Facebook schikt in VS met ‘schoonmakers internet’

Sociale media Voor het eerst schikt een socialemediabedrijf met de moderatoren die kwalijke berichten weren van het platform. Facebook betaalt in de VS 52 miljoen dollar.

Moderatoren voor Facebook krijgen soms last van posttraumatische stressstoornissen.
Moderatoren voor Facebook krijgen soms last van posttraumatische stressstoornissen. Foto Getty Images

Erkenning, of in ieder geval iets wat daarop lijkt. Dat hebben Amerikaanse Facebook-moderatoren dinsdag gekregen in een historische schikking met het bedrijf.

De klagers vinden dat Facebook te weinig heeft gedaan om moderatoren te beschermen tegen de psychische schade veroorzaakt door herhaalde blootstelling aan schokkende video’s en berichten. De zaak begon in 2018 met een klacht van ex-moderator Selena Scola en mondde uit in een collectieve claim waarbij ruim 10.000 Amerikaanse moderatoren zijn betrokken.

Facebook schikt met de groep voor in totaal 52 miljoen dollar (48 miljoen euro). Nooit eerder compenseerde een socialemediabedrijf moderatoren die naar de rechter zijn gestapt voor psychische schade.

Dat veel contentmoderatoren lijden onder hun werk was al langer duidelijk. Deze ‘schoonmakers van het internet’, die ongewenste berichten van webplatforms weren, moeten vaak urenlang kijken naar beelden van (zelf)moorden, kindermishandeling, geweld tegen dieren en ander schokkend materiaal. Ondanks strenge geheimhoudingsverklaringen stapten de afgelopen jaren veel van hen naar de pers. Uit die verhalen bleek dat talloze moderatoren kampen met een posttraumatische stressstoornis (PTSS), paranoïde zijn of andere psychische klachten aan hun werk overhouden.

Niet verantwoordelijk

De schikking betekent niet dat Facebook erkent verantwoordelijk te zijn voor psychische schade toegebracht aan moderatoren, een diep gekoesterde wens van veel mensen die ziek zijn geworden door hun werk. Tegelijk ontkent Facebook ook niet verantwoordelijk te zijn.

Lees ook het interview met ex-moderator Sjarrel de Charon: Deze Facebook-moderator trok de eindeloze stroom van schokkende beelden niet meer

De schikking geeft alle moderatoren die ooit in dienst zijn geweest bij een Amerikaanse onderaannemer van Facebook recht op een vergoeding van 1.000 dollar. Het bedrag is bedoeld om eventuele medische kosten te dekken, maar mag ook anders worden besteed. Moderatoren die zijn gediagnosticeerd met een geestelijke stoornis als gevolg van hun werk kunnen aanspraak maken op hogere bedragen, oplopend tot 50.000 dollar.

Daarnaast moet Facebook de werkomstandigheden voor moderatoren verbeteren. Om de impact van schokkend materiaal te verminderen wordt het geluid van video’s voortaan in eerste instantie gedempt en krijgen moderatoren de mogelijkheid beelden in zwart-wit te bekijken. Ook kunnen moderatoren wekelijks een gesprek met een coach aanvragen.

De zaak opent volgens experts de deur naar nieuwe Amerikaanse rechtszaken tegen andere socialemediabedrijven die moderatoren inhuren, zoals YouTube en Twitter.

Europese zaken

In Ierland loopt een vergelijkbare zaak tegen Facebook. Ex-moderator Chris Gray, die in Ierland voor een onderaannemer van Facebook werkte, eist een schadevergoeding van zowel Facebook als de onderaannemer. Zijn werk als moderator zou hem een posttraumatische stressstoornis hebben bezorgd.

Ook de Nederlandse ex-moderator Sjarrel de Charon hield een posttraumatische stresstoornis over aan zijn werk voor Facebook. Hij werkte bij een bedrijf in Berlijn en deed zijn verhaal onder meer in zijn boek De Achterkant van Facebook (Prometheus).

De Charon zegt desgevraagd dat hij het jammer vindt dat Facebook geen schuld bekent. „De klagende partij is voor het geld gegaan.” Ook geldt de regeling alleen voor Amerikaanse moderatoren. „We moeten die veel breder trekken. Deze problematiek strekt zich uit tot de Filipijnen, waar duizenden moderatoren dit werk voor een paar dollar per dag doen.”

De toezegging van Facebook om meer psychologische ondersteuning te bieden lost volgens De Charon weinig op. „Het is sowieso schadelijk om mensen dit werk acht uur per dag te laten doen. Als je dan toch psychologische bijstand geeft is het dweilen met de kraan open.”