Kamervragen over diversiteitsdatabase van NOS

Diversiteit De NOS gebruikt een database waarin de etnische achtergrond van bronnen wordt geregistreerd. Medewerkers die veel diverse elementen aan hun producties toevoegen, konden daarvoor een prijs winnen.
De studio van het NOS Journaal.
De studio van het NOS Journaal. Foto Sander Koning / ANP

De NOS hanteert een database met de namen en contactgegevens van bronnen met ‘diverse’ achtergronden. Dat meldt weblog GeenStijl vrijdag. Ook reikte de hoofdredactie tot voor kort iedere maand een prijs (de ‘Divibokaal’) uit aan een medewerker die diverse bronnen en invalshoeken weet te verwerken in zijn of haar productie. PVV en VVD hebben Kamervragen gesteld.

In de zogenoemde Divibase staan verschillende eigenschappen van bronnen genoteerd. Naast voor- en achternamen, geslacht en beroep staat het kopje ‘diversiteit’ in het bestand. Hieronder staat per bron wat voor etniciteit de persoon in kwestie heeft. Via een zoekfunctie kan worden gezocht op vakgebieden, zoals ‘economie’. Volgens GeenStijl is de database sinds november 2019 in gebruik.

Tweede Kamerleden Martin Bosma (PVV) en Zohair el Yassini (VVD) reageerden vrijdag geschrokken op de onthulling van GeenStijl. Beiden hebben Kamervragen ingediend. Volgens Bosma maakt de NOS zich schuldig aan „etnisch profileren”. El Yassini stelt dat mensen met een migratieachtergrond door de database worden „gereduceerd tot hun afkomst of geslacht”. Ook mediapersoonlijkheden als presentator Fidan Ekiz en schrijver Erdal Balci reageerden ontstemd.

Lees ook dit opiniestuk van omroepvoorzitter Shula Rijxman: Kijk verder dan je mannelijke neus lang is

NOS: dient hoger doel

NOS Nieuws-hoofdredacteur Marcel Gelauff zegt vrijdag de reacties te begrijpen, maar staat achter het bestaan en gebruik van de database en de bokaal. Volgens Gelauff zijn het methodieken om meer diversiteit in de productie van de omroep te krijgen, iets wat onderdeel zou zijn van de „publieke opdracht” van de NOS. „Je probeert verhalen en nieuws te maken voor en door iedereen. Journalistiek moet de samenleving in de breedte representeren.” Het invoeren van de database en de bokaaluitreiking zijn volgens Gelauff voorbeelden van de „actieve stappen” die de NOS zet om representatiever te worden.

Zowel El Yassini en Balci vroegen op Twitter of mensen met een niet-westerse achtergrond enkel worden gevraagd als bron vanwege hun afkomst. Gelauff zegt hierop dat bij de keuze voor een bron „inhoud altijd doorslaggevend en bepalend” is. Het verwijt dat de NOS aan etnische profilering zou doen, zegt hij niet te herkennen. Hierbij benadrukt hij dat er een doel achter de methoden zit: „In de breedte een beeld geven van wat er in de samenleving speelt.”

Binnen de hoofdredactie van de NOS wordt nog gesproken over hoe verder om te gaan met de Divibase en -bokaal. „Met de kern van wat we proberen te doen, gaan we in elk geval door. Misschien verzinnen we morgen iets anders om het journalistieke gesprek impulsen te blijven geven.” De Divibokaal is overigens al enkele weken niet uitgereikt vanwege de coronacrisis, vertelt Gelauff.

Op Twitter heeft de NOS een foto geplaatst van de bokaal.

Twitter avatar NOS NOS En voor wie zich afvraagt hoe die eruit ziet? Dit is hem https://t.co/2eYQOBxi9X