie” – en was naar eigen zeggen tot tranen toe geroerd door het resultaat.

Begrijpelijk, want het boek, „opgetekend door Robert Heukels” (in een ver verleden sportjournalist voor Nieuwe Revu en Sportweek, recenter werkzaam voor Margriet en Wendy) is een lofzang op ‘LvG’, zoals Van Gaal steevast zijn appjes ondertekent. Heukels, wiens naam op de omslag ontbreekt, was in 2009 ook de hagiograaf van Van Gaal en hij neemt die rol opnieuw op zich, met onverholen genoegen: „Na iedere urenlange sessie met Louis van Gaal voel ik me – stopwoordje van hem – fantastisch. Ik begrijp dingen die ik voorheen niet begreep. Ik zie kansen die ik voorheen niet zag. Ik zie puzzelstukjes landen die ik voorheen nooit dacht in te kunnen passen. In zijn woorden opnieuw: het is ongelooflijk.”

Het is Heukels niet eens kwalijk te nemen, want weinig broodschrijvers zouden de opdracht weigeren als een van de beste voetbaltrainers die Nederland heeft gekend, jou zijn vertrouwen schenkt. Het eindresultaat is te danken aan Van Gaal, die er prat op gaat zich tijdens zijn loopbaan te hebben omringd met specialisten (naar wie hij ook luisterde, „want dat zijn specialisten”), maar in dit geval zichzelf blijkbaar als deskundig uitgever zag.

Vrienden en vijanden

Van Gaal koos twintig personen uit die mochten terugblikken op de periode dat ze met hem werkten. Onder hen ook mensen met wie hij akkefietjes had. Heukels nam de interviews af en hengelde in die gesprekken vaak naar een afsluitend compliment. „Ondanks wat er destijds is gebeurd, ben ik Louis dankbaar” (Bryan Roy, ex-Ajax). „We waren het niet altijd eens, maar ik voel me erg dankbaar” (Pep Guardiola, ex-FC Barcelona). „In Nederland kun je alleen Johan Cruijff op dezelfde hoogte stellen” (Philipp Lahm, ex-Bayern München). „Als je het over de overtreffende trap hebt, heb je het over Louis.” (Arjen Robben, ex-Bayern en -Oranje)

Het zal ongetwijfeld waar zijn dat Van Gaal door deze twintig ‘vrienden’ en ‘vijanden’ op handen wordt gedragen, maar het is te veel van hetzelfde. Het stelt de lezer voor een beproeving omdat keer op keer wordt bevestigd wat alom bekend is: Louis van Gaal was een toptrainer. Niet alleen vanwege zijn tactische kennis, ook door zijn vergaande interesse in de mensen met wie hij werkte. Het Totale Mens Principe noemt hij dat zelf, inclusief kapitalen.

De Totale Mens komt echter nauwelijks aan bod in deze zogenaamde biografie, de focus ligt op De Trainer. Dat is spijtig, want de trainer Van Gaal had niet kunnen bestaan zonder de mens Van Gaal. Maar voor zijn jeugd in Amsterdam-Oost is tweeënhalve pagina ingeruimd, familie en vrienden komen niet aan het woord.

Voetbaltaal

Heus, Van Gaal toont zich op momenten openhartig over zijn privéleven, bijvoorbeeld als hij spreekt over het overlijden van zijn eerste echtgenote Fernanda, maar de voetbaltaal overheerst. „Bayern speelde altijd 1-5-3-2 met die wingbacks of 1-4-4-2. Ik vond niet dat je met die kwaliteit spelers een 1-5-3-2 moest gaan spelen en begon daarom met 1-4-4-2, ook omdat ze op dat systeem hadden gescout en ingekocht.”

Het vergt onnodig veel voorkennis van de lezer, net als het zonder enige context aangehaalde FC Hollywood (een weinig vleiende bijnaam voor Bayern München) of de plompverloren vermelding van een verloren Champions League-finale (dat Bayern in 2010 van Internazionale verliest, wordt veel later pas vermeld). Het zijn voorbeelden van een tekst die op een groot aantal pagina’s leest als een eerste, ruwe versie.

Is er dan niets positiefs te melden over dit boek? Zeker wel. Van Gaals academische werkwijze, zijn voortdurende honger naar nieuwe inzichten, zijn voorspellende gaven; het is leerzaam en vermakelijk. Maar het is na twee pogingen hoog tijd voor een ongeautoriseerde, journalistieke biografie over Louis van Gaal, door een auteur van de buitencategorie, passend bij een voetbaltrainer van zijn statuur.