Forse krimp van economie in eerste kwartaal

Economie De Nederlandse economie kromp in het eerste kwartaal van dit jaar, maar de grote klap moet nog komen.
Gesloten horeca op Eindhoven Airport.
Gesloten horeca op Eindhoven Airport. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar fors gekrompen. Dit heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdagochtend bekendgemaakt. Ten opzichte van het laatste kwartaal van 2019 nam het bruto binnenlands product af met 1,7 procent. Vergeleken met een jaar geleden was de afname 0,5 procent.

De krimp van de economie is het directe gevolg van de pandemie die een groot deel van de bedrijvigheid stillegde. De gevolgen daarvan werden pas later in het eerste kwartaal zichtbaar toen halverwege maart de Nederlandse ‘intelligente lockdown’ inging. De bestedingen van huishoudens groeiden in januari en februari nog. Maar in de maand maart, waarvoor het CBS deze vrijdag aparte cijfers gaf, zakten de bestedingen in met 6,7 procent op jaarbasis. Dat is een recorddaling.

Het uitgavenpatroon veranderde behoorlijk. Cijfers over de detailhandel in het eerste kwartaal wijzen op een omzetstijging van 6,4 procent voor de foodsector. Dat schrijft het CBS vooral toe aan hamstergedrag van consumenten. Supermarkten zetten 13,1 procent meer om in maart.

Het Centraal Planbureau (CPB) berichtte donderdag al dat het aantal gewerkte uren eind maart met 13 procent afnam. Ook het volume van de export kromp in die maand, met 4 procent op jaarbasis, omdat een groot deel van het internationale handelsverkeer onder de coronacrisis leed.

Recorddaling: consumenten geven veel minder uit.

Laag consumentenvertrouwen

Hoewel de krimp van de economie in het eerste kwartaal flink is, is deze hoogstwaarschijnlijk nog bescheiden vergeleken met wat er in het huidige tweede kwartaal gebeurt. Zowel het consumenten- als het producentenvertrouwen maakten pas in april een forse daling door – maar dan ook meteen de grootste ooit.

Ook Duitsland kwam vrijdag met een eerste raming van de economische groei over het eerste kwartaal. Het Duitse bbp kromp met 2,3 procent ten opzichte van vorig jaar en met 2,2 procent ten opzichte van het laatste kwartaal van 2019. Omdat de economische groei over dat kwartaal neerwaarts werd herzien tot een kleine krimp van 0,1 procent, is Duitsland officieel al in een economische recessie.

De Duitse cijfers vielen weer mee ten opzichte van eerder gepubliceerde ramingen over de economieën van Frankrijk en Italië in het eerste kwartaal. De Italiaanse economie kromp met 4,7 procent en de Franse met 5,8 procent. De forse dalingen worden toegeschreven aan eerdere en striktere lockdowns in deze landen. Eerste schattingen over Tsjechië en Slowakije wijzen op een vergelijkbare economische krimp.

Pas in het huidige twee kwartaal komt de grote klap voor de economie. Dat geldt wereldwijd, van de Verenigde Staten tot Europa en China. Al zal het nog even duren voordat daar cijfers over komen. De typische eerste rapportage over het bbp komt in Europese landen een maand tot anderhalve maand na afloop van het kwartaal.

De Europese Commissie voorspelde vorige maand voor Nederland een economische krimp van 6,8 procent in geheel 2020, gevolgd door een herstel met 5 procent groei in 2021. Daarmee zou Nederland het nog relatief goed doen. De economie van de gehele eurozone krimpt in heel 2020 volgens de berekeningen met 7,7 procent. Voor de VS staan een krimp ingetekend met 6,5 procent en voor het Verenigd Koninkrijk 8,3 procent. De groei in China komt, met 1 procent, vrijwel tot stilstand. Volgende maand komt het IMF met nieuwe ramingen, nadat het in april slechts voorlopige cijfers presenteerde.

Update (15-05-2020): Dit artikel is geactualiseerd om 12.10 uur.