Wie pakt de coronaregie in de VS?

Verenigde Staten In de praktijk zijn het niet de gouverneurs of president Trump maar burgers zelf die bepalen of de VS al van het slot gaan.

Maandag werd president Trump bij zijn coronabriefing geflankeerd door twee banieren met de boodschap: ‘Amerika voert de wereld aan met testen.’ In werkelijkheid staan de VS in de mondiale middenmoot.
Maandag werd president Trump bij zijn coronabriefing geflankeerd door twee banieren met de boodschap: ‘Amerika voert de wereld aan met testen.’ In werkelijkheid staan de VS in de mondiale middenmoot. Foto Oliver Contreras/EPA

Als de Verenigde Staten hun maatregelen tegen corona te vroeg afbouwen, lopen ze „een reëel risico op een uitbraak die niet meer te beheersen valt”. Anthony Fauci, de belangrijkste infectieziektenexpert van de regering-Trump, kon dinsdag niet fysiek naar de Senaat komen, nu hij preventief in thuisquarantaine zit. Maar zijn boodschap aan de commissie voor Zorg, Onderwijs, Arbeid en Pensioenen was ook via videoverbinding niet mis te verstaan: „Het zou niet alleen leiden tot lijden en sterfgevallen die te vermijden zijn, maar ook het economische herstel vertragen.”

De waarschuwing komt op een precair moment. Zeker dertig van de vijftig staten zijn begonnen of staan op het punt blijf-thuis-verordeningen op te heffen of te versoepelen. Winkels, horeca en ander vertier zijn of gaan weer open. En dit terwijl zeker twintig staten hier, volgens richtlijnen van federale ziektebestrijder CDC, nog niet klaar voor zijn, inventariseerde The New York Times donderdag.

Het roept de vraag op bij wie de coronaregie ligt in de VS, in absolute aantallen (1,35 miljoen besmettingen, ruim 80.000 doden) het veruit zwaarst getroffen land ter wereld.

De CDC-richtlijnen zijn door het Witte Huis samengevat in ‘Opening Up America Again’, een niet-bindend advies aan vooral gouverneurs. Zij kregen het advies pas gefaseerd te ‘heropenen’ zodra het aantal nieuwe gevallen in hun staat twee weken lang een „neerwaartse trend” laat zien. Of wanneer het aantal positieve tests (als percentage van het totale aantal uitgevoerde tests) in twee weken is gedaald. Ook mag de zorg niet overbelast zijn en moet de testcapaciteit op orde zijn.

Ongeduld nu economie instort

Dat sommige gouverneurs dit advies negeren, toont hun ongeduld om de economie na weken lockdown weer te laten draaien. Die stevent nu af op een krimp die nog slechts te vergelijken is met de Grote Depressie van de jaren dertig. Alleen al in april verloren 20,5 miljoen Amerikanen hun baan. Ook braken lokaal al protesten uit tegen lockdownregels, waarna president Trump sympathie toonde voor de betogers.

En in New Mexico bijvoorbeeld rebelleren twee burgemeesters tegen hun strenge gouverneur. In Californië heeft Tesla-baas Elon Musk een fabriek opgestart tegen een gemeentelijke verordening in. In Pennsylvania werken Republikeinen aan wetgeving om de lockdown te ondergraven. In Michigan zegt een sheriff deze niet te zullen handhaven, en in Florida gymden betogers op straat uit protest tegen de sluiting van sportscholen.

Zulk verzet krijgt veel media-aandacht, maar de vraag is hoe representatief het is. Peilingen laten zien dat gouverneurs juist breed vertrouwen genieten in deze pandemie, veel sterker dan de president.

Een grote Ipsos-peiling (ruim 8.000 geënquêteerden in een dozijn staten) die The Washington Post dinsdag afdrukte, legt ook politieke voorkeuren bloot. Ondervraagden die doorgaans Democratisch stemmen, zijn bijna unaniem voor langzaam afbouwen van lockdowns. Republikeinse kiezers zijn verdeeld tussen snel opengaan en voorzichtigheid.

Dit leidt ertoe dat gouverneurs die relatief streng zijn, vaker meer steun genieten. Zo krijgt de gouverneur van Ohio, Mike DeWine, de meeste steun (86 procent). De Republikein houdt zijn staat goeddeels op slot. Ook zijn strenge, Democratische collega’s van Californië en New York scoren hoog. Gouverneurs die hun lockdown snel afbouwen, worden juist gewantrouwd. Zo scoren de bestuurders van Texas en Georgia opvallend laag: beide Republikeinen maken grote haast met hun heropening.

Trump laat hele Witte Huis elke dag testen, maar niet de bevolking, klaagt Biden

Biden: veel meer testen nodig

Voor de beter gewaardeerde gouverneurs had Trump dinsdag op Twitter een boodschap: „Onthoud dit: gouverneurs die nu torenhoge waardering krijgen voor hun corona-aanpak – en ik ben blij voor elk van hen – hadden die cijfers nooit gekregen en waren niet zo succesvol geweest zonder mijn hulp en die van de federale overheid. Van beademingsmachines tot tests, wij maakten het mogelijk!”

Maandag liet de president zich tijdens zijn coronabriefing al flankeren door twee witte banieren die stelden: ‘Amerika voert de wereld aan met testen’. In werkelijkheid behoren de VS met circa 29.000 tests per 1 miljoen inwoners tot de mondiale middenmoot.

Sinds dit weekeind wordt ook het Witte Huis zelf direct getroffen door het virus, toen twee medewerkers positief testten. Onder hen Katie Miller, de woordvoerder van vicepresident Mike Pence en vrouw van Trump-adviseur Stephen Miller. Fauci en nog drie hoge gezondheidsfunctionarissen gingen hierna uit voorzorg in thuisquarantaine, Pence zelf niet. In het Witte Huis worden mondkapjes verplicht, al zal Trump ze zelf niet dragen. Verder zal iedereen die er werkt voortaan dagelijks getest worden.

Die laatste aanpak heeft het hele land nodig, meent Joe Biden, de waarschijnlijke Democratische rivaal van Trump bij de presidentsverkiezingen van 3 november. In een opinie-artikel stelde hij maandag dat de VS alleen snel open kunnen als de federale overheid veel meer tests beschikbaar stelt. „Als Trump en zijn team begrijpen hoe cruciaal het is voor henzelf […] waarom zeggen ze dan dat het niet nodig is voor de bevolking?”

Burgers en bedrijven voorzichtig

Net als oud-president Barack Obama, die de aanpak in het weekeinde een „absolute, chaotische ramp” noemde, is Biden kritisch. „Je kunt wel van de daken schreeuwen dat de hele boel weer open is, maar de economie gaat niet op volle kracht draaien als het aantal nieuwe besmettingen oploopt of op een hoog niveau blijft liggen en mensen niet het gevoel hebben dat het veilig is hun normale activiteiten te hervatten.”

Dit was al goed te zien in een staat als Georgia, waar veel burgers en bedrijven niet meteen massaal gebruik maken van de vroege versoepeling. Zo zijn het in de praktijk vooralsnog niet gouverneurs of de president, maar Amerikanen zelf die bepalen of hun land van het slot kan.

Lees ook dit artikel over de vroege versoepeling in Georgia