Opinie

De natuur zit tjokvol virussen

Natuur De natuur is als de doos van Pandora: vol met virussen en ziekten die ons opwachten. Sluit daarom de bush meat markten, verbied kwakzalverij en sluit stropers levenslang op, aldus .
Geroosterde vleermuis op een traditionele markt in Indonesië, in 2016.
Geroosterde vleermuis op een traditionele markt in Indonesië, in 2016. Foto EPA / Ungke Pepotoh

Waarschijnlijk heeft u nog nooit van Getah, Bebaru, Mayaro, Una en O’nyong-nyong gehoord, maar het zijn virussen die worden overgebracht door muggen op mensen. Van veel andere ziekten en virussen zijn de bronnen minder duidelijk. De Ross River ziekte is waarschijnlijk afkomstig van een soort kangoeroe (de agile wallaby), maar paarden en vliegende honden spelen wellicht ook een rol. Amerikaanse onderzoekers wijzen op witstaartherten als het gaat om de ziekte van Lyme, maar Wageningse onderzoekers lieten zien dat in Europa muizen en merels een groter gevaar vormen.

Het dodelijke Ebola virus komt waarschijnlijk van vliegende honden, maar (mens)apen brengen het virus wellicht ook over. Bovendien is het virus ook in ratten, varkens en honden in dorpen in het Congolese regenwoud aangetroffen. Hiv komt van chimpansees (HIV-1) of waren het toch roodkopmangabeys en grote witneusmeerkatten, terwijl een andere vorm, HIV-2, te vinden is bij roetmangabeys.

Héél veel is een raadsel. Toen het westnijlvirus enkele jaren geleden via een illegaal vogeltransport in New York opdook, stapte het waarschijnlijk over op paarden, waarna het virus een groot deel van de Amerikaanse kraaien uitroeide en de dood van circa 1.100 mensen veroorzaakte. In Europa komt het virus elk voorjaar mee met trekvogels uit Afrika, waarna het uitdooft. Althans, dat dáchten we. Naarmate we meer onderzoek doen, lijkt het aantal mensen in Europa dat ieder jaar aan het westnijlvirus sterft, te stijgen.

En nu is er Covid-19. Het schubdier zou drager van het virus zijn, maar ook vleermuizen en vliegende honden zijn als ‘schuldigen’ aangewezen. Covid-19 is niet het laatste virus; er staan honderden, zo niet duizenden virussen ‘klaar’ om de ‘soortsbarrière’ naar de mens over te springen. En de schade kan dan veel groter zijn, zo laat kansberekening zien. In Europa veroorzaakt Covid-19 een heel lage sterfte: in Nederland overleden 5.600 mensen, 0,03 procent van de totale Nederlandse bevolking. Ongetwijfeld draagt de ‘intelligente vergrendeling’ daaraan bij. Toen de hondenziekte (de ziekte van Caré, ook al zo’n virus) in 2002 oversprong op zeehonden in de Waddenzee, stierf 51 procent van de zeehonden aldaar. De natuur kent nu eenmaal geen intelligente vergrendeling.

Lees ook: ziek van dieren

Zwemmen met dolfijnen

Veel mensen smachten ernaar om weer op vakantie te gaan. En de vakantiefolders prijzen de tripjes al aan: zwemmen met dolfijnen, knuffelen met orangoetan-wezen een bezoek aan de vleermuisgrotten. Maar in die grotten kun je de gruwelijke ziekte van Marburg oplopen. Overigens is het omgekeerde, mensen die een virus op dieren overdragen, ook een gevaar. Wordt het handvol wilde berggorilla’s in Oeganda en Rwanda niet bedreigd door stropers, dan toch wel door honderden goed betalende, selfiemakende toeristen – van wie sommigen een griep onder de leden hebben.

Is het risico te verkleinen of zelfs uit te bannen? Ja, maar dan moeten we wel een aantal dingen doen. Verbied het jagen, transporteren, verhandelen, houden en/of eten van alle wilde dieren. Sluit de bush meat markten, die zelfs in Europa bestaan.

Verbied kwakzalverij en toverdokterpraktijken waarbij wilde dieren en hun producten zijn betrokken. Dat betekent dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Chinese president Xi per direct moeten stoppen hun steun uit te spreken voor traditionele Chinese ‘medische’ praktijken. Afrikaanse regeringen moeten op hun beurt (opnieuw) een verbod instellen op zogenaamde traditionele dokterspraktijken.

Bestraf illegale dierenhandel en dito jacht met levenslang wegens het moedwillig vergroten van zware economische schade en het creëren van potentieel dodelijke situaties. Bescherm de laatste wildernissen tegen stropen. Voor de laatste gorilla’s of neushoorns staat immers geen IC-bedden klaar, en de natuur is als een doos van Pandora: tjokvol wachtende ziektes.

Lees ook: ‘Na deze crisis neemt men voedsel niet meer voor lief’

Zet beschermde gebieden op

Nu het toerisme als bron van inkomsten voor de nationale parken en wildgebieden is verdwenen en de lokale bevolking als gevolg van de dreigende recessie nog armer zal worden, staat de natuur onder druk. Om de natuur te beschermen, is vijf miljard euro per jaar nodig, zo blijkt uit een publicatie in het blad Science. Ieder jaar weer, voor altijd. Daarnaast moeten er voldoende beschermde gebieden worden opgezet. In 2012 werden de kosten daarvoor geschat op 60 miljard euro tot 2020. Maar het is net als met de klimaatdoelen; regeringen committeren zich op papier wel aan het klimaat, maar wanneer ze moeten betalen, geven ze vaak niet thuis.

De natuur als de doos van Pandora. En de oude Grieken wisten het al: alle ziektes kwamen uit de doos van Pandora. Maar net als bij Pandora blijft de hoop achter. Pandora kreeg twee dochters: de godin van de uitvluchten en de godin van het berouw. Aan ons de keuze.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.