Opinie

Juist nu moeten er basisbanen worden gecreëerd in Rotterdam

Door de crisis ontploft het aantal bijstandsaanvragen in de stad. En eigenlijk weten we: niet de bijstand moet het vangnet van de verzorgingsstaat zijn, maar het recht op een basisbaan. Rotterdam moet nu doorpakken met basisbanen in de wijk, zegt René Segers-Hoogendoorn, en met grootschalige om- en bijscholing. Dankzij de verkoop van Eneco is er geld voor.

Illustratie Rik van Schagen

Het coronavirus waart nog volop rond, we hebben het nog lang niet onder controle en toch is er geen moment te verliezen om deze crisis nu al ten goede te keren. Als onze fantastische mensen in de zorg de gezondheidscrisis het hoofd hebben weten te bieden, moet ons gezamenlijke doel zijn om de wereld beter en mooier uit deze crisis te laten komen. Een prachtig streven, maar waar te beginnen?

Wat mij betreft is dat heel helder: we moeten beginnen bij de mensen die het hardst en het langst geraakt worden en dat zijn altíjd de meest kwetsbaren in de samenleving. Denk aan al die Rotterdammers die al op of onder het bestaansminimum leven. Dat zijn mensen die bij de minste of geringste economische tegenwind direct de volle laag krijgen. Het cluster Werk & Inkomen van de gemeente Rotterdam ziet met lede ogen aan dat de bijstandsaanvragen exploderen. Maar de bijstand is een vangnet en dat vangnet moet wel terugveren.

Eigenlijk weten we het al een tijdje: het Nederlandse stelsel van sociale zekerheid en de opbouw van de arbeidsmarkt is aan groot onderhoud toe. Het moet over een andere boeg, er zijn teveel mensen té kwetsbaar. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en de commissie Borstlap stelden het recentelijk onomwonden: „Creëer aanvullende werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.” En: „Vanwege de grote betekenis van werk voor het welzijn van mensen zou niet de bijstand het vangnet van de verzorgingsstaat moeten zijn, maar het recht op een basisbaan.”

En dit was nog vóór corona. Nu moeten we doorpakken, het is belangrijker dan ooit. Gelukkig heeft wethouder Moti al een raadsmeerderheid achter zich om te kijken of er in Rotterdam ‘wijkbasisbanen’ kunnen worden gecreëerd. Deze Rotterdamse wijkbasisbanen bieden werk dat bewoners in een wijk van waarde vinden. En dat kunnen we tegenwoordig met effectieve en efficiënte surveys heel snel weten. Als je weet wat wijkbewoners zelf van waarde vinden en je kunt daar een baan van maken, dan heb je het draagvlak voor je wijkbasisbaan al geregeld. Maar die wijkbasisbaan moet ook betaald worden en dat moet niet alleen de overheid doen, we hebben onze lessen over gesubsidieerde arbeid geleerd. Nee, de ‘prijs’ van die baan (kort gezegd: het verschil tussen bijstandsuitkering en wettelijk minimumloon) moet opgebracht worden door betrokken private en publieke partijen. En dat kan.

Twee voorbeelden:

In de zorg kampt men met tekorten en de eerste werkzaamheden die dan blijven liggen zijn de kleine ondersteunende werkzaamheden zoals assistentie bij het vinden van de weg, koffie rondbrengen, mensen vervoeren, een gesprek voeren, hulp aan ouderen met computers enzovoorts. Deze werkzaamheden zijn zeer zichtbaar en dankbaar. Hier liggen kansen om bijvoorbeeld de zorgverzekeraar of -verlener te laten meebetalen.

In een winkelgebied hebben winkeliers veel aan een ‘straatconciërge’ die kleine pakketjes rondbrengt, de straat schoonhoudt als de Roteb voorlopig niet langskomt, enzovoorts. De winkeliers zijn waarschijnlijk best bereid om een duit in het zakje te doen om deze baan te realiseren.

Zie daar De Rotterdamse Wijkbasisbaan.

Tot zover activerend sociale zekerheidsbeleid, maar dit is ook hét moment om geen nieuwe kwetsbaren te creëren. Het is de hoogste tijd nu echt eens aan de slag te gaan met grootschalige om-, bij- en herscholing van mensen die werken in banen die verdwijnen of werkten in banen die al verdwenen zijn. Om nieuwe kwetsbaren te voorkomen moeten mensen van banen van vroeger naar banen van de toekomst. Deze banen van de toekomst zijn er in ieder geval in de zorg, het onderwijs, de energietransitie en ICT. De opleidingen zijn er al, maar door de coronacrisis kunnen ze nu veel sneller aan een veel groter publiek geboden worden, simpelweg omdat opleidingen in allerijl zijn gedigitaliseerd. MBO’s hebben nu in een paar weken tijd digitale opleidingen gelanceerd waar ze normaal jaren over hadden gedaan. Plaats- en tijdonafhankelijk opleiden is daarmee binnen handbereik. Even doorpakken en het ‘MBO voor volwassenen’ (MVV, mooie afkorting ook) is geboren. Financiering kan bijvoorbeeld door het oprichten van een fonds, gevuld door de partners van de leerwerkakkoorden. En was de gemeente niet nog op zoek naar een duurzame investering voor de opbrengst van de verkoop van Eneco?

Never waste a good crisis, hoe vaak zal die klassieker niet al gebezigd zijn de afgelopen weken? Waar wachten we nog op? Want, geraakt door het lot van de ander komen we toch zeker in beweging?

gemeenteraadslid in Rotterdam voor het CDA