Een tehuis voor oma. In Thailand

Zap In Mother brengt een Zwitsers gezin een dementerend familielid naar een tehuis in Thailand. Maya heeft geen idee waar ze is beland. De film toont het doorgeschoten pragmatisme van de geglobaliseerde mens.

De demente Maya tussen haar dochters in Mother (EO).

De demente Maya tussen haar dochters in Mother (EO).

Eerst vond de familie van de Zwitserse Maya het zelf ook een vreemd idee, maar ze vroegen zich af hoe het verder moest, nu alles thuis lastiger werd door haar snel voortschrijdende dementie. „Wat doen we als ze ons niet meer herkent?” Uiteindelijk werd Maya naar een mooi kleinschalig tehuis gebracht waar zij liefdevol zou worden verzorgd.

Eén dingetje: dat tehuis stond in Thailand.

Toen ik eenmaal begreep dat het onderwerp van de documentaire Mother géén satire was, kreeg ik een aanval van cynische woede. Wat waren dit voor mensen? Moeder weet niet meer waar zij is, dus kunnen we haar best aan het andere eind van de wereld opbergen? Als je op bezoek zou komen herkent ze je niet en ze vergeet alles, dus waarom zou je de moeite nemen? Klagen doet ze niet. Persoonlijke aandacht is in Thailand relatief goedkoop te krijgen.

Maar oordeel gaat boven vooroordeel; ik moest Mother, woensdag uitgezonden door de EO, eerst maar eens afkijken. De man en dochters van Maya maakten geen harteloze indruk. Ze hadden het zwaar met hun zieke gezinslid en, zo legden ze uit, uiteindelijk hadden ze hun verlangen om haar bij zich te houden gekwalificeerd als egoïstisch motief. Het was belangrijker om haar op de best denkbare plek onder te brengen; het doorgeschoten pragmatisme van de geglobaliseerde mens.

De Belgische regisseur Kristof Bilsen beperkte zich tot observeren. Zijn mooi en kalm gedraaide film ging niet alleen over de zorgzoekende westerlingen, maar ook over de Thaise verpleegkundige Pomm. Haar zagen we zachtmoedig en geduldig zorgen voor de Britse Elisabeth, een oude vrouw die zo ver heen was dat ze geen verstaanbaar woord meer kon uitbrengen. Pomm noemde haar ‘mummy’, sprak af en toe over ‘holiday in Thailand’ en stortte regelmatig haar hart bij de vrouw uit. Ze had nogal wat voor de kiezen gekregen: een vader die zelfmoord pleegde, een mislukt huwelijk, kinderen die zich in verschillende huizen op uren reizen bevonden. Haar twee banen leverden amper genoeg op.

Pomm werd gevolgd bij een kort bezoek aan haar vierjarige dochter, die onafgebroken in tranen was. „Je moet niet zo huilen,” zegt haar moeder wanhopig. „Anders mag ik van je vader niet meer langskomen.” Het spiegeleffect was ook haarzelf niet ontgaan: „Ik zorg voor andere mensen, maar niet voor mijn eigen kinderen.”

Elisabeth stierf kort voor de complete familie van Maya (inclusief aanhang van de dochters, ik mocht van mezelf niet denken dat ze er misschien een weekje strand aan vastgeplakt hadden) haar kwam brengen. Pomm ontfermde zich dadelijk over de nieuwe gast.

Maya had geen idee waar ze was beland, waarom ze daar was en dat ze er de rest van haar leven zou blijven. Haar man aaide en kuste haar, noemde haar bij een koosnaampje. „Hij is heel lief voor haar”, constateerden de verpleegkundigen onderling, wat het alleen maar hartverscheurender maakte. Mensen hoeven niet slecht te zijn om elkaar vreselijke dingen aan te doen. Maya’s familie was gaan geloven dat ze hun vrouw en moeder een dienst bewezen door haar te ontnemen wat haar het meest vertrouwd was: henzelf. En zij zat te diep in de mist om er iets van te zeggen.

In de slotscène zagen we hoe werd geprobeerd om Maya in een kantoortje via Skype met haar man te laten communiceren. Het resultaat was pijnlijk. De vrouw ijsbeerde, keek vol onbegrip naar de mensen om haar heen en negeerde de aanwijzingen om naar het beeldscherm te kijken, waar haar echtgenoot haar aandacht probeerde te trekken. Ze wilde weg, al kon ze niet bedenken waarheen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.