Is er nog iets over van het vredesproces?

Geweld in Afghanistan Het Afghaanse leger hervat de strijd tegen de Taliban na een bloedige aanslag op een kraamafdeling in een ziekenhuis in Kabul.

Bij de aanslag op de kraamafdeling van het ziekenhuis raakten deze baby’s hun moeders kwijt. Er vielen zeker 24 doden, onder wie twee baby’s.
Bij de aanslag op de kraamafdeling van het ziekenhuis raakten deze baby’s hun moeders kwijt. Er vielen zeker 24 doden, onder wie twee baby’s. Foto Omar Sobhani/Reuters

Met twee bloedige aanslagen op één ochtend en het bevel van de president om offensieve operaties tegen de Taliban te hervatten, lijkt de oorlog in Afghanistan weer veel op die van vóór het historische akkoord, afgelopen februari, dat de opmaat naar vrede moest zijn. Wat is er over van het vredesproces?

Dinsdag richtten drie als politiemannen verklede schutters een bloedbad aan op de kraamafdeling van een ziekenhuis in Kabul. Twee pasgeboren baby’s werden vermoord, evenals 22 nieuwe moeders en medewerkers. In de oostelijke provincie Nangarhar vielen 32 doden bij een zelfmoordaanslag op de begrafenis van de commandant van een regeringsgezinde militie.

Voor president Ashraf Ghani was hierna de maat vol. Sinds februari voerde het Afghaanse leger alleen nog ‘actieve zelfverdedigingsacties’ uit, een gebaar om het geweldsniveau structureel naar beneden te krijgen. Ook de Taliban en de internationale troepen commiteerden zich in februari aan een week van ‘verminderd geweld’, in aanloop naar de ondertekening van het akkoord tussen de Taliban en de Verenigde Staten.

Lees ook: De wereld veranderde, Afghanistan bleef

Islamitische Staat

De hoop dat de situatie zo kon blijven, bleek al snel ijdel. Na enkele dagen waren er weer Taliban-aanvallen op leger en politie en grepen de VS in met luchtaanvallen. Nu hervat ook het leger de strijd weer, ook al is het onbekend of de Taliban een rol hebben gehad in het geweld van dinsdag. De aanslag in Nangarhar is opgeëist door Islamitische Staat, de Taliban hebben ontkend betrokken te zijn bij de aanval op het ziekenhuis.

Eerdere aanslagen in de betreffende wijk in Kabul, waar veel leden van de sjiitische Hazara-minderheid wonen, zijn toegeschreven aan IS. De twee aanslagen kunnen een wraakoefening zijn voor de – nog onbevestigde – arrestatie maandag van de leider van IS Khorasan, zoals de Afghaanse afdeling zichzelf noemt. Los van de aanslagen dinsdag hebben de Taliban vanaf maart meer dan 2.800 aanvallen uitgevoerd, volgens cijfers van de Afghaanse overheid.

Opmerkelijk genoeg is het onduidelijk of de Taliban de geweldsafspraken van het akkoord schenden. Het openbare document is slechts vier pagina’s lang en de inhoud is van algemene strekking. Specifieke afspraken tussen de VS en de Taliban over de vorm en mate van toegestaan geweld liggen vast in geheime annexen.

Het wordt daarnaast moeilijker om vast te stellen hoeveel geweld er daadwerkelijk plaatsvindt. Vorige week maakte het Amerikaanse commando voor het Midden-Oosten (Centcom) bekend dat het geen informatie meer publiceert over Amerikaanse luchtaanvallen in Afghanistan, mede omdat dit „van negatieve invloed kan zijn op de discussie met de Taliban”.

De Amerikaanse speciale inspecteur voor Afghanistan beklaagde zich eerder al dat de VS zijn gestopt met de publicatie van het aantal aanvallen door de Taliban en andere militante groepen. Dit was „een van de laatste overgebleven statistieken” waarmee we het publiek konden informeren, schreef de inspecteur in zijn kwartaalrapport.

Wat in elk geval volgens het akkoord wordt uitgevoerd is de Amerikaanse troepenterugtrekking. Die is dan ook het belangrijkste doel van zowel president Trump als de Taliban. Half juli moeten de eerste 6.000 man zijn vertrokken, de overige 8.600 in april volgend jaar. De grote vraag is welke militaire restricties de VS precies als voorwaarde stellen aan de Taliban. De vrees is dat de Amerikaanse eisen behoorlijk rekbaar zijn.

Lees ook: Het Afghaans vredesproces in zwaar weer door ruzie tussen president en Taliban

Gevangenenruil

Met zijn besluit om de strijd tegen de Taliban te hervatten laat president Ghani zien dat hij zijn vertrouwen in de deal aan het verliezen is. Onderdeel van de afspraken is dat de Taliban in onderhandeling treden met Kabul over het toekomstige landsbestuur. Die dialoog was al geparkeerd wegens een conflict over een gevangenenruil, maar raakt nu alleen maar verder uit zicht.