Gesloten liveblog

Kabinet: maximale beslistermijn asielaanvragen tijdelijk verdubbeld

Vanaf maandag zijn in Nederland meerdere maatregelen versoepeld. Ook in veel andere landen wordt de lockdown in stappen teruggedraaid. Lees in dit blog over de laatste ontwikkelingen.

Dit blog is gesloten

In dit blog deed NRC op vrijdag 15 mei verslag van het belangrijkste nieuws rondom de coronacrisis. Volg voor de laatste ontwikkelingen ons nieuwe coronablog.

Dit waren de hoofdpunten van vrijdag:

  • De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar met 1,7 procent gekrompen ten opzichte van de laatste drie maanden in 2019. De Duitse economie kromp in dezelfde periode met 2,2 procent, die van de hele eurozone nam naar schatting af met 3,8 procent.
  • De sterfte in Nederland is nog altijd hoger dan gemiddeld, maar ligt volgens het CBS weer bijna op het normale niveau. Sinds het begin van de corona-uitbraak overleden circa 9.000 mensen meer dan gemiddeld. Het officiële dodental als gevolg van Covid-19 ligt sinds vrijdag op 5.634.
  • Studenten die vertraging oplopen door de coronacrisis krijgen een deel van het collegegeld terug ter compensatie. Ook scholen krijgen extra geld om achterstanden bij leerlingen weg te werken.
  • De Immigratie- en Naturalisatiedienst krijgt tijdelijk twaalf in plaats van zes maanden de tijd om te beslissen over een asielaanvraag. De termijn is verlengd omdat de behandeling „in ernstige mate” wordt belemmerd door de coronamaatregelen.
  • Litouwen, Letland en Estland hebben als eerste EU-landen de grenzen weer geopend voor elkaars burgers. De grens van Frankrijk blijft komend hoogseizoen daarentegen waarschijnlijk gesloten voor buitenlandse toeristen.
  • Sinds de uitbraak van het coronavirus in maart zijn Nederlandse bedrijven en consumenten al voor 11 miljard euro tegemoetgekomen door banken, onder meer met uitstel van aflossingen en het geven van meer kredietruimte.
  • In de hoop dat passagiers van KLM geen geld terugvragen voor geannuleerde reizen maar voor een voucher kiezen, verhoogt de luchtvaartmaatschappij de waarde van de tegoedbon met 15 procent.

 

Lees voor het laatste nieuws het blog van zaterdag 16 mei

Amazon wil Franse distributiecentra vanaf dinsdag heropenen

Amazon is van plan vanaf komende dinsdag zijn distributiecentra in Frankrijk te heropenen. Een conflict met vakbonden over gebrekkige bescherming voor medewerkers tegen het coronavirus, is bijgelegd - dat laat de webwinkelmastodont aan persbureau AFP weten. Ook de vakbonden zeggen dat er afspraken zijn gemaakt.

De Franse Amazonmagazijnen zijn nu een maand dicht. Het Amerikaanse concern kreeg halverwege april een reprimande van een Franse rechter. Amazon moest meer doen om zijn personeel te behoeden voor coronabesmettingen. Zo lang het dat niet deed, mocht het bedrijf enkel nog essentiële producten als voedsel en medicijnen verkopen. Uit angst om per ongeluk een verboden product te versturen en zo een miljoenenboete te krijgen, besloot Amazon de Franse vestigingen voor de zekerheid maar helemaal te sluiten. Een hoger beroep van de online winkelier liep eind april op niets uit.

Wat er dankzij de overeenkomst tussen Amazon en de vakbonden gaat veranderen in de distributiecentra, is niet meteen duidelijk. Wel zegt Amazon dat de magazijnen „geleidelijk” weer open gaan en dat werknemers „op vrijwillige basis” mogen terugkeren. Amazon zal naar eigen zeggen proberen zo'n terugkeer „aantrekkelijk te maken”. In de Franse Amazoncentra werken bijna tienduizend mensen. Fransen die de afgelopen weken iets bestelden bij Amazon, kregen de spullen opgestuurd uit andere landen.

Een distributiecentrum van Amazon in het Franse Brétigny-sur-Orge. Foto Thomas Samson/AFP

Eenrichtingsverkeer voor voetgangers in deel Utrechtse binnenstad

In de binnenstad van Utrecht geldt zaterdag en zondag in smalle straten tijdelijk eenrichtingsverkeer voor voetgangers. Ook wordt er een 'voetgangersrotonde' ingericht en zijn looproutes aangebracht. De maatregelen zijn volgens de gemeente nodig omdat het door de versoepeling van de coronamaatregelen drukker wordt in de binnenstad. Door meer ruimte te creëren, moeten voetgangers alsnog anderhalve meter afstand kunnen houden.

Wie komend weekend naar de Utrechtse binnenstad gaat, wordt door verkeersregelaars gewezen op de looproutes. Ook zullen op de voetpaden zogeheten publieksbegeleiders rondlopen die mensen informeren over de aan te houden routes. Winkeliers zijn gevraagd de straat vrij te houden door hun borden en rekken binnen te houden. Stoplichten zullen daarnaast vaker op groen springen, zodat de kans op opstoppingen zo klein mogelijk blijft.

De komende weken treft de Utrechtse gemeente aanvullende maatregelen die tot meer ruimte op straat moeten leiden. Eerder deze week werden op veel kruisingen al stoplichten aangepast zodat fietsers minder lang hoeven te wachten. Vooralsnog gaat het „op de meeste plekken” goed, aldus de gemeente.

Twitter avatar GemeenteUtrecht Gemeente Utrecht Ondernemers treffen maatregelen om afstand kunnen houden, tijdelijk meer ruimte voor voetgangers in de binnenstad en een nieuwe noodverordening per 1 juni. Lees deze en andere updates over Utrecht in coronatijd in de raadsbrief. https://t.co/8PRBaXf5WM https://t.co/gajMkdrwRv

Portugezen moeten kunnen ontspannen op stranden, geen politiecontroles

  • Portugal gaat zijn stranden vanaf 6 juni weer openen en vertrouwt daarbij volledig op de eigen verantwoordelijkheid van strandgangers. De politie zal dan ook niet controleren of de regels, zoals anderhalve meter afstand houden, worden nageleefd. „Stranden moeten ontspanningsplaatsen zijn”, aldus de Portugese premier António Costa. Hij roept Portugezen op om een speciale app te downloaden waarop te zien is op welke stranden nog ruimte is. De Portugese regering werkt samen met telecomproviders om de drukte in kaart te brengen.
  • In Denemarken zijn afgelopen etmaal geen meldingen binnengekomen over patiënten die zijn overleden aan het coronavirus. Het is de eerste dag sinds 13 maart waarop het dodental in het land niet is opgelopen. De Deense minister van Volksgezondheid spreekt op Twitter van een „mijlpaal” en bedankt „iedereen die heeft geholpen de besmettingscurve te doorbreken”. Het Scandinavische land was twee maanden geleden een van de eerste landen in Europa die maatregelen troffen om verspreiding van Covid-19 tegen te gaan, en versoepelde deze ook als eerste. Tot nu zijn 537 patiënten overleden in Denemarken.
  • In Tsjechië worden de coronamaatregelen vanaf 25 mei verder versoepeld. Restaurants mogen vanaf die dag ook weer binnen gasten ontvangen, mits zij twee meter afstand houden. Ook hotels kunnen dan weer open, net als zwembaden en sauna's. Daarnaast worden weer bijeenkomsten tot driehonderd mensen toegestaan. In juni wordt dit aantal opgehoogd naar duizend bezoekers. Ook hoeven Tsjechen over anderhalve week geen mondkapjes meer te dragen op straat. Onder meer in het openbaar vervoer blijft gezichtsbedekking wel verplicht.

Nederland volgt oproep EU en verlengt inreisverbod tot 15 juni

Het inreisverbod naar Nederland voor mensen van buiten de Schengenzone blijft tot zeker 15 juni van kracht. Dat heeft minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) vrijdag aan de Tweede Kamer laten weten. Nederland geeft daarmee gehoor aan een oproep van de Europese Commissie om de EU-buitengrenzen gesloten te houden.

Nederland voerde het inreisverbod net als vrijwel alle andere EU-lidstaten in op 19 maart. Alleen strikt noodzakelijke reizen naar Nederland zijn nog toegestaan. Het verbod geldt niet voor Britten en inwoners van de Schengenlanden Noorwegen, IJsland, Zwitserland en Liechtenstein. Omdat de situatie „zowel in Europa als wereldwijd fragiel blijft”, kunnen EU-landen reizigers van buiten de Unie het best blijven weren, zei Brussel vorige week.

Maximale beslistermijn asielaanvragen tijdelijk verdubbeld

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) krijgt tijdelijk twaalf in plaats van zes maanden de tijd om te beslissen over een asielaanvraag. De termijn is verlengd omdat de behandeling van aanvragen „in ernstige mate wordt belemmerd” door de coronamaatregelen, schrijft staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel en Migratie, VVD) vrijdag in een Kamerbrief. De Europese Commissie bepaalde vorige maand dat de beslistermijn tijdens de coronacrisis met maximaal negen maanden mag worden verlengd.

De behandeling van asielaanvragen ligt volgens Broekers-Knol sinds halverwege maart grotendeels stil. Het IND werkt momenteel nog aan aangepaste werkwijzen om de procedures „op een veilige manier” te kunnen hervatten. De verwachte effecten van de coronamaatregelen zijn hierin „substantieel”, verwacht Broekers-Knol. „Deze situatie van overmacht geeft mij geen andere keuze.”

Voor de uitbraak van het coronavirus kampte de IND al met achterstanden. Asielzoekers kunnen normaal gesproken via een advocaat een dwangsom eisen als niet binnen zes maanden wordt beslist over hun asielaanvraag. Daardoor zou de dienst dit jaar - volgens berekeningen van voor de coronacrisis - naar verwachting zeker 70 miljoen euro aan schadevergoedingen moeten betalen.

Lees meer over de achterstanden van de IND: De chaos bij de IND is amper meer te bestrijden

Tien keer zoveel examenaanvragen bij CBR als normaal

Nu het weer mogelijk is om een theorie- en praktijkexamen af te leggen bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), stromen de aanmeldingen binnen. In de eerste vier dagen waarop deze week weer reserveringen konden worden gedaan, zijn tachtigduizend afspraken ingepland. Dat zijn er tien keer zoveel als normaal, meldt het CBR vrijdag. Deze week hebben al vierduizend theoriekandidaten examen gedaan.

De afgelopen twee maanden werden circa 300.000 examens afgezegd vanwege de coronacrisis. Het CBR neemt sinds woensdag weer theorie-examens af en vanaf maandag worden ook de praktijkexamens hervat. De afgelopen dagen was het zo druk op de website van het bureau, dat de pagina overbelast raakte. Daarop werd besloten het aantal online bezoekers te beperken.

Bij het inplannen van praktijkexamens wordt voorrang gegeven aan kandidaten van wie de afspraak de afgelopen weken is afgezegd. Het CBR heeft tien weken uitgetrokken om de opgelopen achterstand in te halen. Wie voor de uitbraak van het coronavirus nog geen examen had aangevraagd, moet wachten tot een nieuwe datum is gevonden voor alle uitgestelde examens.

Eindelijk duidelijkheid in België: voetbalseizoen voorbij, Club Brugge kampioen

Na een maand uitstel is de Belgische profcompetitie vanwege de coronacrisis definitief stopgezet. De 23 profclubs besloten vrijdag in een stemming dat desondanks wel een kampioen en degradant worden aangewezen, meldt de competitieorganisator. Club Brugge sleept zo zijn zestiende landstitel in de wacht, terwijl Waasland-Beveren afdaalt naar het tweede niveau. Het is nog onduidelijk welke club promoveert.

De Pro League, de hoogste competitie in België, werd halverwege maart stilgelegd toen er nog één speelronde te gaan was in de reguliere competitie. Daarna hadden nog play-offs moeten volgen, waarin wordt gespeeld om het kampioenschap en startbewijzen voor de Champions League en Europa League. De stand na 29 wedstrijden wordt nu als eindstand aangemerkt. Club Brugge was met een riante voorsprong van vijftien punten koploper. Waasland-Beveren had zich, met twee punten minder dan de voorlaatste ploeg op de ranglijst, nog veilig kunnen spelen op de laatste speeldag.

Er is nog geen promovendus aangewezen. Dat heeft te maken met het complexe format van het tweede niveau in België. Deze competitie, die bestaat uit acht teams, is verdeeld in twee periodes. De winnaars van beide periodes, dit seizoen Oud-Heverlee Leuven en Beerschot, spelen aan het einde van het seizoen in een tweeluik om promotie. Vrijdag is besloten dat de returnwedstrijd - het heenduel was al afgewerkt - gewoon moet worden gespeeld voordat het nieuwe seizoen begint.

Het is nog de vraag of en wanneer Leuven en Beerschot deze wedstrijd kunnen spelen. De Belgische regering bepaalde vorige week dat profvoetbal tot augustus is verboden, onderwijl zou het nieuwe seizoen op 7 augustus moeten beginnen. Mocht de returnwedstrijd niet op tijd kunnen worden afgewerkt, dan promoveert een heel andere club: Westerlo. Deze club zou koploper zijn geweest als de punten die zijn behaald in de twee periodes bij elkaar worden opgeteld.

De Belgische competitie leek de eerste in Europa te worden die vanwege de corona-uitbraak werd beëindigd, nadat de raad van bestuur van de Pro League daar op 2 april al een advies over uitbracht. De stemming hierover, die in eerste instantie op 15 april gepland stond, werd echter tot viermaal toe uitgesteld. Anders dan in Nederland moesten de profclubs in België het samen eens worden over een oplossing. Het zag er lange tijd niet naar uit dat de vereiste ruime meerderheid van 80 procent zou worden behaald.

Het elftal van Club Brugge voorafgaand aan de Europa League-wedstrijd tegen Manchester United op 27 februari. Foto Jason Cairnduff/Reuters

Ook nieuwe Braziliaanse minister van Volksgezondheid afgetreden

De Braziliaanse minister van Volksgezondheid Nelson Teich treedt een maand na zijn inhuldiging af. Dat heeft hij vrijdag bekendgemaakt, meldt persbureau Reuters. Later op de dag zal hij zijn besluit toelichten tijdens een persconferentie. Vermoedelijk heeft zijn aftreden te maken met de onenigheid tussen hem en president Jair Bolsonaro over de manier waarop omgegaan moet worden met de uitbraak van het coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt.

Bolsonaro heeft zich meermaals uitgesproken tegen strenge coronamaatregelen omdat hij vreest voor grote economische gevolgen. Vorige week zou de president een decreet hebben ondertekend om kappers, sportscholen en schoonheidssalons te heropenen zonder met Teich te overleggen. Ook promoot hij het gebruik van malariamiddel hydroxychloroquine als medicijn tegen het virus - iets waar Teich faliekant tegen is omdat er geen bewijs is dat dit medicijn werkt tegen de ziekte.

Het aftreden van Teich is de laatste ontwikkeling in de maandenlange strubbelingen rondom de Braziliaanse coronamaatregelen. Eerder werd zijn voorganger Luiz Henrique Mandetta ontslagen, ook vanwege onenigheid met Bolsonaro. Mandetta is net als zijn opvolger tegen het gebruik van hydroxychloroquine en sprak zich uit tegen de president toen hij Brazilianen opriep de coronamaatregelen niet op te volgen.

Ondertussen loopt het dodental door Covid-19 in het Zuid-Amerikaanse land steeds verder op. Voor zover bekend zijn nu 14.131 Brazilianen overleden aan de gevolgen van de longziekte. Ruim 206.000 Brazilianen zijn positief getest op het coronavirus.

Lees ook: Drugskartels nemen Covid-19 serieuzer dan Bolsonaro doet

Kabinet komt studenten die vertraging oplopen tegemoet

Het kabinet trekt 200 miljoen euro uit om studenten die in hun laatste studiejaar zitten en vertraging oplopen door de coronacrisis financieel te steunen. Het gaat om studenten in het mbo en het hoger onderwijs die eigenlijk deze zomer zouden afstuderen maar vertraging hebben opgelopen.

Mbo-studenten komen in aanmerking als hun afstudeerdatum tussen augustus 2020 en eind januari 2021 is, voor hbo- en universitaire studenten gaat het om de periode tussen september 2021 tot en met januari 2021. De studenten hebben recht op een eenmalige compensatie ter hoogte van maximaal drie maanden les- of collegegeld. Dit verschilt tussen 150 euro voor een mbo bbl-student en 535 euro voor een student in het hoger onderwijs.

Ook komt er een investering van 244 miljoen euro voor het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo ter „ondersteuning voor leerlingen die dat door de coronacrisis nodig hebben”. Scholen kunnen zich zelf aanmelden voor de financiële hulp. Ook wordt er 21 miljoen euro geïnvesteerd om de achterstand weg te werken die zogenoemde nieuwkomerskinderen de afgelopen maanden hebben opgelopen bij het thuisonderwijs. De ouders van deze kinderen „spreken vaak de Nederlandse taal nog niet goed”.

Lees meer: 500 miljoen extra voor studenten en zomerscholen

Coronabesmetting vastgesteld bij hond en drie katten in Nederland

Er is voor het eerst een coronabesmetting vastgesteld bij een hond in Nederland. Ook blijken drie katten besmet te zijn geweest met Covid-19, meldt het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit vrijdag. Bij de dieren werden antistoffen tegen het virus aangetroffen. Hoewel besmetting van mens op dier volgens het RIVM mogelijk is, is de impact van de besmetting op de gezondheid van dieren „verwaarloosbaar”.

De eigenaar van de hond waarbij antistoffen zijn gevonden, was eveneens besmet met Covid-19. De hond had ademhalingsproblemen en is eind april door een dierenarts geëuthanaseerd omdat de klachten verergerden. Het ministerie benadrukt dat nog onbekend is of de ademhalingsproblemen van het dier het gevolg waren van de coronabesmetting. De katten die een coronabesmetting opliepen, zijn afkomstig van nertsenhouderijen waar eerder besmettingen bij nertsen werden vastgesteld.

Het RIVM adviseerde coronapatiënten en mensen met symptomen eerder al om contact met huisdieren te vermijden. De kans dat huisdieren besmet raken is desondanks niet groot, aldus het instituut. Ook is de kans dat een besmet huisdier het virus vervolgens overdraagt een ander dier of mens besmet met het virus „verwaarloosbaar klein”.

Archiefbeeld van een kat met een mondkapje. Foto iStock

GGD'en: ruim 3.000 mensen nodig voor uitvoeren coronatests

Om vanaf juni alle Nederlanders met symptomen te kunnen testen op het coronavirus, hebben de 25 GGD'en maximaal 3.200 medewerkers nodig. Dat staat in een vrijdag gepresenteerd 'opschalingsplan' van de gezondheidsdiensten. Koepelorganisatie GGD GHOR spreekt van „een enorme klus”.

De GGD'en verwachten dat vanaf juni dagelijks minstens dertigduizend Nederlanders een coronatest zullen krijgen. Wanneer zo'n test positief blijkt, moeten GGD-medewerkers snel een contactonderzoek uitvoeren. Naar schatting zal dat tot wel 2.400 keer per dag nodig zijn, staat in het plan van de GGD'en.

Om de grote hoeveelheid contactonderzoeken goed te kunnen uitvoeren, gaan de GGD'en gebruik maken van een landelijk callcenter. De GGD'en gaan hun personeelsbestand uitbreiden tot achthonderd voltijdsbanen. Daarnaast zullen ze nog eens 2.400 „flexibele” krachten gaan inhuren, waarbij samengewerkt zal worden met „prominente partners”. Over wie dat zijn, maken de GGD'en komende week meer bekend.

De dag tot nu toe

Dit was vandaag tot dusver het belangrijkste nieuws over het coronavirus:

  • De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar met 1,7 procent gekrompen ten opzichte van de laatste drie maanden in 2019. De Duitse economie kromp in dezelfde periode met 2,2 procent, die van de hele eurozone nam naar schatting af met 3,8 procent.
  • De sterfte in Nederland is nog altijd hoger dan gemiddeld, maar ligt volgens het CBS weer bijna op het normale niveau. Sinds het begin van de corona-uitbraak overleden circa 9.000 mensen meer dan gemiddeld. Het officiële dodental als gevolg van Covid-19 ligt sinds vrijdag op 5.634.
  • Litouwen, Letland en Estland hebben als eerste EU-landen de grenzen weer geopend voor elkaars burgers. De grens van Frankrijk blijft komend hoogseizoen daarentegen waarschijnlijk gesloten voor buitenlandse toeristen.
  • Sinds de uitbraak van het coronavirus in maart zijn Nederlandse bedrijven en consumenten al voor 11 miljard euro tegemoetgekomen door banken, onder meer met uitstel van aflossingen en het geven van meer kredietruimte.
  • In de hoop dat passagiers van KLM geen geld terugvragen voor geannuleerde reizen maar voor een voucher kiezen, verhoogt de luchtvaartmaatschappij de waarde van de tegoedbon met 15 procent.

Nog 378 patiënten met Covid-19 op intensive care

Er lagen vrijdagmiddag nog 378 Nederlandse patiënten met Covid-19 op de intensive care. Dat zijn er 32 minder dan donderdagmiddag, blijkt uit nieuwe cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Van deze patiënten liggen er nog drie in Duitse ziekenhuizen, vier minder dan een etmaal geleden.

„De bezetting van de IC's is op een normaal niveau”, aldus Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. De IC-bedden die vrijkomen door de daling van het aantal coronapatiënten, wordt „volledig gebruikt” voor overige zorg. Het aantal patiënten dat zonder Covid-19 op de intensive care ligt, is opgelopen tot 527. Op reguliere afdelingen in ziekenhuizen liggen nog 981 patiënten met een coronabesmetting, 48 minder dan op donderdag.

Europees Parlement wil herstelfonds van 2.000 miljard euro

Het Europees Parlement heeft in meerderheid een resolutie aangenomen over een economisch herstelplan van 2.000 miljard euro in verband met de coronacrisis. Het fonds moet bovenop de meerjarenbegroting van 2021 tot en met 2027 komen en wordt gefinancierd met uitgifte van langlopende obligaties.

De resolutie is opgesteld door de sociaaldemocraten (S&D), liberalen (Renew), christendemocraten (EPP), conservatieven (ECR) en Europese Groenen en aangenomen met 505 stemmen voor en 119 stemmen tegen. Sommige Nederlandse partijen die vertegenwoordigd zijn in de Europese fracties stemden tegen.

Lidstaten die zwaar door de coronacrisis zijn getroffen, zouden volgens het parlement subsidies, rechtstreekse betalingen voor investeringen en leningen moeten krijgen voor economisch herstel. Het geld moet vooral worden besteed aan verduurzaming en digitalisering. Het parlement stelt voor belastingen te introduceren op onder meer grote techbedrijven, financiële transacties en plastic. Ook ligt er een plan om een CO₂-grensheffing in te voeren.

Op 27 mei presenteert de Commissie voorstellen voor het nieuwe zogeheten meerjarig financieel kader (MFK), met daaraan een herstelfonds gekoppeld. Het huidige MFK loopt tot eind dit jaar en bedraagt bijna 100 miljard euro. Na die presentatie zullen eerst de Europese lidstaten zich over het Commissievoorstel buigen. Zijn zij akkoord, dan zal het voorstel vervolgens ook door het Europees Parlement moeten worden aangenomen.

Franse drugshandel neemt af, prijzen nemen toe gedurende lockdown

De Franse drugshandel is met 30 tot 40 procent afgenomen en de prijzen zijn met 30 tot 60 procent gestegen. Het „criminele vernuft” is echter niet afgenomen, aldus Christophe Castaner, de minister van Binnenlandse Zaken op een persconferentie vrijdag. Drugs worden via thuisbezorging of drive-in verkocht.

Frankrijk is sinds 17 maart in een lockdown en houdt verscherpte grenscontroles. Volgens Stéphanie Cherbonnier, hoofd van de Franse drugsbestrijding, werden de drugshandelaren, net als hun klanten, verrast door de lockdown. Doordat de distributie werd verstoord, moesten zij op zoek naar andere manieren om aan drugs te komen.

Het gebruik van cannabis is in Frankrijk verboden, maar het land heeft wel een van de hoogste consumptiecijfers van Europa. De meeste hasj komt via Spanje uit Marokko. Wiet wordt veel uit Nederland gehaald.

Interpol concludeerde vorige maand dat criminelen ook in andere landen bijvoorbeeld maaltijdbezorgdiensten gebruiken als dekmantel voor het vervoeren van drugs en andere verboden waar. Nu de lockdownregels in verschillende landen versoepeld zijn en het drukker wordt op de wegen, neemt ook de illegale drugshandel weer toe, zeggen overheidsfunctionarissen tegen Reuters.

RIVM meldt 53 nieuwe sterfgevallen door Covid-19, 'maatregelen werken'

Bij het RIVM zijn de afgelopen 24 uur 53 nieuwe sterfgevallen door Covid-19 gemeld, waarmee het officiële dodental in Nederland oploopt tot 5.643. Ook zijn 35 nieuwe ziekenhuisopnames van coronapatiënten gemeld. Tot dusver zijn 11.492 mensen in Nederland opgenomen (geweest) die besmet waren met het virus. Voor beide cijfers geldt dat een deel van de meldingen met enkele dagen vertraagd kan zijn.

Verder zijn het afgelopen etmaal tweehonderd positieve coronatests geregistreerd, waarmee het totaal aantal positief geteste personen op 43.681 komt. Het werkelijke aantal besmettingen ligt vele malen hoger, aangezien niet iedereen getest wordt. De nieuwe cijfers passen volgens het RIVM „bij het beeld dat de maatregelen werken”.

Het werkelijke dodental door het coronavirus ligt overigens hoger doordat niet ieder sterfgeval door Covid-19 als zodanig wordt herkend. Een andere maatstaf om de effecten van het virus in kaart te brengen is de zogenoemde oversterfte: het percentage mensen dat méér overlijdt dan gebruikelijk in dezelfde periode de afgelopen jaren. Eerder op vrijdag maakte het CBS bekend dat sinds het begin van de uitbraak zo'n negenduizend mensen meer overleden zijn dan gemiddeld. Wel neemt de sterfte steeds verder af, inmiddels bijna tot het normale niveau.

Hoge oversterfte in Zweden zet vraagtekens bij voorbeeldrol

De afgelopen weken zijn in Zweden bijna 30 procent meer mensen gestorven dan gemiddeld in dezelfde periode de afgelopen jaren. Dat schrijft The New York Times (NYT) vrijdag op basis van eigen onderzoek. Zweden, dat zeer soepele coronamaatregelen hanteert, wordt geregeld door tegenstanders van een strenge lockdown aangehaald als hét voorbeeld dat bewijst dat het mogelijk is een land open te houden zonder grote gevolgen.

Volgens de Amerikaanse krant is dat beeld niet helemaal juist. Van 16 maart tot en met 3 mei overleden in Zweden 3.300 mensen, 27 procent meer dan normaal. In Duitsland was de sterfte tussen 16 maart en 12 april slechts 6 procent hoger dan gemiddeld. Dit percentage ligt in buurlanden Noorwegen en Finland van 16 maart tot en met 26 april zelfs 0 procent. In het Verenigd Koninkrijk, Spanje, België, Nederland, Italië en Frankrijk was de oversterfte in vergelijkbare periodes wel hoger dan in Zweden.

In The New York Times zegt demograaf Andrew Noymer dat de oversterfte in Zweden de afgelopen weken opvallend hoog was, zeker als in ogenschouw genomen wordt dat het land een sterk gezondheidsstelsel heeft en de zogenoemde gezondheidsongelijkheid onder Zweden laag is. „Er is geen reden dat de situatie in Zweden ernstiger zou moeten zijn dan in Noorwegen, Denemarken en Finland”, aldus Noymer.

Hierbij moet benadrukt worden dat het overheidsbeleid ten opzichte van de corona-uitbraak niet de enige factor is die invloed heeft de verspreiding van het virus en dat landen niet zonder meer met elkaar vergeleken kunnen worden. Zaken als reisgedrag, bevolkingsdichtheid, volksgezondheid en de grootte van gezinnen spelen ook een rol op de manier waarop het virus zich verspreidt. Ook is niet met zekerheid te stellen dat alle 'extra' sterfgevallen de afgelopen weken toe te schrijven zijn aan de pandemie.

Meer kappersafspraken in drie dagen dan normaal in een maand

Kappers zitten sinds ze afgelopen maandag hun werk weer mochten oppakken bepaald niet verlegen om klanten. Volgens de Algemene Nederlandse Kappers Organisatie (ANKO), die meer dan 5.500 kappers vertegenwoordigt, zijn in de eerste drie dagen van deze week evenveel afspraken gemaakt als normaal gesproken in een hele maand gebeurt.

Kappers hebben zich wel aan een aantal regels te houden. Volgens het hygiëneprotocol van ANKO mogen ze onder meer alleen knippen en verven op afspraak, moeten ze anderhalve meter afstand tot de klant en elkaar bewaren en meerdere keren nagaan of de klant klachtenvrij is. Kapsalonmedewerkers wordt bovendien gevraagd iedere dag hun temperatuur te meten en handschoenen en een mondkapje te dragen.

Veel mensen konden niet wachten tot de kappers weer open zouden gaan, dus zie je nu overal de coronacoupe.

Grootste krimp economie eurozone sinds begin metingen

De economie van de eurozone is de eerste drie maanden van dit jaar naar schatting met 3,8 procent gekrompen. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat vrijdag. Het is de sterkste krimp die Eurostat sinds het begin van de in 1995 heeft waargenomen. Het bureau legt een directe link met de coronamaatregelen die in maart zijn getroffen.

Terwijl de economie kromp, nam de werkloosheid toe. In het eerste kwartaal van 2020 hadden in de eurozone 0,2 procent minder mensen een baan dan in het laatste kwartaal van 2019. Het is de eerste keer sinds half 2013 dat de werkloosheid toeneemt. Vergeleken met het eerste kwartaal van 2019 is nog wel een afname van werkloosheid (0,3 procent) te zien.

In de hele Europese Unie is op het vlak van werkloosheid een vergelijkbare trend te zien. Volgens Eurostat kromp de economie op EU-niveau vorig kwartaal met 3,3 procent iets minder dan als alleen gekeken wordt naar de eurolanden. Omdat de meeste landen pas in de loop van maart (de laatste weken van het kwartaal) maatregelen doorvoerden, ligt het voor de hand dat de economische schade in het tweede kwartaal nog veel groter zal zijn.

CBS: sterfte weer bijna op normaal niveau

Vorige week zijn in Nederland zo’n drieduizend mensen overleden, honderd meer dan in een vergelijkbare week, melden het CBS en RIVM vrijdag. De sterfte is in alle leeftijdsgroepen weer „bijna op normaal niveau”, de voorbij weken daalde de oversterfte al langzaam.

Tot 8 maart overleden er gemiddeld 3.314 mensen per week. Daarna steeg de sterfte naar een maximum van 5.078 in de week van 30 maart tot 5 april. In de eerste negen weken van de corona-epidemie in Nederland, van 9 maart tot 10 mei, de zijn naar schatting zo’n negenduizend mensen meer overleden dan in een vergelijkbare periode de afgelopen jaren. In totaal overleden er bijna 36.000 mensen, terwijl dat er zonder het coronavirus waarschijnlijk 27.000 zouden zijn geweest. Het gaat om een oversterfte van 32 procent.

Het statistiekbureau vond geen duidelijke verschillen tussen inkomensgroepen en welvaartsniveau als het gaat om oversterfte. Wel overleden er meer mensen met een migratieachtergrond dan inwoners met een Nederlandse achtergrond. In absolute aantallen was de groep overledenen met een migratieachtergrond echter klein.

In hoeverre de oversterfte door corona komt, is niet precies te zeggen maar statistici zien wel dat de hogere sterfte samenvalt met de epidemie. Deze cijfers zijn een schatting, gebaseerd op meldingen van overlijden, en helpen een completer beeld te geven. Het officiële dodental staat op 5.590, in totaal zijn er 43.481 besmettingen vastgesteld. Het dagelijks gemelde aantal doden en aantal positieve tests daalt al weken achtereen. De daling is volgens het RIVM het gevolg van de maatregelen tegen de verspreiding.

Peter Hein van Mulligen: strenge maatregelen lijken verband te houden met economische krimp

Hoe strenger de maatregelen, hoe groter de economische krimp. Volgens Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, lijkt er een verband te zijn tussen hoe ver een land gaat met zijn lockdown en de economische prestaties. Dat zegt hij in een telefonische reactie op de CBS-cijfers van vrijdagmorgen.

Uit de cijfers bleek dat de Nederlandse economie het afgelopen kwartaal met 1,7 procent is gekrompen. De Duitse evenknie van het statistiekbureau meldde dat het bruto binnenlands product (bbp) in Duitsland, waar strengere maatregelen golden, in dezelfde tijd met 2,2 procent afnam. Op Twitter zette Van Mulligen vrijdagochtend een overzicht van Europese landen en de economische krimp in het eerste kwartaal.

Zweden, waar soepele maatregelen gelden, werd het minst geraakt. Frankrijk, dat een zeer strenge lockdown kende, het meest. De afname van het bbp hangt vooral samen met de afname van consumptie, zegt Van Mulligen. „En door een lockdown kunnen mensen nou eenmaal minder geld uitgeven.”

Het speelt een rol wanneer de landen de lockdown invoerden, zegt de CBS-econoom. Hoe eerder, hoe meer impact. Spanje en Italië waren er vroeg bij en die hebben dan ook een bovengemiddeld hoge krimp. Van Mulligen: „Maar de maatregelen in Frankrijk gingen gelijk in met die van ons. Die waren wel een stuk strenger.” Frankrijk kromp bijna drie keer zo veel als Nederland.

Van Mulligen haast zich wel te zeggen dat de maatregelen niet alles verklaren. „Het virus is in de eerste plaats de oorzaak van de crisis. Als alle maatregelen opgeheven zouden worden, verwacht ik niet dat mensen net zo makkelijk weer naar een volle kroeg gaan of naar een druk concert. Mensen passen hun gedrag aan.” Kijk naar Zweden, zegt hij. Daar gelden soepele maatregelen maar krimpt de economie nog steeds. „De lockdown geeft een extra effect. Maar de hoofdoorzaak blijft het virus.”

Twitter avatar phvmulligen Peter Hein van Mulligen Ook de Duitse economie krimpt. Hoe strenger de lockdown, des te groter de economische impact lijkt https://t.co/WzuyqAFAq2

Duitse economie maakt in eerste kwartaal grootste krimp door sinds crisis

De Duitse economie heeft in het eerste kwartaal de grootste krimp meegemaakt sinds de crisis in 2009. In de eerste drie maanden van dit jaar nam het bruto binnenlands product van de grootste economie van Europa af met 2,2 procent, meldt Reuters vrijdag.

Net als in andere landen sloten in Duitsland het afgelopen kwartaal veel winkels en fabrieken om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Vanaf eind vorige maand zijn voorzichtig enkele versoepelingen doorgevoerd. Naar verwachting wordt de klap voor de economie in het twee kwartaal nog groter. Veel lockdownmaatregelen waren pas van kracht vanaf de tweede helft van maart.

De Nederlandse economie, die nauw verbonden is met die van Duitsland, kampte in de eerste drie maanden van dit jaar ook met een fikse krimp. Ten opzichte van het laatste kwartaal van 2019 nam het bbp af met 1,7 procent.

Lees meer over de Nederlandse economische krimp: Forse krimp van economie in eerste kwartaal

Frankrijk rekent dit jaar niet meer op toeristen

  • Het Duitse Robert Koch-Institut heeft vrijdagochtend 101 sterfgevallen gemeld waarvan bekend is dat de doodsoorzaak Covid-19 is. Sinds de uitbraak van het virus dat de ziekte veroorzaakt, zijn voor zover bekend 7.824 Duitsers overleden. Vrijdag zijn 913 nieuwe besmettingen met het coronavirus gemeld. Dat betekent dat in totaal 173.152 mensen in Duitsland positief zijn getest. Er zijn in het land volgens DPA ruim drie miljoen mensen getest. Duitsland hervat aanstaand weekend als eerste en vooralsnog enige land in Europa de nationale voetbalcompetitie: de Bundesliga.
  • April was voor België de dodelijkste maand sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat stelt een onderzoeksgroep van de Vrije Universiteit Brussel. De oorzaak is „met grote waarschijnlijkheid” het coronavirus. Daar zijn sinds de wereldwijde uitbraak voor zover bekend 8.903 mensen aan overleden. Vooral de eerste twee weken van april was de oversterfte in België hoog, met op 10 april 639 sterfgevallen op één dag. Het ging daarbij om alle mensen die zijn overleden, niet alleen Covid-19-patiënten.
  • Frankrijk laat komend hoogseizoen waarschijnlijk geen buitenlandse toeristen toe. Daarop heeft staatssecretaris van Toerisme Jean-Baptiste Lemoyne vrijdagochtend gezinspeeld tegenover LCI. Hij riep Fransen op deze zomer zoveel mogelijk op vakantie te gaan in eigen land. „We moeten het vrijwel zeker doen zonder buitenlandse bezoekers.” De Franse overheid komt de toerismesector, die goed is voor 8 procent van het bnp, tegemoet met een pakket maatregelen met een gezamenlijke waarde van 18 miljard euro.
  • De Chinese industrie toont voorzichtig tekenen van herstel. Dat blijkt uit vrijdag gepubliceerde overheidscijfers, waar persbureau Bloomberg uit citeert. In april was de groei bijna 4 procent ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar. Dat kwam met name doordat voor het eerst dit jaar de industriële productie groeide. Een van de eerste versoepeling van coronamaatregelen in China was het opnieuw openen van grote fabrieken. Tegelijkertijd blijven detailhandelverkopen en investeringen door bedrijven ver achter. Die waren in april respectievelijk 7,5 procent en 10,3 procent lager dan een jaar eerder.

KLM komt met nieuwe voucherregeling: vouchers 15 procent meer waard

KLM-klanten die geen geld terugvragen als hun reis geannuleerd wordt maar voor een voucher kiezen, krijgen een waarde van 15 procent bovenop hun tegoedbon. Dat maakte de luchtvaartmaatschappij vrijdagochtend bekend in een persbericht. Die extra waarde krijgt ook iedereen die voor vandaag een voucher heeft gekregen. Hiermee wil KLM het voor reizigers aantrekkelijker maken om hun tickets om te zetten in een waardebon.

Donderdag meldde KLM al dat reizigers wier vlucht niet doorgaat voortaan kunnen kiezen tussen een voucher of geld terug. De regeling was tot nu dat iedereen wiens vlucht geannuleerd wordt een voucher krijgt die na twaalf maanden alsnog om te zetten was in geld. Als de vouchers na een jaar niet ingezet zijn en worden uitbetaald, vervalt de 15 procent extra waarde. Dan geeft KLM de originele ticketprijs terug.

KLM, dat met het stilvallen van het luchtverkeer in financiële nood verkeert, wilde voorkomen dat alle klanten geld zouden terugvragen. De regeling kwam de KLM en de Nederlandse overheid die het gedoogde op veel kritiek te staan, van zowel de Consumentenbond als de Europese Commissie. Volgens het Europees recht hebben klanten bij annulering namelijk recht op een andere vlucht of terugbetaling.

De keuze tussen geld terug of een voucher geldt niet voor klanten van KLM wier reis voor vandaag is geannuleerd. Die kunnen wel, zoals gezegd, 15 procent bovenop hun voucher krijgen. De Consumentenbond vindt het „onacceptabel” dat de keuze tussen een tegoedbon en geldrestitutie niet met terugwerkende kracht geldt, zei de bond tegen NRC.

Het kabinet kondigde eerder aan het noodlijdende KLM te helpen met een staatssteun van 2 à 4 miljard euro.

Lees meer over de perikelen rond de voucherregeling: Kabinet wilde KLM via vouchers beschermen, maar werd teruggefloten

FIOD belt aan bij 'coronafraudeurs'

De FIOD, de opsporingsdienst van de Belastingdienst, gebruikt een andere aanpak om ‘coronafraudeurs’ aan te pakken. Waar de rechercheurs normaal gesproken eerst diepgravend financieel onderzoek doen voordat ze zich bij mogelijke fraudeurs melden, staan ze nu direct bij mensen op de stoep om ze te waarschuwen. „We proberen ervoor te zorgen dat die zaken niet doorgaan door te zeggen: ‘We zien wat er gebeurt, stop hiermee’. En dat helpt”, licht een woordvoerder toe.

De opsporingsdienst ontving de afgelopen maanden zo'n tweehonderd meldingen van fraudeurs die proberen te verdienen aan het coronavirus. De helft hiervan ging over oplichting in mondkapjes. Zo worden voor woekerprijzen kapjes aangeboden die vervolgens niet geleverd worden. De andere helft van de meldingen ging over misbruik van steunmaatregelen van de overheid en ongebruikelijke banktransacties. In de omschrijving van de transactie werden coronamedicijnen of beschermingsmiddelen genoemd.

Veel van de gewaarschuwden stoppen met hun handel, zegt de FIOD. Als dat niet het geval is, kan de opsporingsdienst overgaan tot een strafrechtszaak. Er lopen inmiddels vijf strafrechtszaken, maar in deze gevallen kregen de fraudeurs geen waarschuwing vooraf. De zwaarte van de verdenking bepaalt of rechercheurs eerst aanbellen of er direct een zaak van wordt gemaakt.

De lopende zaken zijn door de crisis op een lager pitje gezet, laat de opsporingsdienst weten. „Corona heeft de prioriteit en aandacht.”

'Alleen nog zzp-steun na inkomenscheck partner'

Het kabinet gaat mogelijk strengere eisen stellen aan steun voor ondernemers die door de coronacrisis in problemen geraken. Zij maken binnenkort pas aanspraak op de zogeheten Tozo-regeling wanneer ze hebben aangetoond dat een eventuele partner te weinig verdient om op terug te vallen, meldt het FD vrijdagochtend op basis van bronnen die kabinetsplannen inzagen.

De Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandig ondernemers (Tozo) was begin april een van de eerste instrumenten die het kabinet inzette om economische schade van het coronavirus te compenseren. Gedupeerde ondernemers konden via de regeling hun inkomen voor maximaal drie maanden aan laten vullen tot het sociaal minimum. Bij de invoer deden ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) en Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) een „moreel beroep” op ondernemers door nauwelijks eisen te stellen aan uitkering van de regeling. Daar komt volgens het FD volgende week verandering in.

Een partnertoets is bedoeld om te garanderen dat alleen zzp'ers in „broodnood” aanspraak kunnen maken op overheidssteun. Gemeenten zouden daarop moeten mogen handhaven, is het plan. Het onderwerp staat vrijdag op de agenda van de ministerraad. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat weten dat volgende week inderdaad een nieuw steunpakket wordt aangekondigd, maar maakt nu nog niet bekend wat dat zal behelzen.

Staatssecretaris Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD) tijdens een wetgevingsoverleg over het noodpakket in de Tweede Kamer, vorige maand. Foto Sem van der Wal/ANP

Veel verzuim bij leerlingen uit arme gezinnen

Bovengemiddeld veel basisschoolleerlingen uit arme gezinnen blijven deze week thuis. Veel ouders zouden bang zijn hun kinderen weer naar de klas te sturen. Daarvoor waarschuwt het Jeugdeducatiefonds, dat rond de tweehonderd basisscholen bijstaat met leerlingen uit achterstandssituaties, vrijdag in de Volkskrant. Leerlingen uit arme gezinnen zouden zo nog meer een achterstand oplopen.

Het fonds ontvangt signalen vanuit zijn achterbaan dat 20 tot 30 procent van de kinderen uit arme gezinnen niet naar school komt. Dat is flink meer dan het landelijk geschatte gemiddelde. De Algemene Vereniging Schoolleiders meldde donderdag dat ze schat dat van alle leerlingen in het basis- en speciaal onderwijs deze week tussen de 3 en 5 procent thuisblijft.

„Veel ouders hebben het idee dat hun kind een soort proefkonijn is”, zegt voorzitter van het Jeugdeducatiefonds en tevens oud-PvdA-voorzitter Hans Spekman in de Volkskrant. „Ouders van Marokkaanse en Turkse afkomst die nieuws uit het land van herkomst volgen, zien dat in deze landen strengere coronamaatregelen gelden. Dat voedt de angst.” Ook speelt mee dat sommige naaste familieleden van de kinderen tot de risicogroep behoren. Daarom worden de kinderen thuisgehouden.

Kinderarts en voorzitter van de Vereniging voor Kindergeneeskunde Károly Illy zei vrijdagochtend tegen het NOS Radio 1 Journaal dat ouders hun kinderen zonder zorgen naar school kunnen laten kaan. „Ik begrijp dat ouders zich zorgen maken, maar inmiddels weten we dat kinderen op de basisschool een verwaarloosbare rol spelen in het verspreiden van het coronavirus.” Nederland telt 6.200 basisscholen en 1,4 miljoen basisschoolleerlingen.

Lees meer over het weer openen van de basisscholen: ‘We moeten ze weer in het gareel zien te krijgen’

Banken kwamen bedrijven en consumenten al voor 11 miljard euro tegemoet

Sinds de uitbraak van het coronavirus in maart zijn banken hun klanten op de zakelijke- en consumentenmarkt al voor 11 miljard euro tegemoet gekomen met onder meer uitstel van aflossingen en het geven van meer kredietruimte. Dat meldt de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) vrijdag. Het gaat om 143.000 ondernemers en 28.000 consumenten. De steun die banken hebben verleend, staat los van de compensatie die de overheid sinds het uitbreken van Covid-19 verleent.

De meest getroffen regeling is een uitstel van betaling. Deze is sinds medio maart met 129.000 bedrijven en 18.000 consumenten – die bijvoorbeeld een hypotheek of lening hadden af te lossen – overeengekomen. De gemiddelde „betaalpauze” duurt bij consumenten één tot drie maanden. Er zijn daarnaast bijna 14.000 nieuwe financieringen verstrekt aan bedrijven, met een totaalwaarde van 8,6 miljard euro. Bij een kwart van die financieringen staat de overheid garant.

Volgens NVB-voorzitter Chris Buijink neemt het aantal financieringsaanvragen inmiddels af. Toch verwacht hij op de korte termijn weer een toename, nu het kabinet vorige week aankondigde voor 750 miljoen euro garant te zullen gaan staan voor bedrijven die financieringen tot 50.000 euro nodig hebben. Het aantal pinpas- en iDeal-transacties neemt inmiddels ook weer toe, ziet de NVB. De laatste weken gaat het weer om gemiddeld 4 miljard euro op weekbasis.

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken, VVD) kondigde vorige week via de zogenoemde Kleine Kredieten Coronagarantieregeling (KKC) garant te staan voor 750 miljoen euro aan overbruggingskredieten. Foto Bart Maat/ANP

Slovenië roept einde epidemie uit als eerste land in Europa

De Sloveense regering heeft donderdag officieel aangekondigd dat de coronavirusepidemie in het land afgelopen is. Slovenië is daarmee het eerste land in Europa dat die aankondiging doet. De afgelopen twee weken bleef het aantal nieuwe besmettingen elke dag onder de tien.

12 maart werd de epidemie in het land uitgeroepen. Scholen, horeca, winkels en sportclubs werden gesloten en het openbaar vervoer stopte met rijden. Sinds het begin van de uitbraak in het land werden er 103 doden door het coronavirus geteld en werden er 1.464 besmettingen geregistreerd. Het naast Italië gelegen Slovenië heeft twee miljoen inwoners. In april werd al een versoepeling van de beperkingen aangekondigd. Scholen gaan volgende week deels weer open, net als de horeca in het land.

Iedereen blijft verplicht gezichtsmaskers te dragen in overdekte openbare ruimtes en afstand te houden van elkaar. EU-burgers kunnen het land weer in zonder in quarantaine te hoeven. Voor mensen van buiten de EU blijft de quarantaineverplichting van veertien dagen bestaan. Buitenlandse reizigers die symptomen van het coronavirus vertonen, worden het land niet binnengelaten.

Supermarkten maken hoge omzet in eerste kwartaal door ‘hamstergedrag’

Supermarkten en speciaalzaken in de voedselsector hebben goede zaken gedaan in het eerste kwartaal van 2020. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De omzet in deze branche lag 6,4 procent hoger dan een jaar eerder, de grootste stijging in twaalf jaar.

Met name de supermarkten draaiden een hoge omzet. In maart lag de omzet van de supermarkten in Nederland 13,1 procent hoger dan een jaar ervoor, wat volgens het CBS mede een gevolg is van hamstergedrag van consumenten. In het hele eerste kwartaal werd 6,9 procent meer omgezet, waar speciaalzaken als slagerijen en slijterijen 4,9 procent meer omzetten.

Ook in de zogeheten non-foodsector - van kledingwinkels, meubelwinkels tot drogisterijen - zijn de gevolgen van de coronacrisis zichtbaar. Over het hele kwartaal werd 0,6 procent minder omgezet in vergelijking met een jaar eerder. Dat kwam vooral door de verliezen die werden gedraaid in maart, toen deze sector 8 procent minder omzette. Met name de kledingbranche (omzetverlies van 16,2 procent) en de schoenenbranche (15,7 procent minder) leverden in het eerste kwartaal in.

Dat mensen meer thuis zijn en tijd over hebben, lijkt zijn weerslag te hebben op de omzet van de doe-het-zelfbranche. In het eerste kwartaal zag deze tak een stijging van 13,6 procent in de omzet. In de gehele detailhandel wordt ook meer via internet verkocht. De internetomzet steeg in het eerste kwartaal van het jaar met 19,1 procent, de grootste toename in twee jaar.

Lees ook: Omzet detailhandel gestegen dankzij extra verkoop supermarkten

Baltische staten openen grenzen voor elkaar

Litouwen, Letland en Estland zijn de eerste groep landen in de Europese Unie die een „reisbubbel” hebben gevormd. Vanaf vandaag mogen de burgers van de drie Baltische staten weer vrij naar de andere landen reizen. De maatregel moet de regionale economie en het toerisme weer enigszins op gang brengen.

De drie Oost-Europese landen zijn relatief dunbevolkt en hebben nauwelijks nieuwe coronabesmettingen geregistreerd in de afgelopen dagen. In totaal werden er in de drie landen 4.274 besmettingen geregistreerd en overleden er 125 mensen aan de gevolgen van het coronavirus. In de afgelopen 24 uur kwamen er slechts 13 nieuwe besmettingen bij.

Volgens de Litouwse premier Saulius Skvernelis is de Baltische reisbubbel „een kans voor bedrijven om te heropenen en een eerste sprankje hoop voor mensen dat het leven weer normaal wordt”.

Minder vacatures, fors meer uitkeringen

Het aantal vacatures is in het eerste kwartaal fors gedaald: met 21 procent. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag. Eind maart waren er 226.000 baanopeningen, ruim 60.000 minder dan eind vorig jaar. Dat is – in aantallen – de grootste afname die het CBS ooit heeft gemeten. Ook meldt het CBS dat vooral flexwerkers, zoals uitzend- en oproepkrachten, afgelopen kwartaal zonder werk kwamen te zitten.

Desondanks is het werkloosheidscijfer in maart niet opgelopen, meldde het CBS vorige maand al. Net als in februari was in maart 2,9 procent van de beroepsbevolking werkloos. De komt mede door de strikte definitie van werkloosheid die het CBS hanteert. Wie geen betaald werk heeft maar er wel naar zoekt en daarvoor direct beschikbaar is, is volgens het CBS werkloos.

Het CBS ziet dat vooral flexwerkers de afgelopen drie maanden hun baan zijn kwijtgeraakt. Zo raakte 12 procent van de uitzendkrachten vorig kwartaal zijn of haar baan kwijt. In dezelfde periode vorig jaar was dat nog 8,5 procent. Ook bij oproepkrachten ging het dit jaar om 11,6 procent, tegen vorig jaar minder dan 10 procent.

Het aantal aanvragen voor een bijstandsuitkering is in maart met liefst 56 procent gestegen ten opzichte van de maand ervoor vanwege de coronacrisis. Dat meldt de vereniging van sociale diensten Divosa op basis van gegevens van 179 gemeenten.

Normaal gesproken is het aantal bijstandsaanvragen door het jaar heen redelijk stabiel. Divosa gaat ervan uit dat het aantal aanvragen in april verder is gestegen vanwege de coronamaatregelen.

Lees ook: ‘Ook hogeropgeleiden zijn nu onzeker’

Trump overweegt banden met China te verbreken

De Amerikaanse president Trump wil China straffen voor de wijze waarop het land is omgegaan met de uitbraak van het coronavirus vorig jaar in de stad Wuhan. In een interview met Fox Business Network zei de president dat in het ergste geval de VS zelfs de relatie met China zou kunnen verbreken.

De handelsovereenkomst die Trump in januari tekende met China zou heroverwogen moeten worden. „De inkt was nauwelijks droog en toen gebeurde deze plaag. Het voelt nu niet meer hetzelfde voor mij”, zei Trump. Volgens de president had het coronavirus gestopt kunnen worden als het Aziatische land meer moeite had gedaan.

Op een vraag wat de Verenigde Staten van plan zijn om te doen met China zei Trump in het interview dat er veel mogelijkheden zijn. „We zouden zelfs de hele relatie kunnen verbreken”, zei hij. Zo'n breuk zou volgens de president 500 miljard dollar (462 miljard euro) opleveren.

Lees ook: Een totalitaire leider kan geen fouten maken. Nooit

Nederlandse ondernemers nooit eerder zo pessimistisch geweest over de toekomst

De coronacrisis heeft het ondernemersvertrouwen een historische knauw gegeven. Het vertrouwen kwam uit op -37,2, tegen 6,4 in het vorige kwartaal. Sinds het begin van de metingen zijn ondernemers volgens het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) niet zo pessimistisch geweest. Zelfs tijdens de financiële crisis rond 2009 was het gebrek aan vertrouwen niet zo laag.

Het onderzoek is vorige maand afgerond, waardoor de versoepelingen van de coronamaatregelen van 6 mei niet zijn meegenomen. Begin 2018 bereikte het ondernemersvertrouwen de hoogste waarde (18,1). Vervolgens werd tot en met het eerste kwartaal van 2020 een geleidelijk dalende trend ingezet. Voor het eerst sinds het vierde kwartaal van 2013 hebben nu negatief gestemde ondernemers de overhand.

Momenteel is het vertrouwen het laagst in de horeca. Ook in de logistieke sector, de autohandel en bij bedrijven die zich met delfstoffenwinning bezighouden, heerst pessimisme. Mensen die actief zijn in de bouwnijverheid en de detailhandel hebben iets meer vertrouwen in de toekomst.

Welkom in dit blog

Hier brengen we vandaag weer het belangrijkste nieuws over de coronacrisis. Dit waren de belangrijkste nieuwsfeiten van donderdag:

  • Het dodental als gevolg van het coronavirus nam de afgelopen dag toe tot 5.590. Op de intensive care liggen steeds minder Nederlandse coronapatiënten: het zijn er nu nog 410, 22 minder dan gisteren.
  • CPB ziet 'historische daling' in aantal gewerkte uren in maart. Eind maart werkten Nederlanders gemiddeld 13 procent minder uren dan aan het begin van de maand. Ook is er waarschijnlijk sprake van „verborgen werkloosheid”, zegt CPB, want een vijfde van de 9,5 miljoen werkenden in Nederland wordt momenteel gesteund door de staat.
  • Achterstanden bij rechtspraak lopen flink op door coronacrisis. Het aantal strafzaken waarvan de behandeling vertraging oploopt, is door de crisis bijna verdrievoudigd.
  • RIVM past advies voor singles aan: knuffelmaatje of seksbuddy mag. Vrijgezel en behoefte aan lichamelijk contact? Logisch, vindt het RIVM.
  • In een „optimistisch scenario” kan een vaccin tegen het nieuwe coronavirus over een jaar goedgekeurd worden. Dat zegt het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA).

 

Lees hier het blog van donderdag terug