Latijns-Amerika groeit snel uit tot nieuw epicentrum van de pandemie

Nieuw epicentrum Terwijl de uitbraak in de VS en Europa vertraagt, loopt het aantal nieuwe coronagevallen in Latijns-Amerika ook in mei nog snel op.

Een Peruaanse vrouw neemt in een crematorium in Lima afscheid van haar aan Covid-19 overleden man, terwijl haar dochter het tafereel met een selfie vastlegt. Vanwege de uitbraak van het virus mogen nog slechts twee personen tegelijkertijd naar binnen.
Een Peruaanse vrouw neemt in een crematorium in Lima afscheid van haar aan Covid-19 overleden man, terwijl haar dochter het tafereel met een selfie vastlegt. Vanwege de uitbraak van het virus mogen nog slechts twee personen tegelijkertijd naar binnen. Foto Sergi Rugrand/EPA

Tien weken nadat eind februari in Brazilië de eerste coronabesmetting werd vastgesteld , dreigt Latijns-Amerika uit te groeien tot nieuw epicentrum van de coronapandemie. Hoewel in veel landen in de regio officiële cijfers onvolledig zijn en er relatief weinig getest wordt, zijn er sterke aanwijzingen dat vooral Zuid-Amerika al hard is getroffen. Brazilië, Peru en Ecuador registreren dagelijkse dodentallen vergelijkbaar met die in Europa tijdens de piek daar in maart en begin april. Maar dan zonder dat ze beschikken over een robuust zorgstelsel of de financiële middelen om de uitbraak effectief in te dammen.

Van alle nieuwe besmettingen die deze week wereldwijd werden vastgesteld, kwam een derde uit Europa en bijna een kwart uit de Verenigde Staten en Canada. Maar terwijl de verspreiding in Europa en de VS sinds respectievelijk half april en begin mei vertraagt, versnelt zij in Latijns-Amerika ook deze maand nog volop. De regio is onvermijdelijk op weg de belangrijkste brandhaard te worden.

Latijns-Amerika op punt VS voorbij te streven

Regionale grootmacht Brazilië registreert dagelijks 9.000 nieuwe gevallen – alleen in Rusland en de VS ligt dit cijfer hoger. President Bolsonaro verzet zich tegen quarantainemaatregelen en ontsloeg een zorgminister die een strengere corona-aanpak voorstond. Deze ex-bewindsman, Luis Henrique Mandetta, stelde woensdag op CNN dat „de geschiedenis zal uitwijzen wie er goed zat en wie fout, en ik denk dat de aantallen voor zichzelf spreken”. Regeringen van buurlanden uitten reeds zorgen over de zwalkende aanpak van Bolsonaro.

Ook in de Andes slaat het virus hard toe. Peru, dat half maart een van de strengste lockdowns ter wereld instelde, test relatief veel en stelt elke dag circa drieduizend gevallen vast. Het heeft een zwak zorgstelsel, waaraan het maar 5 procent van zijn bbp uitgeeft. Uit Lima is een exodus op gang gekomen van duizenden mensen die terugkeren naar hun dorpen, nu de hoofdstedelijke economie stilligt. Zo kan het virus zich dieper het land in verspreiden. Ook rijk Chili, dat zijn economie zo veel mogelijk probeert te laten draaien, blijkt met 1.500 dagelijkse gevallen niet immuun.

In het kleine Andesland Ecuador bezweek het zorgstelsel van havenstad Guayaquil in maart onder het grote aantal Covid-19-patiënten. Veel mensen stierven thuis, waarna lichamen dagenlang niet opgehaald werden omdat de uitvaartbranche overbelast was. In de Braziliaanse junglestad Manaus is de situatie vergelijkbaar. Doden worden hier in collectieve graven ter aarde besteld.

In Peru is een doodskist op straat gezet van een persoon die overleden is aan Covid-19. De politie heeft er linten omheen gespannen.

Foto Sebastián Castañeda/Reuters

Anekdotisch bewijs geeft soms een betrouwbaarder beeld van de ernst van de uitbraak dan statistieken. Zo komen uit Noord-Mexicaanse grenssteden Juárez en Tijuana en de arme periferie van hoofdstad Mexico-Stad berichten over overbelaste artsen, mortuaria en crematoria. Tegelijkertijd staat het officiële Mexicaanse dodental op ‘slechts’ 4.000, bij 40.000 besmettingen. Het land test dan ook relatief weinig (1.000 tests per 1 miljoen inwoners) en lang niet elk sterfgeval met Covid-achtige verschijnselen haalt de coronastatistieken. Oversterfte valt niet direct vast stellen, omdat sterftecijfers door het nationale statistiekbureau met ruim een jaar vertraging worden vrijgegeven.

Onbekend is de situatie in Midden-Amerika. Dit zijn veelal arme landen, maar ook met een relatief jonge bevolking, die minder kwetsbaar is. Risico is wel dat de VS de afgelopen weken ook veel immigranten hebben gedeporteerd naar de regio, van wie sommigen met coronabesmettingen onder de leden. In Nicaragua heeft het regime besloten het virus niet in te dammen. Dat hier echt pas acht Covid-doden zijn gevallen, is twijfelachtig.

Lees ook: Arm en rijk Mexico kijken heel verschillend naar de dood – en naar het virus