Leerlingen in speciaal onderwijs krijgen vier kansen op diploma

Kamerdebat Examenleerlingen in speciaal onderwijs mogen vier keer een herkansing doen, besloot de Tweede Kamer deze woensdag.

Minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) tijdens het spoeddebat deze woensdagmiddag over de examens in het voortgezet speciaal onderwijs. Foto Bart Maat/ANP
Minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) tijdens het spoeddebat deze woensdagmiddag over de examens in het voortgezet speciaal onderwijs. Foto Bart Maat/ANP

Een verdere versoepeling van de examenregeling voor leerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs (vso) maar niet zoals de Kamer had verzocht. Dat is de uitkomst van een spoeddebat deze woensdagmiddag tussen minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, ChristenUnie) en de Tweede Kamer. Examenleerlingen krijgen een extra herkansing en tot het einde van het jaar om hun schooljaar af te ronden. Ook mogen ze intussen alvast starten met een vervolgopleiding. De versoepeling geldt ook voor thuiszitters.

De Kamer had Slob in een motie verzocht ervoor te zorgen dat examenleerlingen van het voortgezet speciaal onderwijs vanwege corona hun diploma halen op basis van eerder behaalde resultaten, net zoals op reguliere middelbare scholen. De redenering: deze kwetsbare doelgroep, met leerlingen met leer- en gedragsproblemen en/of handicaps, moet eind mei gewoon mondelinge examens doen, terwijl ze dan maanden niet naar school zijn geweest. Terwijl de examens voor leerlingen van het reguliere onderwijs zijn geschrapt. Oneerlijk, vindt de Kamer.

Staatsexamens

Maar volgens Slob zou het ten koste gaan van de waarde van het diploma als de examens voor vso-leerlingen worden geschrapt. Dat voor hen een andere regeling geldt, komt doordat het voortgezet speciaal onderwijs zelf geen examens mag afnemen. Leerlingen maken daarom staatsexamens. Het schriftelijke deel daarvan gaat door corona niet door, maar de college-examens (vergelijkbaar met schoolexamens) wel. Die zijn bijna altijd mondeling – een extra horde voor sommige vso-leerlingen, die bijvoorbeeld autistisch zijn. In tegenstelling tot het reguliere onderwijs, waar leerlingen schoolexamens maken volgens een formeel vastgesteld programma, zijn er voor de resultaten van het voortgezet speciaal onderwijs geen regels. Sommige scholen werkten dit laatste jaar bijvoorbeeld niet met cijfers.

In plaats van 3 nu 4 herkansingen

Slob had al maatregelen genomen om vso-leerlingen tegemoet te komen. Zo mag er een bekende leraar aanwezig zijn bij het college-examen, dat door een externe examinator wordt afgenomen. Leerlingen zouden drie herkansingen krijgen in plaats van één, en nu dus zelfs vier.

Maar veel Kamerleden haalden de indringende persoonlijke verhalen aan die ze hadden gehoord van vso-leerlingen die door de examenregeling in de knel komen. Het lukte Slob de afgelopen weken niet om zijn punt uit te leggen: dat het ook voor hen belangrijk is dat hun diploma waarde heeft. Het leek alsof hij een systeemwerkelijkheid verdedigde, in plaats van het menselijke verhaal.

Zelfs al had hij alle belangenorganisaties aan zijn zijde. Zoals het Landelijke Expertisecentrum Speciaal Onderwijs, die benadrukte dat het juist voor het „emanciperend effect” van deze groep belangrijk is diploma’s niet zomaar weg te geven. Of oudervereniging Balans, die vindt dat een diploma „serieus moet toetsen of een leerling klaar is voor een vervolgopleiding”, zegt woordvoerder Joli Luijckx. „Maar je moet wel zorgen dat wat je toetst, zo veel mogelijk recht doet aan deze toch kwetsbare groep.” Daarom vindt ze het jammer dat de college-examens niet digitaal gemaakt mogen worden.

Geen zweetvoeten

Saillant is dat het spoeddebat is aangevraagd door D66 en CDA, coalitiepartners van de partij van Slob. De motie die Slob naast zich neerlegt komt ook van deze partijen. Die werd door een ruime meerderheid (110 zetels) aangenomen.

„Deze leerlingen zitten niet vanwege hun zweetvoeten op het speciaal onderwijs”, zei Paul van Meenen (D66) woensdagmiddag bij aanvang van zijn bijdrage. Net als mede-indiener Michel Rog (CDA) zag hij in dat het afschaffen van de examens voor het vso niet meer zou lukken. Ze stelden voor de regeling te verruimen zoals door Slob is overgenomen.