Nederlandse stichting klaagt EU aan wegens financieren ‘dwangarbeid in Eritrea’

Om de werkgelegenheid te stimuleren en immigratie te voorkomen, investeert de Europese Unie miljoenen euro’s in een wegenbouwproject. Dat kan niet zonder dwangarbeiders, zeggen Nederlandse Eritreeërs.

De Eritrese havenstad Massawa, in 2011. Het autoritair geleide land is zeer ontoegankelijk voor de media.
De Eritrese havenstad Massawa, in 2011. Het autoritair geleide land is zeer ontoegankelijk voor de media. Foto JordiStock

De Nederlandse stichting Human Rights for Eritreans heeft woensdag de Europese Unie gedagvaard wegens een EU-project dat tot dwangarbeid zou leiden in Eritrea. Dat bevestigt de voorzitter van de stichting, de 39-jarige Mulueberhan Temelso.

Met het geld, afkomstig van het EU Emergency Trust Fund for Africa, worden wegen aangelegd in het Oost-Afrikaanse land. Het doel van het project is officieel om de werkgelegenheid te stimuleren. Vorig jaar werd er 20 miljoen euro geïnvesteerd in het project, later kwam daar nog eens 60 miljoen euro bij. Het EU-fonds voor Afrika werd in 2015 in het leven geroepen om Afrikaanse migratie richting Europa af te remmen.

Maar volgens voorzitter Temelso werkt het project dwangarbeid in de hand. In het projectplan van de EU staat dat de wegen mede door leden van de zogeheten nationale dienst worden aangelegd. Die dienst ligt internationaal onder vuur: de massale inzet van dwangarbeiders in Eritrea onder het mom van de ‘nationale dienstplicht’ is bevestigd door onder meer de internationale arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties.

„Het zal niet moeilijk zijn om te bewijzen dat de EU mensenrechten schendt”, zegt de advocaat van de stichting Emiel Jurjens, van advocatenkantoor Kennedy Van der Laan. „De VN kwalificeren de praktijken van de nationale dienst zelfs als een misdaad tegen de menselijkheid.” Daarom heeft de Stichting de EU aangeschreven en gevraagd het project te stoppen, aldus Jurjens.

Alle Eritreeërs moeten vanaf hun 18de in dienst voor onbepaalde tijd. Het regime bepaalt wie welke baan krijgt en waar. Een private sector kent het land niet. De meeste mensen worden zwaar onderbetaald. Wie protesteert wordt opgepakt of verdwijnt. „Het is zó dubbel”, zegt Temelso telefonisch vanuit Barneveld. „Eritreeërs die asiel aanvragen in Europese landen krijgen dit vaak ook, vanwege de mensenrechtenschendingen in het land en de gedwongen dienstplicht. Aan de andere kant houdt de EU dit systeem in stand door er geld in te investeren.”

Volgens Human Rights Watch zorgt met name de onbepaalde duur van de nationale dienst voor veel Eritrese vluchtelingen. Volgens de UNHCR, de vluchtelingentak van de Verenigde Naties, zijn tot en met eind 2018 meer dan een half miljoen Eritreeërs gevlucht, ongeveer 10 procent van de bevolking. Rond de 80 procent van de Eritrese asielaanvragen wordt in Europese landen ingewilligd. In 2018 vroegen ongeveer 4.000 Eritreeërs asiel aan in Nederland, de gemeenschap is hier relatief groot (in 2017 20.000 mensen) wat mede verklaart waarom het een Nederlandse stichting is die de EU daagt.

Lees ook: Geen jongere die in Eritrea wil blijven

Het EU fonds is een noodplan

De Europese Commissie gaat niet in op vragen van NRC over het project en benadrukt alleen dat de uitvoering van hun beleid wordt geleid door de beginselen die zijn vastgelegd in artikel 21 van het Verdrag van de EU, het handvest van de Verenigde Naties en het internationaal recht – met respect voor de democratie, rechtsstaat, mensenrechten, fundamentele vrijheden en de principes van gelijkheid en solidariteit. De Commissie liet eerder aan The New York Times weten alleen verantwoordelijk te zijn voor de aanschaf van materiaal en gereedschap om het herstel van wegen te ondersteunen. De Amerikaanse krant schreef eerder over de omstreden aanleg van de wegen met EU-geld. Ook zou „bijzondere aandacht worden besteed aan het waarborgen van minimumnormen voor de gezondheid en veiligheid van de werknemers die betrokken zijn bij het aanleggen van de weg”.

Aangezien het EU-fonds voor Afrika officieel als een ‘noodplan’ wordt aangemerkt, worden de investeringen met gelden eruit niet onderworpen aan de strenge eisen op het gebied van aanbestedingen en toezicht die normaliter bij de uitgaven van de Europese Unie gelden, schreef The New York Times eerder dit jaar.

Donderdag zal het Europees Parlement stemmen over een motie die de commissie vraagt de investeringen in Eritrea te bevriezen, vanwege het gebrek aan toezicht op de besteding van EU-geld. De eerste zitting in de rechtszaak van de stichting tegen de EU vindt plaats op woensdag 17 juni om 10 uur in de rechtbank van Amsterdam.