Gesloten liveblog

Onderwijsinspectie: onderwijs op afstand schiet tekort

Sinds maandag zijn in Nederland meerdere coronamaatregelen versoepeld. Ook in veel andere landen wordt de lockdown in stappen teruggedraaid. Lees in dit blog over de laatste ontwikkelingen.

Dit blog is gesloten

In dit blog hield NRC op woensdag 13 mei de belangrijkste ontwikkelingen bij omtrent de uitbraak van het coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt. Volg voor het laatste nieuws het nieuwe coronablog.

Dit was het belangrijkste nieuws van woensdag:

  • Het afgelopen etmaal zijn 52 nieuwe sterfgevallen door Covid-19 gemeld bij het RIVM, waarmee het officiële dodental is opgelopen tot 5.562. Het werkelijke aantal dodelijke slachtoffers ligt hoger, aangezien niet ieder sterfgeval door Covid-19 als zodanig wordt herkend. Ondertussen is het aantal Covid-19-patiënten op intensive cares opnieuw afgenomen tot 432.
  • De Tweede Kamer hervat per maandag zo veel mogelijk werkzaamheden op het Binnenhof. Wel worden maatregelen getroffen om de verspreiding van het coronavirus onder de parlementariërs tegen te gaan.
  • Het onderwijs op afstand tijdens de coronacrisis is tekortgeschoten, dat heeft de Onderwijsinspectie geconcludeerd in een woensdag verschenen rapport. Het onderwijs op afstand is met name een probleem voor groepen die al een achterstand hebben.
  • Vanaf volgende week maandag worden de coronabeperkingen in België iets versoepeld. Musea, historische gebouwen, bibliotheken en dierentuinen gaan weer open. Wel moeten bezoekers vooraf reserveren en voldoende afstand houden. Ook kappers en schoonheidsspecialisten mogen weer aan het werk.
  • Wie niet kan vliegen vanwege reisbeperkingen in verband met Covid-19, heeft recht op volledige restitutie van het geboekte ticket. Dat heeft de Europese Commissie woensdag bekendgemaakt. Passagiers mogen zelf bepalen of zij met een voucher of financiële vergoeding tegemoet gekomen worden. Luchtvaartmaatschappijen hekelen het besluit, en spreken van een 'gebrek aan leiderschap' van de Europese Commissie.
  • Ondanks dat Mexico dinsdag het hoogste aantal doden tot nu toe heeft gerapporteerd (353 in een dag) zijn ook daar versoepelingen van de lockdown aangekondigd. Nadat de automakers uit de VS aandrongen de Mexicaanse fabrieken weer te openen heeft het Midden-Amerikaanse land woensdag een stappenplan gepresenteerd. Vanaf maandag worden de mijnbouw, bouw, fabrieken en het vervoer beschouwd als 'essentiële activiteiten' en opnieuw opgepakt.
Lees hier het coronablog van donderdag 14 mei

Ollongren: ook Russische desinformatie rond coronacrisis verspreid

In Nederlandse groepen op sociale media wordt desinformatie over de coronacrisis uit Rusland verspreid. Dat heeft de AIVD vastgesteld, waarschuwt minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) in een Kamerbrief woensdag.

Volgens de minister wordt „nadruk gelegd op vermeende Europese verdeeldheid en gebrek aan onderlinge solidariteit tussen landen in West-Europa op het gebied van COVID-19”. Concrete voorbeelden en aantallen noemt Ollongren daarbij niet. Wel lijkt het bereik van dit soort berichten „buiten deze groepen” beperkt.

De AIVD schreef in een recent gepubliceerd jaarverslag dat Rusland verantwoordelijk is voor „heimelijke politieke beïnvloeding” in Nederland. Daarbij zou onder meer geprobeerd worden om de beeldvorming over bijvoorbeeld MH17 te sturen.

Ollongren stelt vast dat de Russische inmenging rond corona misschien beperkt is, maar dat desinformatie ook schadelijke gevolgen kan hebben. Zo werd op sociale media onder meer een complottheorie verspreid over een vermeende relatie tussen Covid-19 en 5G. De afgelopen weken werden vermoedelijk vanwege die theorie meerdere zendmasten in Nederland in brand gestoken.

Uiteindelijk kan desinformatie „gevolgen hebben voor de stabiliteit en veiligheid van EU en haar lidstaten”, waarschuwt de minister.

'Uitkering van zeshonderd euro voor flexwerkers getroffen door coronacrisis'

Het kabinet heeft een plan klaarliggen om flexwerkers die vanwege de coronacrisis geen werk hebben, drie maanden lang een uitkering van zeshonderd euro te geven. Dat melden de NOS en RTL Nieuws op basis van Haagse bronnen.

Om in aanmerking te komen moet de flexwerker begin dit jaar een inkomen hebben gehad en mag hij of zij geen recht hebben op een uitkering. Gekozen zou zijn voor een vast bedrag per maand, omdat dit de regeling makkelijker uitvoerbaar maakt. Toch is volgens de bronnen nog niet zeker of het UWV de capaciteit heeft om dit uit te voeren. Of de maatregel doorgaat, zou daar vanaf hangen, meldt NOS.

Werknemers op een kortdurend 'flexcontract', ook wel de 'flexibele schil' van een bedrijf, worden vaak als eerst ontslagen bij economisch zwaar weer. Nederland heeft drie miljoen flexwerkers. Een deel van deze groep heeft geen WW-uitkering opgebouwd en kan geen aanspraak maken op andere regelingen. RTL meldt dat het gaat om „tienduizenden” mensen die daarom nu gedupeerd zijn. Binnen enkele dagen zou meer duidelijk moeten worden over de regeling, schrijven RTL en NOS.

Kamerlid Gijs van Dijk (PvdA), een van initiatiefnemers, bevestigt dat er „iets klaarligt” maar zegt dat er nog onderhandeld wordt over te hoogte van de uitkering. Die zou hoger of lager moeten uitvallen afhankelijk van hoeveel iemand verdiende, vindt Van Dijk. De Landelijke Studentenvakbond heeft zich tegenover NOS al „teleurgesteld” getoond over het vaste bedrag van 600 euro. Omdat studenten gemiddeld slechts 530 euro per maand bijverdienen als flexwerker, zouden zij niet voor de uitkering in aanmerking komen.

Ontwikkelingen over de grens

  • In Spanje zijn woensdag 184 nieuwe meldingen van sterfgevallen door Covid-19 binnengekomen. Daarmee is het totaal geklommen tot 27.104. De Spaanse bevolking ondervindt zware economische gevolgen van de pandemie, in Madrid zijn intussen meer dan honderdduizend mensen afhankelijk van de voedselbanken, schrijft de Spaanse krant El País. Zo'n 5 procent van de Spanjaarden is inmiddels besmet geweest met het coronavirus, zo maakte het Spaanse volksgezondheidsinstituut Carlos III woensdag bekend. Het instituut constateert grote regionale verschillen, in Madrid werden bij 11,3 procent van de onderzochte mensen coronavirusantistoffen gevonden. Eén op de vier bleek geen symptomen te hebben gehad.
  • Oostenrijk gaat vanaf 15 juni ook de grens met Zwitserland en Liechtenstein openen. Eerder vandaag maakte de bondskanselier Kurz al bekend dat de grens met Duitsland op die dag opengaat. Het doel is om het toerisme en de export weer op gang te krijgen. Voor de grens met Italië heeft het land nog geen plannen, aangezien de uitbraak daar nog te hevig is.
  • Ondanks dat Mexico dinsdag het hoogste aantal doden tot nu toe heeft gerapporteerd (353 in één dag) zijn ook daar versoepelingen van de lockdown aangekondigd. Nadat de automakers uit de VS aandrongen de Mexicaanse fabrieken weer te openen heeft het Midden-Amerikaanse land woensdag een stappenplan gepresenteerd. Vanaf maandag worden volgens persbureau Reuters de mijnbouw, bouw, fabrieken en het vervoer beschouwd als 'essentiële activiteiten' en opnieuw opgepakt.
  • Turkse kinderen onder de veertien jaar mochten woensdag voor het eerst in een maand naar buiten. De kinderen hadden vier uur de tijd, van 11 uur 's morgens tot 3 uur 's middags. De Turkse overheid heeft verschillende maatregelen voor mensen in verschillende leeftijdgroepen. Jongeren tussen de vijftien en twintig mogen vrijdag naar buiten. Dat meldt de Turkse krant Daily Sabah Sinds maandag worden de maatregelen in Turkije langzaamaan versoepeld. In totaal zijn 3.952 sterfgevallen door Covid-19 vastgesteld in het land.
  • Saoedi-Arabië heeft een 24 uur durende lockdown afgekondigd op 23 mei, tijdens het Suikerfeest aan het einde van de ramadan. Aan het begin van de ramadan op 23 maart had de oliestaat de maatregelen juist versoepeld. In Saoedi-Arabië zijn voor zover bekend 273 mensen overleden aan het virus.

Tweede Kamer hervat werk op het Binnenhof

De Tweede Kamer hervat per maandag zo veel mogelijk werkzaamheden op het Binnenhof. Wel worden maatregelen getroffen om de verspreiding van het coronavirus onder de parlementariërs tegen te gaan. Zo worden er extra vergaderruimtes opgezet en wordt de hoofdelijke stemming opgedeeld in drie groepen. Dat liet Kamervoorzitter Khadija Arib woensdagmiddag weten in een brief.

Voor grote fracties worden extra vergaderruimtes geregeld waarin de Kamerleden plus drie medewerkers voldoende afstand kunnen bewaren. Waar dit precies zal zijn, is nog niet bekend. Onder meer de kelder van de Ridderzaal is een zekere kandidaat.

De hoofdelijke stemming zal voorlopig vooraf ingepland moeten worden. Dan kan deze plaatsvinden in drie groepen van vijftig, terwijl de zaal tussendoor wordt schoongemaakt. Verder zullen de vergaderzalen voor commissievergaderingen „intensiever” worden gebruikt, zodat het algemeen overleg daar kan plaatsvinden.

De plenaire vergaderzaal gaat op dinsdag, woensdag en donderdag weer open voor debatten. Maar: „Het blijft belangrijk dat leden terughoudend zijn met het aanvragen ervan”, schrijft voorzitter Arib. Verder wordt het wekelijkse vragenuur op dinsdag hervat, waarna eens per week gestemd worden over wetsvoorstellen.

„Hoewel het parlementaire werk in de afgelopen weken is doorgegaan en wij steeds hebben geprobeerd zo goed mogelijk invulling te geven aan deze controlerende en medewetgevende taak is het voor een optimaal functionerend parlement nodig dat wij de ruimte hebben om met elkaar te debatteren. Niet alleen over de crisis, maar ook over andere urgente onderwerpen die de samenleving bezighouden", schrijft Kamervoorzitter Arib.

Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen komt aan op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad eerder deze maand. Foto Phil Nijhuis/ANP

Rutte: we hebben vertrouwen maar moeten waakzaam blijven

Premier Mark Rutte vindt dat de coronabestrijding in het land voortgang maakt, maar roept Nederlanders wel op om „waakzaam te blijven”. Tijdens een persmoment in Den Haag zei Rutte woensdag dat de huidige cijfers rond de uitbraak „de goede kant op gaan”.

De belangrijke versoepelingen van de coronamaatregelen werden een week geleden bekendgemaakt. Rutte benadrukte dat Nederland zich de komende tijd moet blijven houden aan de basisafspraken zoals het houden van anderhalve meter afstand, en thuisblijven als je ziek bent. „Als we ons houden aan de gezamenlijke afspraken, dan kunnen we een tweede piek voorkomen.”

De komende weken moet blijken wat de laatste veranderingen - kappers open, kinderen weer naar school - betekenen voor de besmettingscijfers. Rutte hoopt dat de verdere versoepelingen op 1 juni doorgezet kunnen worden. Dan moet onder meer de horeca weer met beperkte capaciteit opengaan. „Ik snak ook naar het terras”, reageerde de premier.

Onderwijsinspectie: onderwijs op afstand schiet tekort

Het onderwijs tijdens de coronacrisis schiet tekort. Dat concludeert de Onderwijsinspectie woensdag, op basis van een steekproef onder besturen van 865 scholen. De meeste leerlingen worden via onderwijs op afstand wel bereikt. Maar ondanks de inspanningen van scholen om digitaal te doceren, wordt slechts voor een deel voldaan aan de kerntaken van het onderwijs.

Alle niveaus worden door het afstandsonderwijs geraakt, van het basisonderwijs tot hoger onderwijs. Volgens de Inspectie is er daarom „reden tot zorg". Het onderwijs op afstand is met name een probleem voor groepen die al een achterstand hebben. Voor een „substantiële groep” komt het onderwijs thuis niet op gang. De inspectie vreest dat hun achterstand tijdens de coronacrisis groter wordt. Ook krijgen met name leerlingen op de basisschool en in het beroepsonderwijs minder uren les. De Onderwijsinspectie komt later met een een onderzoek naar de resultaten van scholieren.

Sinds maandag zijn de basisscholen weer open, waardoor leerlingen weer gedeeltelijk naar school kunnen. De meeste basisscholen kiezen voor hele dagen les: de ene dag de ene helft van de kinderen, de andere dag de andere. Het voortgezet onderwijs gaat vermoedelijk weer op 1 juni van start. Hoe dat er precies uit gaat zien, is nog onduidelijk.

Omdat scholen gesloten waren de afgelopen maanden moest het onderwijs op afstand geregeld worden. Foto Koen van Weel/ANP

Luchtvaartmaatschappijen hekelen 'gebrek aan leiderschap' Europese Commissie

De Europese Commissie toont een „gebrek aan leiderschap” door toe te staan dat reizigers voor gemiste vluchten vouchers mogen weigeren en een terugbetaling mogen eisen. Dat stellen lobbyclub Airlines for Europe (A4E) en de internationale branche-organisatie IATA woensdag in een felle reactie op de beslissing van eerder op de dag. De Europese aanbeveling zou ertoe leiden dat de maatschappijen 9,2 miljard euro moeten terugbetalen voor het einde van de maand.

Luchtvaartmaatschappijen geven passagiers voor geschrapte reizen een voucher om later alsnog op reis te gaan. De maatschappijen hebben niet voldoende geld om het terug te betalen. Maar de Europese Commissie bevestigde dat passagiers ook ten tijde van de coronacrisis moeten kiezen voor restitutie of een voucher. De luchtvaartmaatschappijen zeggen dat dit tot onduidelijkheid zorgt. „Onduidelijke en niet-bindende aanbevelingen van de EC zorgen voor verwarring voor luchtvaartmaatschappijen en passagiers.” Bovendien zouden sommige vliegmaatschappijen wel in staat zijn om tickets terug te betalen en anderen niet, waardoor binnen Europa een „ongelijk speelveld ontstaat”.

„Hoewel passagiers duidelijk recht hebben op terugbetaling van hun tickets, zijn wij van mening dat vouchers die kunnen worden ingeruild of een vertraagde terugbetaling een redelijke compromis zijn, gezien de ongekende liquiditeitssituatie waarmee luchtvaartmaatschappijen momenteel worden geconfronteerd”, zegt Thomas Reynaert, de algemeen directeur van lobbyclub A4E in de brief. De organisatie schermt met het feit dat Canada wel voor de voucher-optie heeft gekozen, en zestien lidstaten met 70 procent van de inwoners het voucheridee steunen.

De Nederlandse reisbrancheorganisatie ANVR stelde zich woensdagmiddag ook „kritisch” op tegen het besluit van de EC. „De ANVR is blij dat de EC de reisvoucher als uitgangspunt heeft genomen richting andere lidstaten, maar vindt het jammer dat niet gekozen is om deze te verplichten.”

Het belangrijkste nieuws van vandaag

Een overzicht van het belangrijkste coronanieuws van woensdag:

  • Het afgelopen etmaal zijn 52 nieuwe sterfgevallen door Covid-19 gemeld bij het RIVM, waarmee het officiële dodental is opgelopen tot 5.562. Het werkelijke aantal dodelijke slachtoffers ligt hoger, aangezien niet ieder sterfgeval door Covid-19 als zodanig wordt herkend. Ondertussen is het aantal Covid-19-patiënten op intensive cares opnieuw afgenomen tot 432.
  • Afgelopen vrijdag was de drukste dag in het openbaar vervoer sinds de 'intelligente lockdown' eind maart werd ingesteld. Ook maandag en dinsdag was het opnieuw druk in de bussen en treinen. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en OV-chipkaartbedrijf Translink.
  • Vanaf volgende week maandag worden de coronabeperkingen in België iets versoepeld. Musea, historische gebouwen, bibliotheken en dierentuinen gaan weer open. Wel moeten bezoekers vooraf reserveren en voldoende afstand houden. Ook kappers en schoonheidsspecialisten mogen weer aan het werk.
  • Over mondkapjes hoeft vanaf eind deze maand geen btw meer te worden betaald. Voor de maskers geldt nu nog het hoge btw-tarief van 21 procent, maar het kabinet wil dat de maskers zo goedkoop mogelijk worden. Op 1 juni wordt het dragen van een mondkapje in het openbaar vervoer namelijk verplicht.
  • Wie niet kan vliegen vanwege reisbeperkingen in verband met Covid-19, heeft recht op volledige restitutie van het geboekte ticket. Dat heeft de Europese Commissie woensdag bekendgemaakt. Passagiers mogen zelf bepalen of zij met een voucher of financiële vergoeding tegemoet gekomen worden. Dat is een tegenvaller voor het Nederlandse kabinet, dat juist voor vouchers had gepleit.

Aantal coronapatiënten op de IC verder gedaald naar 432

Het aantal coronapatiënten op de intensive care is met 31 afgenomen ten opzichte van afgelopen etmaal. Dit maakte het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding woensdag bekend.

In totaal zijn 896 Nederlandse IC-bedden bezet. 474 betreft niet-coronapatiënten, dat zijn er twaalf meer dan gisteren. „Inmiddels zien we dat de non-COVID-zorg op een hoger niveau zit dan in de afgelopen twee maanden. Het is een goed teken dat de overige zorg weer uitbreidt”, zegt Ernst Kuipers de voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg.

In Duitsland liggen nog tien coronapatiënten uit Nederland op de IC. Sinds dinsdagmiddag zijn daar twee mensen uit het ziekenhuis ontslagen of overleden.

Paul Manafort, ex-campagneleider Trump, uit gevangenis om corona

Paul Manafort, de ex-campagneleider van de Amerikaanse president Donald Trump, is onder huisarrest geplaatst vanwege zorgen dat in zijn gevangenis corona zou kunnen uitbreken. Dat heeft zijn advocaat bekendgemaakt, schrijft persbureau AP. De 71-jarige Manafort werd vorig jaar veroordeeld tot een celstraf van 7,5 jaar voor onder meer belemmering van de rechtsgang en financiële fraude.

Manafort zat zijn celstraf uit in een gevangenis in Pennsylvania waar zover bekend nog geen besmettingen zijn vastgesteld. Zijn raadsmannen hadden het ministerie van Justitie gevraagd Manafort de rest van zijn straf toch thuis te laten uitzitten, omdat hij vanwege zijn leeftijd en medische achtergrond kwetsbaar is voor het virus. De voormalige campagnechef zou lijden aan hartkwalen. Woensdagochtend zou hij zijn vrijgelaten.

Manafort - een Amerikaanse lobbyist die onder meer werk deed in Oekraïne - was een van de sleutelfiguren in het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen van 2016. Tijdens die campagne gaf Manafort enkele maanden leiding aan het campagneteam van Trump.

Openbaar vervoer drukst sinds verscherping coronamaatregelen

Afgelopen vrijdag was de drukste dag in het openbaar vervoer sinds de maatregelen tegen het coronavirus eind maart werden aangescherpt. Er werd die dag door heel Nederland 830.000 keer ingecheckt in bussen en treinen. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en OV-chipkaartbedrijf Translink.

Op de snelwegen neemt de drukte eveneens toe. Uit cijfers van de Nationale Databank Wegverkeersgegevens bleek dat het verkeer “bijna net zo druk is” als voor de invoering van de coronamaatregelen.

In de ochtendspits is het verkeer met een derde afgenomen, waar het eerst de helft minder druk was. Ook tijdens die paar uur neemt de drukte op de wegen dus inmiddels weer toe. Tijdens moederdag afgelopen zondag was het wel „beduidend rustiger” dan vorig jaar, concludeert de databank.

Toch is de drukte in het ov nog lang niet op het niveau van vorig jaar. Toen werden op een vergelijkbare vrijdag vier miljoen check-ins geregistreerd. Ook maandag en dinsdag was het druk in het openbaar vervoer: er werd toen op beide dagen 820.000 keer ingecheckt. In het ov is geen duidelijke druktepiek te zien tijdens de spitsuren. De drukte is gedurende de hele ochtend en middag ongeveer gelijk. Translink registreert overigens niet het aantal individuele reizigers, enkel het aantal keer dat met een pas wordt in- of uitgecheckt.

Drukte op station Zandvoort afgelopen weekend. De NS riep mensen op om niet meer met de trein naar Zandvoort te reizen tenzij het strikt noodzakelijk is. Door het zonnige weer trokken veel mensen eropuit, ondanks de coronacrisis. Foto Koen van Weel / ANP

Update 18:32 uur: De analyse van de Nationale Databank Wegverkeersgegevens is op basis van woensdag gepubliceerde gegevens geactualiseerd.

Belgische kappers en schoonheidsspecialisten maandag open, maar horeca blijft dicht

Vanaf volgende week maandag gaat België een nieuwe fase in de versoepeling van lockdown-maatregelen in. Musea, historische gebouwen, bibliotheken en dierentuinen gaan weer open, zolang bezoekers hun tickets online kunnen kopen en op veilige afstand van elkaar blijven. Markten zullen ook openen, met een maximum van vijftig kraampjes. Daar wordt een circulatieplan verplicht, moeten klanten afstand houden en moeten marktkramers gezichtsbescherming dragen. Kappers en schoonheidsspecialisten mogen ook weer aan de slag, gezichtsbescherming wordt daar voor zowel personeel als klant verplicht.

De Nationale Veiligheidsraad maakte woensdagmiddag op een persconferentie verder bekend dat sporttrainingen vanaf komende maandag ook weer zijn toegestaan, maar alleen in aanwezigheid van een coach en met maximaal twintig mensen. Vanaf dan mogen er ook weer dertig gasten aanwezig zijn bij huwelijken en begrafenissen, maar recepties blijven verboden. Scholen gaan deels weer open.

Premier Sophie Wilmès had ook minder goed nieuws voor de Belgische burgers: de volgende fase in de versoepeling komt pas vanaf 8 juni. Dan, maar zeker niet daarvoor, kan de horeca mogelijk openen. Alle culturele, toeristische, sportieve en recreatieve evenementen zullen zeker tot en met 30 juni verboden blijven, aldus de premier: „Voor deze zomer is er geen terugkeer naar de normaliteit.”

Sinds deze week zijn de winkels in België open, en mogen Belgen bij een beperkt groepje mensen op bezoek. Dat ging „grotendeels goed”, aldus Wilmès, al hebben sommigen „de smaak goed te pakken”. Wilmès benadrukte daarom dat het belangrijk blijft om contacten te beperken en afstand te houden om een nieuw oplaaien van het virus tegen te gaan.

RIVM: 52 nieuwe sterfgevallen, 52 nieuwe opnames

Het afgelopen etmaal zijn bij het RIVM 52 meldingen binnengekomen over patiënten die aan het coronavirus zijn overleden. Dit betekent niet dat deze patiënten allemaal in de afgelopen 24 uur zijn overleden: vaak zit er een vertraging tussen het moment van overlijden en registratie. Voor zover bekend heeft Covid-19 nu aan 5.562 mensen in Nederland het leven gekost.

Het aantal ziekenhuisopnames van coronapatiënten is met 52 gestegen. Sinds vorige week registreert het RIVM alleen nog opnames van patiënten die vanwege een coronabesmetting in het ziekenhuis zijn opgenomen. Iemand die met andere klachten wordt opgenomen en ook besmet blijkt te zijn met Covid-19, wordt dus niet meegeteld. Bij het RIVM werden afgelopen 24 uur nog eens 227 positieve testen gemeld.

Later vandaag wordt meer bekendgemaakt over het aantal IC-opnames van de aflopen 24 uur. Dinsdag lagen er nog 463 op de Intensive Cares. Voor het eerst sinds het begin van de uitbraak lagen er gisteren meer non-Covid-patiënten dan Covid-patiënten op Nederlandse IC's.

Kabinet schrapt btw op mondkapjes vanaf eind mei

Over mondkapjes hoeft vanaf eind deze maand geen btw meer te worden betaald. Dat heeft staatssecretaris Hans Vijlbrief (Financiën, D66) woensdag aan de Tweede Kamer geschreven. De voorlopige regeling geldt van 25 mei tot 1 september. Het gaat om zowel medische als niet-medische mondkapjes.

Voor de mondkapjes geldt nu nog het hoge btw-tarief van 21 procent, maar het kabinet wil dat de maskers zo goedkoop mogelijk worden. Vanaf 1 juni wordt het namelijk verplicht om in het openbaar vervoer een kapje te dragen. Veel Nederlanders maken zelf een gezichtsmasker, maar nog meer mensen kopen er eentje, constateert Vijlbrief.

Overigens geldt voor zorginstellingen al dat zij sinds maart medische middelen mogen kopen, zonder dat zij daar douanerechten over hoeven te betalen. Ook inkoopconsortia kunnen hiervoor vrijstelling krijgen.

Europese Commissie: wie niet kan vliegen heeft recht op vergoeding ticket

Wie niet kan vliegen vanwege reisbeperkingen in verband met Covid-19, heeft recht op volledige restitutie van het geboekte ticket. Dat heeft de Europese Commissie woensdag bekendgemaakt. Nu nagenoeg al het wereldwijde vliegverkeer stil ligt, bieden veel maatschappijen reizigers een voucher aan. Die mag geweigerd worden, aldus Brussel.

Op basis van het Europees passagiersrecht mogen reizigers zelf bepalen of ze door middel van een voucher of financiële vergoeding tegemoet gekomen willen worden. In de woensdag opgestelde aanbeveling van de Europese Commissie staat dat maatschappijen de voucher wel als alternatief mogen aanbieden, mits die minstens twaalf maanden geldig blijft en de uiteindelijke keuze aan de reiziger is.

Het besluit van de Commissie is een tegenvaller voor het Nederlandse kabinet. Nederland heeft zich in Brussel de afgelopen tijd sterk gemaakt voor het gebruik van vouchers als enige compensatiemiddel. Dat was omdat luchtvaartmaatschappijen op dat moment nauwelijks in staat waren alternatieven te bieden, betoogde verantwoordelijk minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) toen.

De Roemeense Eurocommissaris Adina Valean sprak zich in NRC uit tegen de Nederlandse lobby, die in strijd is met de wet.

Die oproep kreeg expliciet steun van de internationale luchtvaartkoepel IATA, die wees op het miljardenverlies dat de luchtvaartbranche naar verwachting gaat lijden. Het kabinet heeft eveneens toegezegd het noodlijdende KLM te zullen steunen met 2 tot 4 miljard euro.

De Europese Commissie benadrukt zich te beroepen op bestaande wetgeving. De lidstaten worden schriftelijk verzocht dat voorbeeld te volgen maar krijgen de mogelijkheid daar nog tegen in verweer te gaan.

Twitter avatar markduursma Mark Duursma Oproep @EU_Commission: maak vouchers aantrekkelijker. Door:
- bescherming tegen faillissement
- minimum geldigheid 1 jaar
- terugbetaling binnen 2 weken na 1 jaar ongebruikt
- overdraagbaar naar iemand anders
- voeg waarde toe https://t.co/NaOmp1UO8r
@Consumentenbond @ANVR

Duitsland versoepelt grenscontroles

Duitsland versoepelt met ingang van aanstaande zaterdag stapsgewijs de grenscontroles die verspreiding van het coronavirus moesten indammen. Dat heeft minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer woensdagochtend gezegd op een persconferentie.

Seehofer denkt dat de grenzen met buurlanden als Oostenrijk, waar bondskanselier Sebastian Kurz eerder op de ochtend sprak, vanaf 15 juni weer open zijn zoals ze dat voor de coronacrisis waren.

Seehofer benadrukte dat in- en uitreisbeperkingen opnieuw worden ingevoerd als het aantal coronabesmettingen weer toeneemt. Hij riep landen in de Europese Unie op om verplichte quarantaines niet langer verplicht te stellen voor reizigers uit mede-lidstaten. Wel wil hij een uitzondering maken voor Italië, dat als eerste land in Europa getroffen werd door het coronavirus en lang de meeste besmettingen en slachtoffers had. Voor versoepeling voor reizen uit Italië is het nog te vroeg, vindt de minister. Voor landen buiten de EU kan volgens Seehofer nog wel een quarantaineplicht blijven gelden.

De versoepeling van de coronamaatregelen in Nederland in beeld

Een deel van de maatregelen die tegen de verspreiding van het coronavirus zijn getroffen, zijn versoepeld. Sinds deze week mogen onder meer basisscholen, kappers en bibliotheken weer open. Ook mogen buitensporten als tennis en golf weer beoefend worden. De heropening van de horeca en musea zit eraan te komen. Eigenaren zijn daarom druk bezig aanpassingen door te voeren om veilig weer open te kunnen.

In Beeld: Nederland versoepelt coronamaatregelen

Kort nieuws uit het buitenland:

  • Rusland stopt met het gebruik van het type beademingsapparaat dat tot twee dodelijke branden heeft geleid. Dat heeft de Roszdravnadzor, de Russische federale dienst voor toezicht op de gezondheidszorg, woensdag bekendgemaakt. Het gaat om zogeheten Aventa-M beademingsapparaten van Russische makelij die gebouwd zijn na 1 april. Dinsdag kwamen vijf coronapatiënten om het leven in een ziekenhuis in Sint-Petersburg toen een beademingsapparaat van dit type in brand vloog. Dat was zaterdag ook gebeurd in een Moskous noodziekenhuis, waar een slachtoffer viel.
  • Wie naar IJsland wil reizen, krijgt van de IJslandse regering vanaf volgende maand bij binnenkomst een coronatest aangeboden. Weiger je die, dan moet je verplicht twee weken in zelfquarantaine. Dat meldt persbureau Reuters woensdag, nadat het plannen van de IJslandse regering had ingezien. IJsland wil de beperkingen voor bezoekers die uit het buitenland aankomen uiterlijk 15 juni versoepelen. „De IJslandse strategie van grootschalig testen, traceren en isoleren is tot dusver effectief gebleken”, zei minister van Toerisme Thordis Kolbrún Reykfjord Gylfadóttir in een verklaring.
  • Ondertussen zijn in Nieuw-Zeeland voor het eerst gedurende twee dagen geen nieuwe gevallen van corona gerapporteerd. Directeur Ashley Bloomfield van de nationale gezondheidsdienst noemde het tegenover persbureau AP „bemoedigend nieuws”. Het land bereidt zich voor op het heropenen van een deel van de bedrijven, winkelcentra en restaurants. Volgens premier Jacinda Ardern maakt Nieuw-Zeeland zich op voor meest uitdagende economische omstandigheden sinds de Grote Depressie.

Honderden arrestaties bij religieus festival Israël

De Israëlische politie heeft 320 mensen gearresteerd die zich hadden verzameld bij een vreugdevuur vanwege een joodse feestdag. De feestvierders waren samengekomen bij de graftombe van rabbijn Sjimon bar Jochai; een traditie tijdens het jaarlijkse Lag Baomer-festival, waarbij gedanst, gezongen en gebeden wordt.

Volgens de politie probeerden tientallen mensen de graftombe binnen te gaan, ondanks het verbod daarop vanwege het coronavirus. De feestvierders keerden zich tegen de politie en gooiden met stenen, waarna werd besloten om de groep aan te houden.

In Israël zijn intussen zeker 260 mensen overleden aan de longziekte Covid-19. De maatregelen die de overheid heeft genomen, lijken ervoor te zorgen dat de verspreiding van het virus wordt vertraagd.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo is momenteel in Israël voor een kort bezoek, om onder andere te spreken over de verspreiding van het virus en de invloed van Iran in de regio. De Amerikaanse ambassadeur voor Israël besloot op het laatste moment niet bij de ontvangst van Pompeo te zijn omdat hij luchtwegklachten had. Volgens Israëlische media is hij getest, maar daarbij werd geen Covid-19 aangetroffen.

Twitter avatar SecPompeo Secretary Pompeo Glad to be in Israel to coordinate with @IsraeliPM @Netanyahu and @Gantzbe on countering two critical threats: COVID-19 and Iran. Israel and the United States will take on these challenges side-by-side. https://t.co/aSrzD8MhkS

Brazilië telt hoogste aantal doden sinds uitbraak

In Brazilië is dinsdag het grootste aantal coronagerelateerde doden gemeld sinds de uitbraak van het virus, eind februari. Er werden 881 sterfgevallen genoteerd waarvan duidelijk is dat de doodsoorzaak Covid-19 is.

In totaal zijn nu 12.461 doden gemeld, op 117.589 geregistreerde besmettingen. Daarmee is het grootste land van Zuid-Amerika inmiddels Duitsland voorbij wat betreft de impact van het coronavirus. En waar in Duitsland – net als in de rest van Europa – het aantal besmettingen en doden terugloopt, nemen die in Brazilië nog steeds toe.

Op de achtergrond zijn president Jair Bolsonaro, die bekendstaat om zijn laconieke houding ten opzichte van het virus, en provinciebestuurders nog altijd in conflict over de mate waarin preventiemaatregelen nog van kracht zouden moeten zijn. Deze week vaardigde Bolsonaro een decreet uit om van sportscholen en kapsalons „essentiële branches” te maken en ze weer te openen. Volgens de president zijn de gevolgen van de lockdown inmiddels schadelijker dan die van het coronavirus.

De gouverneurs van zeker tien Braziliaanse deelstaten hebben aangegeven het presidentieel decreet niet te zullen volgen.

Een kind vliegt president Jair Bolsonaro in de armen. Foto Joedson Alves / EPA

Massaontslag bij TUI wegens omzetverlies door coronavirus

Reisorganisator TUI schrapt wereldwijd duizenden banen vanwege de coronacrisis. Het gaat mogelijk om 10 procent van het volledige arbeidsbestand, wat neerkomt op achtduizend banen. Dat meldt het Duitse bedrijf woensdag in het tweede kwartaalverslag.

TUI wil de vaste lasten permanent met dertig procent reduceren. Net als andere bedrijven in de reisbranche wordt de operator hard geraakt nu reizen in verband met het coronavirus nagenoeg onmogelijk is geworden. In de eerste vijf maanden van dit jaar leed de groep naar schatting bijna 846 miljoen euro verlies. In het hele kalenderjaar 2019 was dat, ter vergelijking, ruim 289 miljoen euro.

Mede daarom deed TUI eind maart met succes een beroep op het steunprogramma van de Duitse overheid, die een overbruggingskrediet van 1,8 miljard euro toekende. TUI schrijft verder klaar te zijn om het aanbod aan vliegreizen en vakantieaccommodaties weer te hervatten. Topman Fritz Joussen zegt tegen persbureau Reuters ervan uit te gaan dat er dit jaar „gewoon” nog een zomervakantieseizoen plaats zal vinden.

De Britse minister van Transport Grant Shapps raadde mensen woensdagochtend op de BBC ten zeerste af daar in mee te gaan en een vakantie te boeken. Volgens Shapps nemen reizigers daarmee „een gok” wat betreft de richting die het virus dan opgaat. „Daar moeten mensen niet lichtzinnig mee omgaan", aldus Shapps.

Oostenrijk: grens met Duitsland volgende maand open

Oostenrijk wil de grens met Duitsland op vrijdag 15 juni weer volledig openen. Ook is het land in overleg met Zwitserland om de grens met dat buurland „binnen enkele dagen” te heropenen. Dat heeft de Oostenrijkse regering woensdag laten weten aan persbureau APA en de Zwitserse oproep SRF.

De Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz is in overleg met zijn Duitse ambtgenoot Angela Merkel, die naar verwachting later vandaag een beslissing neemt over het heropenen van de grens tussen beide landen. Oostenrijk zal volgens Kurz vanaf vrijdag nog wel steekproefsgewijs grenscontroles uitvoeren.

Het heropenen van de grenzen moet zowel de export als het toerisme weer op gang brengen. „Zowel Zwitserland als Oostenrijk zijn kleine, op export gerichte landen die internationaal een goede verbinding hebben”, zei Kurz tegen SRF. „Het is duidelijk dat de wens in onze landen om te openen misschien sterker is dan elders.” Wat betreft de heropening van de Duitse grens rekent hij spoedig op „een doorbraak”.

De Europese Commissie overlegt vandaag over een plan om de Europese toerisme-industrie te redden. Uitgangspunt daarbij is dat lidstaten „met een vergelijkbaar risicoprofiel” weer Europeanen van elkaar toelaten, zo lekte dinsdag uit.

Een man loopt langs een waarschuwingsbord in Scharnitz, aan de Duitse zijde van de grens met Oostenrijk. Foto Philipp Gülland / EPA

'Deel werkgevers die dertiende maand uitkeerde moet coronasteun terugbetalen'

Een aantal van de bedrijven die loonsteun ontvangen van de overheid via de NOW-regeling, moet daar mogelijk een deel van terugbetalen. In sommige gevallen gaat het zelfs om het volledig ontvangen bedrag. Daarvoor waarschuwen fiscalisten van belastingadviesbureau KPMG Meijburg & Co woensdagochtend in het FD.

Het gaat om bedrijven die een dertiende maand of ander 'incidenteel loon' hebben uitgekeerd in januari. Deze bedrijven kunnen een terugvordering krijgen wanneer uitkeringsinstantie UWV de definitieve loonkostensubsidie vaststelt. Bij de NOW-regeling wordt gekeken naar de totale loonsom (het bedrag dat een werkgever betaalt, inclusief sociale lasten) van de 'coronamaanden' maart, april en mei, met als ijkpunt de loonsom van januari, vermenigvuldigd met drie. Als blijkt dat de loonsom in januari hoger was door bijvoorbeeld een dertiende maand, vordert het UWV automatisch de voorlopig toegekende loonsubsidie terug.

Het is onbekend om hoeveel bedrijven het precies gaat, omdat de Belastingdienst geen gegevens verstrekt over wanneer bedrijven incidenteel loon uitkeren. Veel bedrijven keren een dertiende maand uit in december. Belastingadviseurs Olaf Leurs en Tijs van Ruitenbeek van KPMG Meijburg zeggen tegen FD dat in ruim 20 procent van de loonaangiftes die het belastingadviesbureau voor zijn klanten doet incidentele extra's zitten. Daarbij is het niet duidelijk wanneer deze extra's worden uitgekeerd. Dat de NOW-regeling geen rekening houdt met de mogelijkheid van bijzonder loon is „willekeur” volgens Leur. „Ik vind het niet uit te leggen dat de hoogte van de NOW afhankelijk is van de vraag of een dertiende maand in december of januari is uitbetaald”, stelt hij.

Het kabinet heeft gekozen voor januari omdat dit de meest recente maand is waarover voldoende loongegevens beschikbaar zijn bij het UWV. „Voor recentere tijdvakken is dat niet het geval”, staat er in de toelichting van de NOW-regeling. Als er geen gegevens zijn over januari 2020, gaat het UWV uit van november 2019. Ontbreken ook die gegevens, wordt er geen subsidie toegekend.

Burgemeester Los Angeles ontkent dat lockdown nog tot augustus voortduurt

De burgemeester van Los Angeles heeft tegengesproken dat de stad nog tot en met juli in lockdown zal blijven, nadat uitspraken daarover van het hoofd van de gezondheidsdienst van de stad hebben geleid tot onrust onder ongeduldige inwoners. Dat schrijft Reuters.

De directeur van de gezondheidsdienst van Los Angeles, Barbara Ferrer, zei tijdens een vergadering dat de lockdown in de stad zeker nog tot en met juli zal voortduren als er geen doorbraak wordt bereikt bij de strijd tegen het coronavirus. Haar uitspraken, die in contrast staan met versoepeling van maatregelen in veel andere grote steden, werden gemeld door de Los Angeles Times.

Volgens burgemeester Eric Garcetti kunnen maatregelen worden aangepast. „Ik wil mensen geruststellen want ik denk dat er opeens veel paniek was toen in de koppen stond dat we allemaal nog drie maanden precies zo blijven zitten als nu, terwijl dat niet het geval is", zei hij tegen CNN. „Ik denk dat ze simpelweg zegt dat we Los Angeles, en waarschijnlijk geen enkele plaats in Amerika, in de komende drie maanden niet geheel gaan heropenen zonder beschermende maatregelen of gezondheidsregels", aldus Garcetti. „Ik denk dat we beseffen dat het nog wel langer gaat worden dan drie maanden.”

In Californië zijn meer dan 70.000 gevallen van Covid-19 vastgesteld. Ruim 2.800 mensen zijn er overleden, meer dan de helft van hen in Los Angeles County. De gouverneur van Californië, Gavin Newsom, heeft gezegd dat restaurants onder bepaalde voorwaarden weer open kunnen, en dat winkels kunnen beginnen met afhaalservice. Ook kantoren in sommige delen van de staat kunnen wat hem betreft weer op beperkte schaal open.

Voetgangers met mondkapjes, maandag voor een restaurant in Los Angeles. Foto Frederic J. Brown / AFP

Dagelijks dodental VS loopt fors op

In de Verenigde Staten zijn de afgelopen 24 uur 1.894 mensen overleden aan de gevolgen van het coronavirus - een forse stijging ten opzichte van de vorige paar dagen. Dat blijkt uit cijfers van Johns Hopkins University in Baltimore, schrijft AFP.

Het cijfer ligt aanmerkelijk hoger dan de afgelopen dagen, toen het totale dodental in de VS enkele malen met minder dan duizend per dag toenam. Het ligt echter lager dan eerdere pieken in april en begin mei, toen dagelijkse sterftecijfers regelmatig ruim boven 2.000 lagen.

Het totale dodental als gevolg van Covid-19 in de VS is daarmee op ruim 82.200 gekomen, veruit het hoogste aantal ter wereld. Ongeveer 1,37 miljoen gevallen zijn vastgesteld in de VS. De Universiteit van Washington voorspelt dat het aantal sterfgevallen in de VS als gevolg van Covid-19 in augustus zal oplopen tot 147.000, bleek dinsdag. Die raming is met 10.000 verhoogd.

De Amerikaanse viroloog Anthony Fauci waarschuwde dinsdag tijdens een hoorzitting van een Senaatscommissie via videoverbinding dat als de coronabeperkingen in de VS te snel worden versoepeld, er een risico bestaat op „een uitbraak die niet meer te beheersen valt”.

Lees ook: Wie pakt de coronaregie in de VS?

Venezuela verlengt noodtoestand met nog een maand

Venezuela verlengt de noodtoestand om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan opnieuw met een maand. Dat heeft president Nicolas Maduro dinsdag gezegd tijdens een televisietoespraak, meldt AFP. De noodtoestand, die op 17 maart inging en half april al met een maand werd verlengd, blijft van kracht om „onze bevolking te blijven beschermen", aldus Maduro.

Venezolanen mogen alleen de deur uit voor doktersbezoek of om boodschappen te doen. De beperkingen worden echter steeds minder nageleefd, vooral in de hoofdstad Caracas en in de armste delen van het land, waar een belangrijk deel van de bevolking van dag tot dag leeft.

Volgens Maduro zijn in Venezuela 423 gevallen van Covid-19 vastgesteld, en zijn tien mensen aan de ziekte overleden. Oppositieleider Juan Guaido zegt echter dat die cijfers niet kloppen.

Luchtvaartmaatschappijen VS: gezichtsbedekking aan boord niet afdwingen

De drie grootste luchtvaartmaatschappijen van de Verenigde Staten hebben hun cabinepersoneel opdracht gegeven passagiers niet te dwingen om te voldoen aan de nieuwe richtlijn om aan boord gezichtsbedekking te dragen, maar hen alleen aan te moedigen om dat te doen. Dat schrijft Reuters.

American Airlines, Delta Air Lines en United Airlines hebben hun werknemers laten weten dat ze passagiers kunnen beletten aan boord te gaan als ze geen gezichtsbedekking dragen. Ook bieden de maatschappijen mondkapjes aan reizigers die ze niet hebben.

Aan boord van toestellen ligt handhaving echter moeilijker, blijkt uit richtlijnen die Reuters heeft ingezien. „Zodra iedereen aan boord is en het toestel los is van de gate, wordt het beleid rond gezichtsbedekking milder", aldus American Airlines in een bericht aan piloten. „De rol van het cabinepersoneel met betrekking tot het beleid rond gezichtsbedekking is om informatie te geven, niet om te dwingen.”

Sinds maandag geldt bij de maatschappij een plicht van mondkapjes aan boord. Als een passagier niet aan de richtlijn voldoet maar zich verder wel gedraagt, is dat geen reden voor noodmaatregelen als omleiding van de vlucht, aldus de maatschappij. United en Delta, die eveneens mondkapjes verplicht hebben gesteld, hanteren een soortgelijk beleid. Cabinepersoneel dient conflicten over gezichtsbedekking te „de-escaleren", stelt United.

Vliegverkeer in de VS is door de coronacrisis met 94 procent gedaald. Maatschappijen hebben hun vluchten verminderd tot ongeveer 30 procent van het niveau van voor de pandemie. Hoewel er minder vliegtuigen in de lucht zijn, zitten sommige toestellen nagenoeg vol.

Piloten lopen maandag door een terminal van Ronald Reagan National Airport bij Washington. Foto Michael Reynolds / EPA

Welkom in een nieuw coronablog

In dit blog houdt NRC de laatste ontwikkelingen omtrent de uitbraak van het coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt bij. We beginnen met een overzicht van het belangrijkste nieuws van dinsdag:

  • Bij het RIVM zijn54 nieuwe sterfgevallen door Covid-19 gemeld, waarmee het officiële dodental is opgelopen tot 5.510. Het werkelijke aantal dodelijke slachtoffers ligt hoger, omdat niet ieder sterfgeval door Covid-19 als zodanig wordt herkend.
  • Een andere manier om het aantal doden dat vermoedelijk is gevallen door het coronavirus te meten, is te kijken naar de zogenoemde oversterfte. Het Centraal Bureau voor de Statistiek verzamelt deze cijfers en maakte dinsdag bekend dat het totale aantal mensen dat wekelijks overlijdt in Nederland na een piek is afgenomen. Dit aantal ligt wel nog steeds bovengemiddeld hoog.
  • Ondertussen is het aantal Covid-19-patiënten op intensive cares opnieuw afgenomen. Voor het eerst sinds de uitbraak van het virus, liggen er nu minder Covid-patiënten op de IC's dan non-Covid-patiënten.
  • De cafés en restaurants mogen vanaf 1 juni weer open, maar spontaan een biertje drinken of uit eten zit er voorlopig nog niet in. De Koninklijke Horeca Nederland heeft dinsdag regels naar haar leden gestuurd, die onder meer voorschrijven dat gasten verplicht worden een plekje te reserveren. Ook mogen maximaal vier gasten aan één tafel zitten.
  • BigGym is het er niet mee eens dat de sportscholen nog tot 1 september gesloten moeten blijven en spant daarom een kort geding aan tegen de Nederlandse staat. De fitnessketen zegt voldoende maatregelen te hebben genomen om verdere verspreiding van het coronavirus te voorkomen. De zaak dient woensdag bij de Rechtbank Den Haag.
  • De Amerikaanse viroloog Anthony Fauci waarschuwt dat de uitbraak van het coronavirus in de VS nog niet onder controle is. Hij waarschuwt voor de gevolgen van een te snelle heropening van de staten.
  • EU-landen zouden samenwerken aan een gemeenschappelijk herstelplan voor het toerisme op het Europese continent. Brussel wil er onder meer voor zorgen dat lidstaten „met een vergelijkbaar risicoprofiel” inwoners uit elkaars land weer gaan toelaten, blijkt uit gelekte documenten.

 

Lees hier het volledige blog van dinsdag: Beveiligingsbranche voorziet problemen bij herstart horeca en evenementen