‘Koning krijgt ten onrechte subsidie voor Het Loo’

Kritiek van juristen De koning krijgt een voorkeursbehandeling om ongestoord te kunnen jagen. En dat mag niet, zeggen juristen.

Foto Rob Voss/Hollandse Hoogte

De 4,7 miljoen euro natuursubsidie die koning Willem Alexander krijgt voor Kroondomein Het Loo is onrechtmatig verleend. Dat stellen twee vooraanstaande juristen donderdagavond in Zembla, het onderzoeksprogramma van de BNNVARA. Stichting De Faunabescherming is een bezwaarprocedure begonnen om de subsidie aan te vechten.

Zembla kreeg de niet eerder openbaar gemaakte subsidiebeschikking voor het Kroondomein in handen. Daaruit blijkt dat de koning „ter bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer” niet de gebruikelijke 1 hectare, maar in zijn geval 7.200 hectare van het Kroondomein mag sluiten. Bovendien is hij vrijgesteld van de normaliter geldende openstellingsverplichting van 358 dagen, bedoeld om de belastingbetaler te laten meegenieten van een gesubsidieerd natuurgebied. Driekwart van het Kroondomein is drie maanden per jaar, in het jachtseizoen, voor het publiek gesloten.

Volgens Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht van de Universiteit Leiden, ontbreekt een deugdelijke onderbouwing van de vrijstellingen en is de voorkeursbehandeling voor de koning in strijd met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. „Er wordt alleen maar gezegd: voor u [de koning, red.] geldt dat niet.”

Voermans noemt de beschikking „onrechtmatig”. De hoogleraar kan slechts één verklaring voor de constructie bedenken, zegt hij in de uitzending: het staatshoofd wil „ongestoord kunnen jagen”. In de uitzending zijn beelden te zien van door de koning georganiseerde jachtpartijen.

Het Kroondomein is eigendom van de staat. Maar de koning beheert het natuurgebied op de Veluwe en ontvangt de opbrengsten – bijvoorbeeld uit houtkap – en subsidies. De natuursubsidie voor de koning komt van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid (LNV) en geldt voor de periode 2016-2021.

De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) laat weten dat het natuurgebied ook dit najaar dichtgaat, van 15 september tot 25 december. In 2018 schreven minister Schouten van Landbouw en premier Rutte in een Kamerbrief dat de sluiting essentieel is „voor de balans tussen houtproductie, de aanwezigheid van grote hoefdieren en de recreatiemogelijkheden”.

Martin Jan van Mourik, emeritus-hoogleraar notarieel recht, noemt de gemaakte afspraken met de koning in Zembla „juridische belazerij”. Volgens Van Mourik wil de overheid de koning behandelen „als elke andere particulier en vervolgens breken ze dat op allerlei manieren af”.

Bezwaarprocedure

Het bezwaar is volgens hoogleraar Wim Voermans kansrijk. „Als het bij de rechter komt, dan denk ik dat die er gehakt van gaat maken.”

Het ministerie van LNV stuurde Zembla een korte verklaring. Daarin staat over de subsidie: „Het betreft een bestendiging van een lijn die al decennia wordt ingezet.” De Rijksvoorlichtingsdienst verwees voor vragen over de subsidieaanvraag van de koning naar de Kamerbrief die Schouten en Rutte in 2018 verstuurden.